Kinh tế Mỹ đang thực sự ra sao dưới thời Tổng thống Trump?

Các chỉ số tăng trưởng cho thấy kinh tế Mỹ vẫn giữ được sức bật, song điều đó có đồng nghĩa người dân đang sống dễ chịu hơn? Những dữ liệu mới nhất hé lộ về nền kinh tế dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trả lời báo giới trước khi lên trực thăng Marine One tại Nhà Trắng ở Washington, D.C., ngày 1/10/2026. Ảnh: AA/TTXVN

Trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Quốc hội Mỹ, Tổng thống Donald Trump liên tục nhấn mạnh những kết quả kinh tế đạt được trong nhiệm kỳ thứ hai, cho rằng các chính sách của ông đã giúp tăng thu nhập, kiềm chế lạm phát và tạo thêm việc làm.

Ông Trump nhiều lần khẳng định: “Chúng ta có nền kinh tế sôi động nhất ở bất kỳ đâu trên thế giới”.

Theo BBC, thực tế cho thấy kinh tế Mỹ đang thể hiện sức chống chịu tốt hơn nhiều dự báo sau khi chính quyền Tổng thống Trump công bố loạt thuế quan quy mô lớn vào tháng 4/2025, được gọi là “Ngày Giải phóng”. Tuy nhiên, những thay đổi về chính sách thương mại, làn sóng đầu tư vào AI, cùng tác động từ cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đối với thị trường năng lượng, cũng đặt ra những thách thức mới về giá cả và chi phí sinh hoạt.

Vậy những dữ liệu hiện có cho thấy điều gì về sức khỏe của nền kinh tế lớn nhất thế giới?

Tăng trưởng kinh tế duy trì đà tích cực

Theo số liệu mới nhất được BBC dẫn lại, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mỹ đang tăng với tốc độ thường niên hóa 2,2% một mức tăng trưởng tương đối khá so với diễn biến kinh tế Mỹ trong những năm gần đây.

Tính từ cuối năm 2024, ngay trước khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai, quy mô kinh tế Mỹ đã tăng khoảng 3,2%. Đây là mức tăng cao nhất trong nhóm G7 gồm bảy nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới trong cùng giai đoạn.

Diễn biến này cho thấy kinh tế Mỹ vẫn duy trì được động lực tăng trưởng, bất chấp những lo ngại ban đầu về tác động của chính sách thuế quan mới.

Ngay sau khi Tổng thống Trump công bố loạt thuế nhập khẩu mới ngày 2/4/2025, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu và Mỹ, viện dẫn những rủi ro đối với đầu tư và chi tiêu tiêu dùng. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ sau đó đã điều chỉnh, nới lỏng một số mức thuế, qua đó làm giảm phần nào tác động tiêu cực mà các dự báo ban đầu lo ngại.

Một động lực khác đến từ lĩnh vực công nghệ. Các doanh nghiệp Mỹ đang chi những khoản tiền lớn để phát triển hạ tầng AI, trong đó có việc xây dựng các trung tâm dữ liệu trên khắp đất nước. Chi tiêu của doanh nghiệp Mỹ cho xây dựng trung tâm dữ liệu, chưa tính phần thiết bị công nghệ bên trong, đạt 5 tỷ USD trong tháng 8/2026, gần gấp đôi mức bình quân tháng khi ông Trump trở lại Nhà Trắng đầu năm 2025.

Lạm phát giảm so với đỉnh cũ nhưng lại tăng trở lại

Trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024, giá cả tăng cao sau đại dịch là một trong những vấn đề khiến nhiều cử tri bất bình với chính quyền của Tổng thống Joe Biden. Kiểm soát chi phí sinh hoạt vì thế trở thành một cam kết quan trọng của ông Trump khi trở lại nắm quyền.

Tuy nhiên, theo số liệu được BBC dẫn, lạm phát tại Mỹ hiện ở mức 3,7%, cao hơn mức khoảng 3% vào tháng 1/2025, khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai. Dù vậy, con số này vẫn thấp hơn đáng kể so với mức đỉnh khoảng 9% ghi nhận năm 2022 dưới thời chính quyền Biden.

Các nhà kinh tế cho rằng lạm phát tại Mỹ có thể thấp hơn nếu không có những đợt áp thuế nhập khẩu mới của chính quyền ông Trump. Thuế quan làm tăng chi phí nhập khẩu, và một phần chi phí này có thể được doanh nghiệp chuyển sang người tiêu dùng. Mức độ tác động phụ thuộc vào nguồn cung, khả năng thay thế hàng nhập khẩu và việc doanh nghiệp có chấp nhận giảm lợi nhuận để giữ giá hay không.

Bên cạnh đó, xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã gây gián đoạn đáng kể nguồn cung dầu và nhiên liệu từ Trung Đông, đẩy giá năng lượng lên cao. Đây là một yếu tố khác gây sức ép lên giá cả trong nước.

Giá dầu diesel tại Mỹ, loại nhiên liệu được sử dụng rộng rãi trong vận tải, nông nghiệp và công nghiệp, đạt mức kỷ lục 6,52 USD/gallon vào tháng 9/2026.

Một số mặt hàng thực phẩm thiết yếu, trong đó có thịt bò và cà phê, cũng tăng giá kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, dù giá trứng đã giảm. Chi phí năng lượng tăng còn có thể làm tăng chi phí sản xuất, chế biến và vận chuyển thực phẩm, tạo sức ép lên giá bán lẻ.

Thu nhập hộ gia đình tăng nhưng lợi ích chưa đồng đều

Ở cấp độ hộ gia đình, thu nhập trung vị thực tế của người Mỹ – tức mức thu nhập đã điều chỉnh theo lạm phát – vẫn tăng trong năm 2025.

Theo số liệu được BBC dẫn, thu nhập trung vị sau điều chỉnh lạm phát đạt 87.460 USD trong năm 2025, tăng 2,6% và là mức cao nhất từ trước đến nay. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy thu nhập của hộ gia đình vẫn có khả năng cải thiện ngay cả khi nền kinh tế phải đối mặt với nhiều sức ép.

Tuy nhiên, mức tăng thu nhập bình quân không phản ánh đầy đủ sự khác biệt giữa các nhóm dân cư. Tác động kết hợp của chính sách thuế, chi phí bảo hiểm y tế và giá cả tăng cao có thể khiến một số hộ gia đình được hưởng lợi ít hơn những nhóm khác.

Viện Nghiên cứu Chính sách Thuế và Kinh tế (ITEP), một tổ chức nghiên cứu độc lập, ước tính rằng khi tính tổng hợp tác động của các đợt giảm thuế dưới thời ông Trump, việc hết hạn các khoản trợ cấp bổ sung giúp giảm phí bảo hiểm y tế và mức tăng giá cao hơn dự kiến, các hộ gia đình có thu nhập trung bình và thấp có thể chịu thiệt so với kịch bản không có những thay đổi này.

Cụ thể, ITEP ước tính nhóm 20% hộ gia đình ở giữa phân bố thu nhập có thể kém hơn khoảng 1.700 USD trong năm 2026, trong khi nhóm 20% hộ nghèo nhất kém hơn khoảng 750 USD. Ngược lại, nhóm 1% giàu nhất được ước tính hưởng lợi trung bình khoảng 12.560 USD, chủ yếu nhờ các đợt giảm thuế.

Về phía Nhà Trắng, chính quyền ông Trump cho rằng các chính sách giảm thuế đang giúp người lao động giữ lại nhiều thu nhập hơn, đồng thời khuyến khích đầu tư và mở rộng hoạt động sản xuất. Trong báo cáo công bố tháng 7/2026, Nhà Trắng nhấn mạnh các ưu đãi thuế dành cho tiền làm thêm giờ, tiền boa và một số khoản thu nhập khác, đồng thời cho biết phần lớn người khai thuế được giảm thuế đã kê khai thu nhập dưới 100.000 USD.

Tạo việc làm chậm lại, thị trường lao động vẫn tương đối ổn định

Một trong những kỳ vọng của ông Trump khi áp thuế nhập khẩu là khuyến khích các doanh nghiệp đưa hoạt động sản xuất trở lại Mỹ, từ đó xây dựng thêm nhà máy và tạo nhiều việc làm cho người lao động trong nước.

Tuy nhiên, số liệu được BBC dẫn cho thấy kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, nền kinh tế Mỹ tạo thêm trung bình khoảng 34.000 việc làm mỗi tháng, thấp hơn đáng kể so với mức 122.000 việc làm mỗi tháng trong năm cuối nhiệm kỳ của ông Biden.

Số lao động làm việc trong lĩnh vực sản xuất chế tạo đạt khoảng 12,6 triệu người vào tháng 9/2026, thấp hơn nhẹ so với thời điểm đầu nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.

Dù tốc độ tạo việc làm chậm lại, tỷ lệ thất nghiệp của Mỹ vẫn tương đối thấp, ở mức 4,2%, gần với mức đầu nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.

Thâm hụt ngân sách và chi phí vay vốn gia tăng

Một thách thức khác đối với kinh tế Mỹ là tình trạng thâm hụt ngân sách liên bang và chi phí vay vốn ngày càng cao.

Theo số liệu được BBC dẫn, thâm hụt ngân sách liên bang trong năm tài khóa kết thúc vào tháng 9/2026 đạt khoảng 2.000 tỷ USD, tương đương khoảng 6% GDP. Mức thâm hụt này phản ánh chênh lệch giữa nguồn thu của chính phủ và tổng chi tiêu, trong đó chính sách giảm thuế là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách.

Thâm hụt ngân sách liên bang năm tài khóa 2026 lên gần 2.000 tỷ USD, trong bối cảnh chi phí trả lãi nợ công tăng mạnh và tổng nợ liên bang vượt 40.000 tỷ USD. Chi phí lãi vay đạt mức kỷ lục khoảng 1.360 tỷ USD.

Thâm hụt ngân sách cao có thể hỗ trợ tăng trưởng trong ngắn hạn thông qua chi tiêu công và các khoản tiền được giữ lại nhờ giảm thuế. Tuy nhiên, nếu kéo dài, tình trạng này có thể làm gia tăng nghĩa vụ trả nợ, thu hẹp dư địa tài khóa và khiến chính phủ phải trả lãi suất cao hơn khi huy động vốn.

Thị trường trái phiếu cũng phản ánh những quan ngại đó. Theo BBC, lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đã vượt 5%, mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2007. Lợi suất trái phiếu chính phủ là một trong những yếu tố tham chiếu quan trọng đối với lãi suất vay dài hạn trong nền kinh tế. Khi chi phí huy động vốn tăng, lãi suất vay mua nhà cũng có thể chịu áp lực đi lên.

Lãi suất khoản vay thế chấp mới kỳ hạn 30 năm tại Mỹ đã tăng lên 7,4%/năm, so với 6,9% khi ông Trump trở lại Nhà Trắng. Điều này khiến việc mua nhà trở nên khó khăn hơn đối với người mua lần đầu. Đồng thời, nhiều chủ nhà đang có khoản vay với lãi suất thấp cũng ít muốn chuyển nhà, bởi việc mua bất động sản mới có thể buộc họ phải chấp nhận mức lãi suất cao hơn.

Bức tranh kinh tế còn nhiều chiều

Những dữ liệu hiện có cho thấy kinh tế Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump chưa thể được đánh giá chỉ bằng một vài chỉ số riêng lẻ. Tăng trưởng GDP tương đối vững, đầu tư AI mở rộng và thu nhập trung vị thực tế tăng là những điểm tích cực. Trong khi đó, lạm phát tăng trở lại, tốc độ tạo việc làm chậm hơn và chi phí vay vốn cao đặt ra những thách thức đối với người dân và doanh nghiệp.

Các chính sách của chính quyền ông Trump, từ giảm thuế và khuyến khích sản xuất trong nước đến điều chỉnh thương mại, đang được triển khai với mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng và tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế. Hiệu quả dài hạn của những chính sách này sẽ phụ thuộc vào việc đầu tư có chuyển thành năng lực sản xuất và việc làm bền vững hay không, đồng thời liệu thu nhập của các hộ gia đình có tăng đủ để bù đắp chi phí sinh hoạt.