Iran đề xuất lộ trình 7 ngày chấm dứt xung đột với Mỹ

Iran đề xuất lộ trình 7 ngày nhằm chấm dứt giao tranh với Mỹ, mở lại eo biển Hormuz và nối lại đàm phán hướng tới thỏa thuận hòa bình lâu dài.

Một giáo sĩ Iran tham gia cuộc diễu hành quân sự tại Tehran ngày 18/9 (Ảnh: Reuters).

Truyền thông Mỹ đưa tin, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã chia sẻ với các phóng viên tại New York hôm 25/9 về lộ trình 7 ngày chấm dứt xung đột với Washington. Đề xuất nhằm thực hiện các điều khoản trong Bản ghi nhớ (MoU) mà Washington và Tehran đã nhất trí hồi tháng 6, bao gồm việc chấm dứt các cuộc tấn công và mở cửa trở lại eo biển Hormuz.

Theo thông tin được công bố, đề xuất của Iran đã được chuyển tới Washington thông qua các bên trung gian vào đầu tuần này. Tehran yêu cầu Mỹ đáp ứng những điều kiện cụ thể trong vòng 7 ngày để nối lại các cuộc đàm phán về lệnh ngừng bắn và chấm dứt lệnh phong tỏa gây cản trở hoạt động tại eo biển Hormuz.

Lệnh phong tỏa hàng hải tại Hormuz – khu vực có tầm quan trọng chiến lược – đã trở thành một vấn đề trọng tâm trong cuộc xung đột Iran do tác động lớn đối với hoạt động xuất khẩu dầu khí và nền kinh tế toàn cầu.

Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh cuộc xung đột Iran chuẩn bị bước sang tháng thứ 7.

Thỏa thuận MoU giữa Mỹ và Iran hết hiệu lực vào tháng 8, sau khi hai bên cáo buộc nhau vi phạm các cam kết. Kể từ đó, hầu như không có dấu hiệu nào cho thấy hai bên có thể quay lại thỏa thuận này, mặc dù Tehran vẫn để ngỏ khả năng này.

New York Times đưa tin, theo đề xuất của Iran, xung đột sẽ chấm dứt trên tất cả các mặt trận, bao gồm Gaza và Li Băng, trong vòng 7 ngày.

Washington cũng sẽ giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Iran, ước tính trị giá ít nhất 12 tỷ USD, đồng thời dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran và chấm dứt lệnh phong tỏa hải quân.

Eo biển Hormuz sẽ được mở cửa trở lại vào ngày cuối cùng của thời hạn 7 ngày. Các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran, được Tổng thống Donald Trump cho là nguyên nhân cốt lõi của cuộc xung đột, sẽ bắt đầu ngay lập tức.

“Mỹ phải lựa chọn”

Trong cuộc phỏng vấn với truyền hình Mỹ được công bố tuần này, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố chính quyền Tổng thống Trump phải lựa chọn việc có chấm dứt chiến tranh hay không, vì Tehran không muốn tiếp tục giao tranh.

“Khi chúng ta có thể giải quyết các vấn đề thông qua đối thoại, chúng ta không nên dùng đến việc sát hại lẫn nhau. Với những hành động khiêu khích do Israel thực hiện, họ đã áp đặt cuộc chiến này lên chúng tôi. Nhưng chúng tôi không muốn tiếp tục. Mỹ phải lựa chọn liệu họ có muốn chấm dứt chuyện này hay không”, ông Pezeshkian nhấn mạnh.

Tổng thống Pezeshkian cũng thể hiện lập trường cứng rắn trong bài phát biểu trước Đại hội đồng Liên hợp quốc hôm 24/9. Ông tuyên bố với thế giới rằng Iran sẽ không “quỳ gối” trước Washington, ngay cả khi Tổng thống Trump thừa nhận các cuộc đàm phán Mỹ – Iran đang diễn ra.

Đầu tháng này, ông Pezeshkian cho biết Tehran sẽ “ngay lập tức hành động tương xứng” nếu Mỹ quay trở lại thực hiện các cam kết theo bản ghi nhớ.

Ngoại giao tiến triển chậm

Một quan chức Nhà Trắng giấu tên nói với truyền thông Mỹ rằng, chính quyền Tổng thống Trump đang có “những cuộc thảo luận tích cực và mang tính xây dựng thông qua các bên trung gian”. New York Times dẫn lời một quan chức cho biết Washington sẽ không vội vàng đạt thỏa thuận.

Một nguồn tin an ninh Iran nói với hãng tin Al Jazeera rằng vẫn có khả năng tiếp tục các nỗ lực ngoại giao nếu Washington đáp ứng các điều kiện và cam kết của Tehran.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng đề xuất của Tehran cho thấy các nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran không có tiến triển đáng kể.

“Về cơ bản, thực sự không có gì thay đổi”, ông Cyrus Schayegh, giáo sư lịch sử và chính trị quốc tế tại Viện Sau đại học Geneva, nói với Al Jazeera.

Giáo sư Schayegh cho rằng Iran “vẫn khăng khăng muốn duy trì những lợi thế mà nước này đạt được trong cuộc chiến và bản ghi nhớ tháng 6 vẫn là chìa khóa cho lộ trình tiến về phía trước”, trong khi Mỹ “về cơ bản vẫn từ chối chấp nhận việc thảo luận về lộ trình này”.

Ông nhận định khó có khả năng xuất hiện những chuyển biến đáng kể hướng tới việc chấm dứt xung đột trước cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ vào tháng 11.

Ngoại trưởng Iran nói với các phóng viên rằng “sẽ tốt hơn” nếu đạt được một thỏa thuận trước cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ. Trong khi trước đó, ông Pezeshkian cho biết bất kỳ thỏa thuận nào với Mỹ cũng sẽ không gắn với thời điểm diễn ra cuộc bầu cử này.