Tính toán của Iran đằng sau đề xuất 7 ngày nhằm kết thúc giao tranh với Mỹ

Với lộ trình chấm dứt giao tranh trong vòng 7 ngày, Iran đang cố vạch ra một kế hoạch đủ sức hấp dẫn đối với Tổng thống Mỹ Donald Trump, song phần lớn có lợi cho Tehran.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi (Ảnh: Reuters).

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi trong tuần này cho biết, Iran đã đề xuất với Mỹ một kế hoạch kéo dài 7 ngày nhằm chấm dứt các hành động thù địch, mở lại eo biển Hormuz và sau đó khởi động các cuộc đàm phán toàn diện về chương trình hạt nhân của nước này.

Theo các điều kiện mà Iran đặt ra cho thỏa thuận, trong vòng 7 ngày, Mỹ phải tìm cách chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon; giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran; miễn trừ các lệnh trừng phạt đối với việc bán dầu của Iran và dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng Iran. Sau đó, vào ngày cuối cùng, Iran sẽ mở cửa eo biển Hormuz.

Sau 7 ngày đó, các cuộc đàm phán toàn diện về chương trình hạt nhân của Iran sẽ lập tức bắt đầu.

Phát biểu bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York, ông Araghchi nói rằng đề xuất này phản ánh sát sao các cam kết được đề ra trong Biên bản ghi nhớ (MOU) mà Mỹ và Iran ký kết hồi tháng 6. Ông tuyên bố Iran đã sẵn sàng bắt đầu triển khai kế hoạch ngay khi Washington chấp thuận.

“Chúng tôi đã gửi một kế hoạch tới Mỹ thông qua các bên trung gian. Nếu Mỹ đáp ứng một số điều kiện nhất định, chúng tôi sẽ mở lại eo biển Hormuz vào cuối ngày thứ bảy và khởi động lại các cuộc đàm phán”, ông Araghchi nói.

Theo ông, “sẽ tốt hơn” nếu hai bên đạt thỏa thuận trước bầu cử giữa kỳ tại Mỹ vào ngày 3/11.

Iran đưa ra đề xuất trên ngay cả khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian có bài phát biểu đối đầu gay gắt tại Liên hợp quốc. Ông Trump dọa “xóa sổ” Iran nếu không đạt được thỏa thuận, trong khi ông Pezeshkian tuyên bố Iran sẽ không khuất phục.

Dù đề xuất của Iran chứa đựng nhiều điều kiện tương tự thỏa thuận đã đổ vỡ trước đó, các hoạt động ngoại giao hậu trường cho thấy cả hai bên có thể nhận thấy nhiều lợi ích từ việc tìm kiếm một lối thoát khỏi cuộc chiến.

Giới chức Iran cho biết dù về bản chất tương tự MOU hồi tháng 6, đề xuất này được thiết kế để tiến triển với tốc độ nhanh hơn nhiều. Trong thỏa thuận trước đây, Iran và Mỹ ấn định khung thời gian 60 ngày để đi đến các cuộc đàm phán hạt nhân.

Các nhà phân tích nhận định ông Trump sẽ phải cân nhắc giữa lợi ích của việc đạt được một thỏa thuận với Iran trước bầu cử giữa kỳ và việc duy trì gọng kìm siết chặt nền kinh tế Iran với hy vọng thu được nhiều nhượng bộ hơn từ Tehran.

“Đây là một bước đi khôn ngoan”, Ali Vaez, Giám đốc phụ trách vấn đề Iran tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (ICG), nhận định về việc Iran đưa ra lộ trình 7 ngày.

Ông giải thích: “Họ biết điều đó rất hấp dẫn đối với Tổng thống Trump vì nó giúp chấm dứt một cuộc chiến ngay trước kỳ bầu cử giữa kỳ. Một lộ trình rút ngắn để đi đến vấn đề hạt nhân sẽ là điều hấp dẫn đối với nhà lãnh đạo Mỹ. Nhưng nó cũng khôi phục một thỏa thuận vốn phần lớn có lợi cho Iran”.