Hà Tĩnh đưa quản lý bệnh không lây nhiễm đến gần người dân

Bệnh không lây nhiễm như tăng huyết áp, đái tháo đường ngày càng phổ biến, có xu hướng trẻ hóa và tiềm ẩn nhiều biến chứng nguy hiểm.

Đưa người bệnh vào diện quản lý, nâng cao hiệu quả điều trị

Hơn 21 năm sống chung với bệnh đái tháo đường, ông Nguyễn Huy Lập (81 tuổi, ở xã Đồng Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) đã hình thành thói quen khám sức khỏe định kỳ hằng tháng. Thời gian gần đây, thay vì phải di chuyển xa để khám và lấy thuốc, ông Lập đến trạm y tế xã để được kiểm tra đường huyết, theo dõi tình trạng sức khỏe và nhận thuốc theo chỉ định.

Ông Lập cho biết, việc được khám, cấp thuốc ngay tại trạm y tế giúp tiết kiệm thời gian, công sức đi lại. Bên cạnh đó, các bác sĩ thường xuyên tư vấn chế độ dinh dưỡng, vận động và cách sử dụng thuốc, giúp ông chủ động hơn trong kiểm soát bệnh.

“Bệnh phải điều trị lâu dài nên tháng nào tôi cũng đi khám, lấy thuốc và nghe bác sĩ tư vấn. Các bác sĩ hướng dẫn cách ăn uống, tập luyện để kiểm soát bệnh, hạn chế biến chứng. Có trạm y tế gần nhà giúp người cao tuổi như tôi thuận tiện hơn nhiều”, ông Lập chia sẻ.

Bác sĩ Trạm Y tế Đồng Lộc khám kiểm tra sức khỏe cho người dân. Ảnh: Nhật Thắng.

Trường hợp của ông Lập cho thấy vai trò của y tế cơ sở trong quản lý các bệnh mạn tính. Với những bệnh lý cần theo dõi lâu dài như tăng huyết áp, đái tháo đường, việc duy trì khám định kỳ, sử dụng thuốc đúng chỉ định và điều chỉnh lối sống có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế biến chứng, giảm nguy cơ nhập viện và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Trạm Y tế xã Đồng Lộc triển khai quản lý bệnh không lây nhiễm từ năm 2018. Trên cơ sở rà soát, thống kê, trạm từng bước lập danh sách người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen phế quản và những trường hợp có nguy cơ để theo dõi, tư vấn, hướng dẫn điều trị.

Đến nay, trạm đã phát hiện 1.914 người mắc tăng huyết áp và đang quản lý toàn bộ số trường hợp này. Đối với bệnh đái tháo đường, số người được phát hiện là 230 trường hợp; bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và hen phế quản có 49 trường hợp.

Cùng với việc theo dõi sức khỏe, Trạm Y tế xã Đồng Lộc phối hợp với chính quyền địa phương thành lập câu lạc bộ dành cho người mắc bệnh không lây nhiễm. Thông qua các buổi sinh hoạt, người bệnh được cung cấp kiến thức về bệnh lý, cách sử dụng thuốc, chế độ dinh dưỡng, luyện tập thể lực và những biện pháp cần thiết để chủ động kiểm soát sức khỏe.

Hoạt động truyền thông cũng được triển khai thông qua các hội, đoàn thể nhằm nâng cao nhận thức, vận động người dân khám sức khỏe định kỳ, phát hiện bệnh sớm và xây dựng lối sống lành mạnh. Đây là giải pháp quan trọng bởi nhiều bệnh không lây nhiễm thường tiến triển âm thầm, trong thời gian dài không có biểu hiện rõ ràng. Không ít người chỉ phát hiện bệnh khi xuất hiện triệu chứng hoặc biến chứng, khiến việc điều trị trở nên phức tạp hơn.

Bác sĩ Nguyễn Hữu Tuấn, Phó Giám đốc phụ trách Trạm Y tế xã Đồng Lộc, cho biết trạm chú trọng phát hiện sớm, đưa người bệnh vào diện quản lý, theo dõi thường xuyên và tư vấn thay đổi chế độ ăn uống, vận động, sinh hoạt.

Tuy nhiên, công tác quản lý và điều trị tại tuyến cơ sở vẫn gặp một số khó khăn. Theo bác sĩ Tuấn, phần lớn người bệnh hiện vẫn đến bệnh viện để khám và nhận thuốc. Nguyên nhân có một phần do nguồn thuốc tại trạm y tế chưa được cung ứng ổn định, có thời điểm thiếu hoặc thay đổi chủng loại, ảnh hưởng đến khả năng duy trì điều trị liên tục tại địa phương.

Thực tế này đặt ra yêu cầu cần bảo đảm nguồn thuốc phù hợp, ổn định, đồng thời nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ y tế cơ sở. Khi người bệnh được tiếp cận dịch vụ khám, cấp thuốc và tư vấn thuận tiện ngay tại nơi cư trú, việc tuân thủ điều trị sẽ có điều kiện được cải thiện, nhất là đối với người cao tuổi và những người phải dùng thuốc trong thời gian dài.

Tại Trạm Y tế phường Hà Huy Tập, công tác quản lý bệnh không lây nhiễm cũng được triển khai thường xuyên. Hiện trạm đang quản lý 3.198 người mắc bệnh không lây nhiễm, trong đó có 2.595 người mắc tăng huyết áp và 603 người mắc đái tháo đường.

Thông qua đợt khám sức khỏe, khám sàng lọc toàn dân vừa qua, trạm phát hiện thêm 80 trường hợp tăng huyết áp và 20 trường hợp đái tháo đường. Những người này được tư vấn, hướng dẫn lập hồ sơ quản lý, theo dõi và điều trị phù hợp.

Cán bộ Trạm Y tế phường Hà Huy tập kiểm tra huyết ap cho bệnh nhân. Ảnh: Nhật Thắng.

Bác sĩ Nguyễn Hữu Kiên, Giám đốc Trạm Y tế phường Hà Huy Tập cho biết, mục tiêu của trạm là không bỏ sót người mắc bệnh, đặc biệt chú trọng sàng lọc ở các nhóm có nguy cơ. Trạm đồng thời phối hợp với các cơ sở y tế tuyến trên nhằm phát hiện bệnh sớm, nâng cao năng lực chuyên môn và hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ chăm sóc sức khỏe phù hợp.

Việc chủ động rà soát, phát hiện và quản lý người bệnh tại cộng đồng không chỉ giúp giảm tình trạng bỏ sót trường hợp mắc bệnh mà còn tạo điều kiện theo dõi diễn biến sức khỏe liên tục. Qua đó, cán bộ y tế có thể kịp thời tư vấn, hướng dẫn người bệnh điều chỉnh phương pháp chăm sóc sức khỏe theo tình trạng thực tế.

Đẩy mạnh sàng lọc, hướng tới quản lý bệnh lâu dài

Những năm gần đây, ngành Y tế Hà Tĩnh triển khai nhiều hoạt động nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống bệnh không lây nhiễm. Trong đó, công tác truyền thông, tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ y tế tuyến cơ sở và triển khai các mô hình quản lý bệnh mạn tính được chú trọng.

Đặc biệt, việc thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân tạo thêm cơ sở để địa phương đẩy mạnh hoạt động chăm sóc sức khỏe chủ động, chuyển trọng tâm từ điều trị khi mắc bệnh sang phòng bệnh, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe thường xuyên.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh lấy mẫu máu tĩnh mạch xét nghiệm sàng lọc đái tháo đường cho người dân tại cộng đồng. Ảnh: Nhật Thắng.

Nhằm thực hiện mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí trong năm 2026, Sở Y tế Hà Tĩnh đã triển khai Chiến dịch 90 ngày cao điểm khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí trên địa bàn toàn tỉnh.

Chiến dịch tập trung rà soát, tổ chức khám cho những người chưa được khám sức khỏe hoặc chưa tiếp cận dịch vụ y tế trong vòng 12 tháng, đồng thời ưu tiên các nhóm đối tượng theo quy định. Qua đó, ngành y tế hướng tới mở rộng độ bao phủ khám sức khỏe, phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ và những trường hợp mắc bệnh chưa được chẩn đoán.

Kết quả khám sàng lọc không chỉ giúp người dân biết rõ hơn về tình trạng sức khỏe mà còn tạo cơ sở để các trạm y tế lập hồ sơ, phân loại nguy cơ, tư vấn và đưa người mắc bệnh vào diện quản lý. Đây là khâu quan trọng để bảo đảm người bệnh không chỉ được phát hiện mà còn được theo dõi, điều trị liên tục sau khi kết thúc các đợt khám tập trung.

Theo thống kê của ngành y tế, toàn tỉnh hiện có 118.938 người mắc tăng huyết áp, trong đó 71.207 người được quản lý, điều trị. Đối với bệnh đái tháo đường, số người mắc được ghi nhận là 26.952 trường hợp, trong đó 21.970 người được quản lý.

Những con số này cho thấy số người được quản lý, điều trị vẫn thấp hơn số trường hợp đã phát hiện, đặc biệt đối với bệnh tăng huyết áp. Điều đó đồng nghĩa với việc cần tiếp tục rà soát, cập nhật dữ liệu, vận động người bệnh tham gia quản lý và duy trì theo dõi sức khỏe thường xuyên. Bên cạnh đó, công tác sàng lọc cần được thực hiện chủ động hơn để phát hiện những trường hợp chưa được chẩn đoán, nhất là ở nhóm người cao tuổi, người thừa cân, ít vận động hoặc có các yếu tố nguy cơ khác.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh tư vấn điều trị bệnh tăng huyết áp cho người dân. Ảnh: Nhật Thắng.

Ông Nguyễn Chí Thanh, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh cho biết, số người mắc các bệnh không lây nhiễm, nhất là tăng huyết áp và đái tháo đường, ngày càng phổ biến. Nếu không được quản lý, điều trị và kiểm soát tốt, các bệnh này có thể gây ra nhiều biến chứng, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và làm gia tăng gánh nặng cho người bệnh, gia đình cũng như hệ thống y tế.

Theo ông Thanh, thời gian tới, ngành y tế tiếp tục tăng cường truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của chính quyền các cấp, các sở, ban, ngành và người dân về phòng, chống bệnh không lây nhiễm. Đồng thời, chú trọng nâng cao năng lực cho hệ thống y tế cơ sở trong phát hiện, chẩn đoán, tư vấn và quản lý điều trị bệnh tại cộng đồng.

Từ những trường hợp được phát hiện qua khám sàng lọc đến việc theo dõi sức khỏe định kỳ tại các trạm y tế, Hà Tĩnh đang từng bước xây dựng cách tiếp cận chủ động hơn trong phòng, chống bệnh không lây nhiễm. Để đạt hiệu quả bền vững, bên cạnh mở rộng sàng lọc, cần bảo đảm thuốc điều trị, nâng cao chất lượng dịch vụ tại tuyến cơ sở và tăng cường sự phối hợp giữa người bệnh với nhân viên y tế.

Chủ động kiểm tra sức khỏe, tuân thủ chỉ định điều trị, duy trì chế độ ăn uống hợp lý và vận động phù hợp là những yếu tố quan trọng giúp kiểm soát bệnh, hạn chế biến chứng. Khi công tác phát hiện sớm gắn liền với quản lý và điều trị liên tục, y tế cơ sở sẽ phát huy tốt hơn vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu, góp phần giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.