Đằng sau thương vụ Mỹ bán 60.000 quả bom hạng nặng cho Israel

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang chuẩn bị bán cho Israel 60.000 quả bom nặng 907 kg, trong một gói vũ khí trị giá 2,8 tỷ USD, phần lớn được tài trợ thông qua ngân sách của Mỹ.

Khói bốc lên sau một cuộc không kích của Israel tại Gaza. Ảnh: THX/TTXVN

Truyền thông Mỹ đưa tin Chính quyền Tổng thống Trump đã phê duyệt thương vụ và thông báo không chính thức cho Quốc hội. Nếu được hoàn tất, đây sẽ là một trong những gói cung cấp bom đạn lớn nhất của Mỹ cho Israel.

Thương vụ này diễn ra trong bối cảnh xung đột tại Dải Gaza vẫn kéo dài, tình hình an ninh tiếp tục căng thẳng tại Bờ Tây và miền Nam Liban, trong khi kho dự trữ đạn dược của Mỹ chịu thêm sức ép từ các hoạt động quân sự liên quan đến cuộc chiến Iran và xung đột Nga – Ukraine.

Những loại vũ khí Mỹ dự định bán cho Israel

Chính quyền Tổng thống Trump chưa chính thức xác nhận thương vụ. Một quan chức cấp cao của chính quyền nói với truyền thông phương tây rằng mọi thương vụ bán vũ khí ra nước ngoài đều đang được tiến hành theo quy trình phù hợp, nhưng không bình luận về các giao dịch đang chờ xử lý.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ cũng cho biết cơ quan này không xác nhận hoặc bình luận về các thương vụ bán vũ khí được đề xuất cho đến khi Quốc hội nhận được thông báo chính thức.

Theo các nguồn tin, gói vũ khí dự kiến gồm 60.000 quả bom, trong đó có 20.000 quả MK-84, 20.000 quả BLU-117 và 20.000 quả I-2000 Penetrator.

Thương vụ trị giá 2,8 tỷ USD, phần lớn được thanh toán thông qua chương trình Tài trợ Quân sự Nước ngoài (FMF), theo đó Mỹ hỗ trợ Israel mua vũ khí và trang thiết bị quân sự do Mỹ sản xuất.

Ba loại bom này bao gồm MK-84, BLU-117 và I-2000 Penetrator.

Trong đó, MK-84 là loại bom lớn nhất trong dòng Mark 80, nặng 907 kg, không có hệ thống dẫn đường và được thiết kế để tạo sức nổ cùng hiệu ứng mảnh lớn, chủ yếu nhằm vào các công trình và mục tiêu được bảo vệ ở mức vừa phải.

BLU-117 cũng nặng 907 kg, có hình dáng tương tự MK-84 nhưng sử dụng loại thuốc nổ khác và có thể được tích hợp bộ dẫn đường chính xác. Loại bom này có lớp phủ bảo vệ nhiệt, giúp thuận lợi hơn cho việc bảo quản.

I-2000 Penetrator, còn được gọi là bom phá hầm, được thiết kế để xuyên qua các công trình kiên cố trước khi phát nổ. Vỏ bom dày và cứng hơn đáng kể so với MK-84.

Năm 2024, Chính quyền Tổng thống Joe Biden đã tạm dừng chuyển giao một số loại bom nặng 907 kg cho Israel trong bối cảnh gia tăng tranh luận quốc tế về thương vong dân sự.

Sau khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Trump đã dỡ bỏ quyết định này và phê duyệt một thương vụ bán vũ khí cho Israel trị giá gần 3 tỷ USD, trong đó có hơn 35.500 quả bom loại này. Tháng 1 năm nay, Washington tiếp tục phê duyệt một gói bán vũ khí khác cho Israel trị giá 6,67 tỷ USD.

Israel từng sử dụng bom của Mỹ?

Toà nhà đổ sập sau vụ không kích của Israel tại thành phố Gaza ngày 5/9/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Israel đã sử dụng các loại bom thuộc lớp 907 kg tại các vùng lãnh thổ Palestine và Liban trong nhiều thập kỷ.

Năm 1981, Israel đã sử dụng loại bom này trong Chiến dịch Opera, nhằm vào một lò phản ứng hạt nhân chưa hoàn thiện của Iraq gần Baghdad. Năm sau đó, loại bom này tiếp tục được sử dụng tại Liban và Syria.

Theo Dự án về các Giải pháp Thay thế Quốc phòng (PDA), một quả bom nặng 907 kg có thể gây thiệt hại nghiêm trọng trong phạm vi khoảng 35 mét. Tùy loại bề mặt, bom có thể tạo ra hố rộng khoảng 15 mét và sâu khoảng 5 mét.

Kể từ khi xung đột tại Gaza bùng phát tháng 10/2023, các nghiên cứu ban đầu cho thấy Israel đã sử dụng các loại bom này với tần suất cao hơn.

Ngày 31/10/2023, một quả bom nặng 907 kg được cho là đã được sử dụng trong cuộc không kích nhằm vào khu vực trại tị nạn Jabalia tại thành phố Gaza. Vụ tấn công gây thiệt hại lớn và khiến nhiều dân thường thiệt mạng. Văn phòng Nhân quyền Liên hợp quốc khi đó cho rằng vụ việc cần được điều tra về khả năng vi phạm luật nhân đạo quốc tế.

Tháng 11/2024, Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) tại The Hague phát lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu với các cáo buộc liên quan đến tội ác chiến tranh và tội ác chống nhân loại. Mỹ không công nhận thẩm quyền của ICC đối với vụ việc này.

Sức công phá đáng chú ý của bom hạng nặng

Theo một cuộc điều tra của truyền thông Qatar, các đội phòng vệ dân sự tại Gaza đã ghi nhận 2.842 trường hợp là nạn nhân tử vong sau các vụ nổ kể từ tháng 10/2023.

Cuộc điều tra dẫn lời một số chuyên gia và nhân chứng cho rằng sự việc này có thể liên quan đến việc sử dụng các loại vũ khí nhiệt và nhiệt áp. Một số loại vũ khí nhiệt áp có khả năng tạo ra nhiệt độ rất cao và gây sức ép lớn trong khu vực mục tiêu.

Cuộc điều tra cũng cho rằng một số loại đạn dược do Mỹ sản xuất được sử dụng tại Gaza, trong đó có MK-84 và các loại bom phá hầm thuộc dòng BLU, có liên quan đến những trường hợp được đề cập.

Chuyên gia quân sự Nga Vasily Fatigarov cho biết vũ khí nhiệt áp hoạt động khác với chất nổ thông thường khi tạo ra một đám mây nhiên liệu rồi kích hoạt đám mây này, tạo thành vùng nhiệt và áp suất lớn.

Theo ông Fatigarov, việc bổ sung các vật liệu như nhôm, magiê và titan có thể làm tăng nhiệt độ vụ nổ lên khoảng 2.500 – 3.000 độ C.

Tổng trọng lượng của 60.000 quả bom nặng 907 kg lên tới khoảng 54.400 tấn. Khối lượng này tương đương khoảng 7 lần trọng lượng kết cấu sắt của tháp Eiffel và vượt xa lượng bom được sử dụng trong nhiều chiến dịch không kích lớn trong thế kỷ XX.

Con số 54.400 tấn cũng gần tương đương tổng trọng lượng bom được thả xuống Berlin trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Mỹ có đang thiếu đạn dược dự trữ?

Cảnh đổ nát ở Jabalia, phía Bắc Dải Gaza do xung đột, ngày 19/1/2025. Ảnh: THX/TTXVN

Một báo cáo do cơ quan giám sát của Lầu Năm Góc công bố ngày 14/9 xác nhận những thông tin trước đó rằng các hoạt động quân sự liên quan đến chiến tranh Iran đang làm suy giảm kho đạn dược của Mỹ, đặc biệt đối với hệ thống phòng không Patriot, đồng thời gây sức ép lên chuỗi cung ứng.

Báo cáo cho biết Lầu Năm Góc đang đẩy nhanh quy trình mua sắm, rút ngắn thời gian sản xuất và tăng dự trữ các nguyên vật liệu, linh kiện thiết yếu cùng một số loại đạn dược nhằm nâng cao khả năng ứng phó khi cần thiết.

Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng Mỹ đang sản xuất vũ khí với tốc độ cao và cung cấp hằng ngày cho các lực lượng Mỹ tại Trung Đông và những khu vực khác.

Thông tin về thương vụ đã nhận được những phản ứng trái chiều tại Mỹ. Thượng nghị sĩ Chris Van Hollen của đảng Dân chủ cho biết ông sẽ tìm cách ngăn chặn thương vụ và chỉ trích việc sử dụng ngân sách Mỹ để tài trợ cho hoạt động cung cấp vũ khí.

Trong khi đó, một cuộc thăm dò của Đại học Quinnipiac công bố tháng 6 cho thấy 48% cử tri Mỹ và 66% cử tri đảng Dân chủ cho rằng Washington đang ủng hộ Israel quá mức, tăng đáng kể so với mức lần lượt 16% và 20% khi câu hỏi này được đưa ra lần đầu vào năm 2017.