Nếu Thomas Edison chưa từng tồn tại, thế giới hiện đại sẽ thay đổi như thế nào?

Không có Thomas Edison, bóng đèn, pin hay điện thoại có lẽ vẫn xuất hiện. Nhưng Hollywood, cách con người nghe điện thoại và cả bản đồ ngành công nghiệp điện ảnh có thể đã đi theo một hướng hoàn toàn khác.

Thomas Edison là một trong những nhà phát minh nổi tiếng nhất thời đại công nghiệp, với hơn 1.000 bằng sáng chế gắn với tên tuổi. Những đóng góp của ông trải rộng từ điện, ghi âm, pin đến điện ảnh và góp phần định hình nhiều khía cạnh của đời sống hiện đại.

Nhưng nếu Edison chưa từng được sinh ra, thế giới sẽ thay đổi đến mức nào?

Câu trả lời cho thấy một điều thú vị: nhiều công nghệ gắn liền với Edison có lẽ vẫn xuất hiện, bởi ông không phải người duy nhất theo đuổi chúng. Tuy nhiên, thời điểm, cách thức thương mại hóa và thậm chí vị trí của những trung tâm công nghiệp lớn có thể đã rất khác.

Bóng đèn không phụ thuộc vào một người.

Edison thường được nhớ đến như người phát minh ra bóng đèn điện. Tuy nhiên, thực tế phức tạp hơn.

Trước khi Edison tham gia cuộc đua, nhiều nhà phát minh đã nghiên cứu chiếu sáng bằng điện. Joseph Swan và Nikola Tesla đều có những đóng góp quan trọng cho công nghệ điện cuối thế kỷ XIX.

Điểm mạnh của Edison không nhất thiết nằm ở việc tạo ra bóng đèn đầu tiên mà ở khả năng biến nó thành một sản phẩm thực tế, có giá thành phù hợp và có thể đưa đến đông đảo người tiêu dùng.

Vì vậy, nếu Edison không tồn tại, bóng đèn điện gần như chắc chắn vẫn xuất hiện. Một nhà phát minh hoặc công ty khác nhiều khả năng sẽ hoàn thiện và thương mại hóa công nghệ này.

Đây cũng là mô hình xuất hiện nhiều lần trong sự nghiệp Edison. Ông thường không phải người duy nhất nghĩ đến một ý tưởng, nhưng có khả năng đặc biệt trong việc cải tiến công nghệ và biến nó thành sản phẩm đại chúng.

Điện thoại có thể bắt đầu bằng một từ khác.

Edison cũng đóng góp vào việc cải thiện công nghệ điện thoại do Alexander Graham Bell phát triển. Những cải tiến của ông giúp nâng chất lượng âm thanh và khả năng sử dụng.

Một ảnh hưởng nhỏ nhưng thú vị là Edison đề xuất dùng từ “Hello” để trả lời điện thoại.

Bell được cho là từng thích lời chào “Ahoy”. Nếu Edison không tồn tại, thói quen trả lời điện thoại ngày nay có thể đã khác.

Chi tiết này cho thấy ảnh hưởng của một nhà phát minh không nhất thiết phải nằm ở một thiết bị lớn. Đôi khi, một lựa chọn tưởng như rất nhỏ cũng có thể trở thành thói quen văn hóa kéo dài qua nhiều thế hệ.

Ghi âm và pin vẫn sẽ phát triển.

Năm 1877, Edison giới thiệu máy hát, thiết bị có khả năng ghi và phát lại âm thanh. Phát minh này mở đường cho ngành ghi âm và góp phần đặt nền móng cho lĩnh vực giải trí hiện đại.

Nhưng Edison cũng không phải người duy nhất theo đuổi ý tưởng này. Nhà phát minh Pháp Charles Cros đã thiết kế một thiết bị ghi âm tương tự vào khoảng thời gian đó. Trước đó, một số thiết bị có thể ghi âm thanh dưới dạng hình ảnh cũng đã xuất hiện, dù chưa có khả năng phát lại.

Hiện tượng này phù hợp với “lý thuyết phát hiện đồng thời”, theo đó nhiều phát minh có thể xuất hiện gần như cùng lúc khi các nhà nghiên cứu ở nhiều nơi cùng giải quyết một vấn đề.

Công nghệ pin cũng tương tự. Edison góp phần phát triển pin kiềm, nhưng nhà phát minh Thụy Điển Waldemar Jungner cũng độc lập phát triển công nghệ tương tự.

Do đó, nếu Edison biến mất khỏi lịch sử, pin, ghi âm và radio nhiều khả năng vẫn xuất hiện. Con đường phát triển có thể thay đổi, nhưng công nghệ cuối cùng vẫn có thể đạt đến một trình độ tương tự.

Hollywood mới là biến số lớn nhất.

Lĩnh vực có thể thay đổi mạnh nhất nếu không có Edison lại là điện ảnh.

Edison và William Kennedy Dickson góp phần phát triển những công nghệ điện ảnh đầu tiên. Năm 1893, Edison xây dựng Black Maria, được xem là xưởng sản xuất phim đầu tiên trên thế giới.

Tại đây, những bộ phim ngắn về vũ công, diễn viên hài, nghệ sĩ xiếc và ảo thuật được sản xuất. Khán giả nhanh chóng bị cuốn hút bởi những hình ảnh chuyển động, dù một số bộ phim chỉ kéo dài vài giây.

Nhưng ảnh hưởng lớn của Edison đối với Hollywood không chỉ đến từ công nghệ làm phim mà còn từ hệ thống bằng sáng chế.

Khi điện ảnh phát triển, Edison kiểm soát nhiều bằng sáng chế liên quan đến máy quay, máy chiếu và công nghệ phim. Ông sử dụng chúng để kiện các nhà làm phim và hãng phim cạnh tranh.

Năm 1908, Edison cùng những công ty lớn trong ngành thành lập Motion Picture Patents Company. Tổ chức này kiểm soát giấy phép làm phim và áp đặt nhiều quy định đối với hoạt động sản xuất.

Các nhà làm phim độc lập ngày càng muốn thoát khỏi sự kiểm soát đó. Nhiều người chuyển về California, đặc biệt là khu vực Hollywood, nơi có đất rẻ, thời tiết thuận lợi và nằm cách xa trung tâm hoạt động của Edison tại New York.

Sự dịch chuyển này góp phần đặt nền móng cho Hollywood trở thành trung tâm của ngành công nghiệp điện ảnh.

Nếu Edison không tồn tại, cuộc chiến bằng sáng chế nói trên có thể không xảy ra. Khi đó, Hollywood chưa chắc trở thành thủ đô giải trí như ngày nay. Ngành điện ảnh có thể tiếp tục tập trung ở New York hoặc phát triển phân tán tại nhiều thành phố khác.

Không nhất thiết thay đổi đích đến.

Kịch bản không có Edison vì vậy không nhất thiết tạo ra một thế giới không có điện, pin hay phim ảnh.

Những công nghệ này đã được nhiều nhà phát minh theo đuổi và có khả năng xuất hiện dù Edison không tồn tại. Điều có thể thay đổi nhiều hơn là tốc độ thương mại hóa, cách công nghệ được đưa đến công chúng và những con người hoặc công ty đứng sau chúng.

Hollywood có thể không trở thành trung tâm điện ảnh toàn cầu. Người Mỹ có thể sử dụng một lời chào khác khi trả lời điện thoại. Những ngành công nghiệp dựa trên ghi âm, điện và pin có thể phát triển dưới những tên tuổi khác.

Di sản của Edison vì vậy không chỉ nằm ở những thiết bị mang tên ông. Một phần quan trọng trong ảnh hưởng của ông là khả năng kết hợp nghiên cứu, cải tiến kỹ thuật và kinh doanh để đưa công nghệ từ phòng thí nghiệm ra đời sống.

Nếu Edison chưa từng tồn tại, nhân loại có lẽ vẫn tiến tới một tương lai công nghệ tương tự. Nhưng con đường dẫn đến tương lai ấy, những trung tâm công nghiệp hình thành trên đường đi và thậm chí một số thói quen quen thuộc của cuộc sống hiện đại có thể đã hoàn toàn khác.