Hành trình vượt giới hạn, giành Huy chương Bạc Olympic Thiên văn của nam sinh trường chuyên

Nguyễn Trường Chinh và Trần Minh Thái đều là học sinh Trường THPT Chuyên Hà Nội Amsterdam giành được Huy chương Bạc danh giá trong kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế năm 2026 vừa qua.

Một người từng mất tự tin khi phải cạnh tranh với các anh lớp 12, người còn lại xem những bài toán hóc búa là động lực để tiến lên. Với Nguyễn Trường Chinh và Trần Minh Thái, tấm Huy chương Bạc là kết quả của quá trình bền bỉ theo đuổi niềm yêu thích khoa học.

Từ thất vọng vì đứng cuối đội tuyển

Nguyễn Trường Chinh, học sinh lớp 11 Lý 1, Trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam, là thành viên nhỏ tuổi nhất đội tuyển Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn Việt Nam năm nay. Trước khi đến với kỳ thi quốc tế, nam sinh phải vượt qua kỳ tuyển chọn tại trường, cạnh tranh với các anh chị lớp 12.

Bước vào quá trình ôn luyện, gặp khó về kiến thức càng khiến nam sinh càng bối rối. Nhiều nội dung vật lý và thiên văn em chưa từng được tiếp cận, trong khi các thành viên lớp 12 đã có nền tảng tốt hơn.

Những bài kiểm tra thử cũng không mang lại kết quả như mong đợi. Đôi lúc, Chinh nằm ở nhóm cuối đội tuyển.

“Có lúc, em thất vọng và bất lực vì cảm thấy mình đã cố gắng nhiều nhưng điểm số vẫn không cải thiện như kỳ vọng. Thậm chí, cũng có lúc em muốn bỏ cuộc, thiếu tự tin vào bản thân”, Chinh kể.

Trường Chinh, học sinh nhỏ tuổi nhất đội tuyển năm nay (ảnh: Hà Linh)

Tuy nhiên, thay vì bị bỏ lại phía sau, nam sinh nhận được sự hỗ trợ từ các thành viên trong đội tuyển. Những người đi trước chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm và cách học. Các thầy cô, gia đình, đặc biệt là thầy Đinh Trần Phương, giáo viên bộ môn Vật lý của trường đồng thời là lãnh đội giúp em củng cố lại những nền tảng Vật lý quan trọng để tiếp cận thiên văn học.

Em tiếp tục tìm cách lấp những khoảng trống kiến thức, từng bước cải thiện năng lực.

Em chia sẻ, lĩnh vực này khá mới mẻ, đội tuyển chỉ ôn tập trong khoảng hơn 2 tháng để dự thi. Tài liệu chủ yếu là đề tuyển chọn đội tuyển của các quốc gia như Nhật Bản, Singapore, Nga và đề thi những năm trước. Sau khi làm bài, các thành viên gửi thầy đánh giá, từ đó nhận diện lỗi sai và điều chỉnh cách giải.

Khối lượng học tập khá lớn. Chinh cho biết thường dành khoảng 8 giờ mỗi ngày để học lý thuyết. Buổi tối, khi thời tiết thuận lợi, các thành viên sẽ quan sát bầu trời để củng cố kiến thức thực hành.

Trong kỳ thi, câu cuối cùng là phần khiến Chinh thấy khó nhất. Bài toán dài, chia thành nhiều phần nhỏ và đòi hỏi kiến thức chuyên sâu, liên quan đến sự giãn nở của vũ trụ, ảnh hưởng của hiện tượng này đến ánh sáng quan sát được và các nội dung về thuyết tương đối.

Dù không chắc chắn mình có thể giải quyết trọn vẹn bài toán, Chinh vẫn cố gắng làm từng phần. Em hoàn thành được hơn một nửa câu hỏi và coi đó là kết quả đáng khích lệ.

Khi biết mình giành Huy chương Bạc, Chinh vỡ òa niềm vui sướng và tự hào vì sau hành trình nỗ lực đã đạt kết quả như mong ước.

Niềm yêu thích thiên văn của Chinh bắt đầu từ những câu chuyện gắn với các chòm sao. Em bị cuốn hút bởi cách mỗi nền văn hóa nhìn nhận bầu trời, xây dựng những câu chuyện và truyền thuyết riêng về các chòm sao.

Trước khi vào đội tuyển, Chinh chủ yếu tự tìm hiểu qua sách phổ thông, sách giới thiệu về các chòm sao và tiểu sử những nhà vật lý, nhà thiên văn. Từ sở thích ban đầu, em dần muốn tìm hiểu sâu hơn về cách vũ trụ vận hành.

Trong tương lai, Chinh dự định theo đuổi lĩnh vực hàng không, vũ trụ. Nam sinh đặc biệt hứng thú với khả năng chế tạo vệ tinh, tên lửa và tàu du hành, cũng như phát triển các thiết bị phục vụ quan sát thiên văn.

Với em, thiên văn không chỉ là việc tìm hiểu những gì đang tồn tại ngoài Trái đất, mà còn mở ra cơ hội tham gia vào quá trình tạo ra các công nghệ giúp con người khám phá thế giới rộng lớn hơn

Minh Thái (bên trái), Trường Chinh (bên phải), giành Huy chương Bạc Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn 2026 (ảnh: Hà Linh)

Gặp bài toán khó, càng muốn thử sức

Em Trần Minh Thái, học sinh lớp 12 Lý 1 nhớ lại cảm xúc vui mừng khi giành Huy chương Bạc, bởi quá trình chuẩn bị cho kỳ thi trải qua nhiều khó khăn. Dù vậy, nam sinh cũng có chút tiếc nuối vì cho rằng mình có thể đạt điểm cao hơn để đổi màu huy chương.

Nam sinh chia sẻ, từ nhỏ đã rất yêu thích thiên văn nhưng đến năm lớp 10 mới có cơ hội tiếp cận bộ môn này một cách bài bản hơn.

Các thành viên đội tuyển Việt Nam tham dự kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn năm nay.

Những buổi học do thầy Lê Mạnh Cường, giáo viên chủ nhiệm lớp, tổ chức để giới thiệu về thiên văn giúp Thái hiểu thêm về lĩnh vực mình yêu thích. Từ đó, em quyết định tìm hiểu sâu hơn và thử sức với kỳ thi.

Một trong những nội dung đòi hỏi sự kiên trì là nhận diện các ngôi sao trên bản đồ bầu trời. Theo Thái, không có cách nào thay thế việc luyện tập thường xuyên.

Các thành viên in bản đồ sao, nối những ngôi sao để nhận diện hình dạng chòm sao, sau đó ghi nhớ tên và vị trí. Đó là công việc đòi hỏi sự lặp lại và độ chính xác cao.

Gặp những bài toán khó, em không né tránh mà coi đó là thách thức để tìm hiểu nhiều hơn.

Cách tiếp cận này giúp Thái duy trì hứng thú trong quá trình ôn luyện. Em cũng không tập trung vì điểm số, mà xác định phải học để hiểu sâu hơn về kiến thức và phương pháp giải quyết vấn đề.

Một trong những kỷ niệm đáng nhớ nhất của Thái tại kỳ thi Olympic quốc tế năm nay, khi có hơn 300 thí sinh từ nhiều quốc gia đổ về Hà Nội dự thi là thí sinh cùng lên sân khấu ca hát, nhảy múa và hòa vào không khí chung.

Với Thái, khoảnh khắc ấy cho thấy kỳ thi không chỉ là nơi các học sinh tranh tài về kiến thức, mà còn là cơ hội gặp gỡ, giao lưu và chia sẻ niềm đam mê khoa học với bạn bè quốc tế.

Dù yêu thích thiên văn, Minh Thái không xác định đây sẽ là ngành nghề mình theo đuổi trong tương lai. Em dự định sẽ tham gia vào lĩnh vực khoa học, kỹ thuật, một trong những lĩnh vực rất cần nhân lực trong giai đoạn hiện nay. Với em, quá trình học và thi Olympic thiên văn không chỉ giúp mở rộng kiến thức mà còn là cơ hội khám phá năng lực, từ đó có thêm cơ sở lựa chọn hướng đi phù hợp trong tương lai.

Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế năm 2026 năm nay diễn ra tại Hà Nội với sự tham gia của hơn 300 thí sinh đến từ 64 quốc gia và vùng lãnh thổ. Riêng đoàn Việt Nam có 10 thí sinh dự thi, tất cả đều giành huy chương gồm 6 huy chương Vàng và 4 huy chương Bạc.