Iran vạch” lằn ranh đỏ” trong đàm phán hòa bình với Mỹ

Iran tuyên bố không nhượng bộ về chương trình hạt nhân dù Mỹ chấp nhận các đề xuất gắn liền với việc mở lại eo biển Hormuz.

Đường phố Tehran (Ảnh: Reuters).

Một quan chức cấp cao Iran ngày 25/9 tuyên bố, Iran sẽ không đưa ra bất kỳ nhượng bộ nào liên quan đến chương trình hạt nhân ngay cả khi Mỹ chấp nhận các đề xuất của Tehran để mở lại eo biển Hormuz.

Quan chức này cho biết Iran tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz cho đến khi Washington đáp ứng tất cả các điều kiện của Iran, bao gồm cả việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng biển của nước này.

Lập trường này đã bổ sung một lưu ý quan trọng vào đề xuất mà Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đưa ra trong cuộc gặp với các đại diện của Mỹ tại New York trong tuần này. Theo đề xuất, Iran sẽ mở lại eo biển Hormuz trong vòng 7 ngày nếu Mỹ đáp ứng một loạt yêu cầu.

Các yêu sách này bao gồm chấm dứt lệnh phong tỏa các cảng biển Iran, miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với hoạt động bán dầu của Iran, giải phóng tài sản bị đóng băng của Tehran và chấm dứt các hành động thù địch trên các mặt trận khác, bao gồm cả Lebanon.

Sau đó, Tehran có thể khôi phục các cuộc đàm phán hạt nhân, coi đó là một trong những nỗ lực hướng tới giải pháp toàn diện hơn cho cuộc xung đột hiện nay.

Iran từ lâu luôn khẳng định rằng chương trình hạt nhân của họ hoàn toàn phục vụ mục đích hòa bình, bác bỏ cáo buộc theo đuổi phát triển vũ khí hạt nhân.

Tuy nhiên, các quan chức cấp cao Iran gần đây đã phát đi tín hiệu rằng cuộc xung đột với Mỹ có thể buộc Iran thay đổi tính toán. Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Mohsen Rezaei công khai đặt câu hỏi tại sao Iran lại không thể theo đuổi vũ khí hạt nhân.

Đàm phán giữa Mỹ và Iran tiếp tục bế tắc khi không bên nào chấp nhận đáp ứng yêu cầu của đối phương trước.

Tổng thống Trump lại đưa ra một mốc thời gian trái ngược. Trong bài phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, ông nhận định rằng một thỏa thuận với Iran nhiều khả năng chỉ đạt được sau kỳ bầu cử.

Mặc dù đều khẳng định sẵn sàng đạt được thỏa thuận hòa bình, hai bên vẫn chia rẽ sâu sắc về cách thức thực thi thỏa thuận cũng như thứ tự đưa ra các nhượng bộ.

Tehran quả quyết rằng không thể đạt được thỏa thuận nào trước khi Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa kinh tế, trong khi Washington và các đồng minh châu Âu lại ủng hộ tiếp cận theo chiều ngược lại.

Bất đồng càng trở nên phức tạp sau sự sụp đổ của Bản ghi nhớ Islamabad ký kết hồi tháng 6.

Từ góc nhìn của Tehran, việc quay trở lại một thỏa thuận mà Washington từng không tuân thủ đòi hỏi phải có những cam kết đảm bảo ngay từ đầu. Từ góc nhìn của Washington, việc tái khởi động thỏa thuận hồi tháng 6 có nguy cơ tạo ra tiền lệ cho Iran vì đã dùng eo biển Hormuz làm công cụ đòn bẩy.

Những người ủng hộ giải pháp ngoại giao từ hai phía, cùng với các bên trung gian hòa giải bao gồm Pakistan và Qatar, tiếp tục kêu gọi thay thế ngôn từ quân sự bằng đối thoại chính trị.

Trong khi đó, theo báo Wall Street Journal, Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ đề xuất của Iran về việc mở lại eo biển Hormuz và tạm dừng các cuộc giao tranh trong khu vực trong vòng 7 ngày.

Ông Trump được cho là đã nói với các trợ lý rằng ông dự kiến khôi phục chiến dịch không kích Iran sau bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.