G7 tìm cách giảm phụ thuộc vào Trung Quốc trong lĩnh vực đất hiếm

Ngày 12/1 (giờ Mỹ), các bộ trưởng tài chính của Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đã nhóm họp tại Washington để thảo luận các biện pháp nhằm giảm sự phụ thuộc quá mức của mỗi quốc gia vào Trung Quốc trong lĩnh vực khoáng sản quan trọng.

Đất hiếm chuẩn bị được đưa đi xuất khẩu tại Liên Vân Cảng, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Ảnh tư liệu – minh họa: AFP/TTXVN

Cuộc họp có sự tham dự của đại diện một số quốc gia ngoài G7 như Australia, Ấn Độ và Hàn Quốc, trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng sử dụng vị thế thống lĩnh trong khâu chế biến đất hiếm để gây sức ép về ngoại giao và kinh tế.

Gần đây nhất, Trung Quốc đã nhắm tới Nhật Bản sau những phát biểu hồi tháng 11 của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi liên quan đến vùng lãnh thổ Đài Loan (Trung Quốc). Tuần trước, Trung quốc quyết định siết chặt kiểm soát xuất khẩu sang Nhật Bản đối với các mặt hàng lưỡng dụng, vừa có mục đích dân sự vừa có thể sử dụng trong quân sự, trong đó có khả năng bao gồm cả đất hiếm.

Hiện Trung Quốc khai thác khoảng 70% tổng sản lượng đất hiếm toàn cầu – nguyên liệu then chốt trong sản xuất các sản phẩm công nghệ cao và quốc phòng – đồng thời tinh luyện khoảng 90% lượng nguyên liệu thô này.

Năm 2025, Trung Quốc cũng từng hạn chế xuất khẩu đất hiếm sang Mỹ, được cho là nhằm tạo lợi thế trong các cuộc đàm phán thương mại với chính quyền Tổng thống Donald Trump. Tuy nhiên, cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào cuối tháng 10 tại Hàn Quốc đã giúp hai bên giảm bớt một số biện pháp thương mại, trong đó có việc Trung Quốc đồng ý tạm ngừng mở rộng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm trong vòng một năm.

Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Satsuki Katayama hôm 9/1 cho rằng các biện pháp hạn chế thương mại mới của Trung Quốc nhằm vào Nhật Bản có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Trước thềm cuộc họp G7 do Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent chủ trì, bà Katayama cho biết sẽ trình bày quan điểm của Nhật Bản về các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc với các đối tác, đồng thời chia sẻ những bài học mà nước này đã rút ra từ lệnh cấm xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc hồi năm 2010.

Tháng 6/2025, lãnh đạo G7 gồm Anh, Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản và Mỹ, cùng Liên minh châu Âu (EU), đã công bố kế hoạch hành động về hợp tác khoáng sản quan trọng trong nội bộ nhóm và với các quốc gia cùng chí hướng.

Trong khuôn khổ các nỗ lực chung nhằm giảm thiểu rủi ro đối với an ninh kinh tế, kế hoạch này xác định nhiều lĩnh vực hợp tác, bao gồm theo dõi nguy cơ thiếu hụt khoáng sản quan trọng và phối hợp ứng phó với các hành vi cố tình gây rối loạn thị trường.

Theo sáng kiến trên, G7 và các đối tác đang đẩy mạnh đa dạng hóa nguồn cung, đồng thời thúc đẩy khai thác, chế biến, sản xuất và tái chế khoáng sản quan trọng ngay trong nước.

Giới chức cho biết, cuộc họp ngày 12/1 khó đạt được những kết quả lớn, song Mỹ dự kiến sẽ đưa ra một tuyên bố sau khi cuộc họp kết thúc. Bộ trưởng Katayama cũng sẽ gặp báo chí trong ngày để thông tin thêm về nội dung các cuộc thảo luận.