Động Phong Sơn – Vẻ đẹp kỳ ảo giữa núi rừng và không gian văn hóa tâm linh xứ Mường

Không chỉ hấp dẫn bởi hệ thống thạch nhũ kiến tạo qua hàng triệu năm, động Phong Sơn còn là địa chỉ du lịch văn hóa-tâm linh đặc sắc, gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt và văn hóa người Mường.

Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu ở đền Bồng Lai, dưới chân núi Đầu Rồng. (Ảnh: Thúy Hằng/Vietnam)

Nằm giữa quần thể núi Đầu Rồng hùng vĩ, thuộc khu 3, xã Cao Phong, tỉnh Phú Thọ, động Phong Sơn từ lâu đã được biết đến như một điểm đến mang vẻ đẹp kỳ ảo, nơi thiên nhiên, lịch sử và tín ngưỡng dân gian hòa quyện.

Không chỉ hấp dẫn bởi hệ thống thạch nhũ được kiến tạo qua hàng triệu năm, động Phong Sơn còn là một địa chỉ du lịch văn hóa-tâm linh đặc sắc, gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt và đời sống văn hóa của đồng bào Mường.

Vẻ đẹp kỳ bí giữa lòng núi Đầu Rồng

Từ chân núi Đầu Rồng, du khách men theo những bậc thang giữa không gian núi rừng xanh mát để đến cửa động Phong Sơn. Càng lên cao, cảnh sắc càng trở nên huyền ảo với những vách núi phủ xanh cây rừng, mây trắng bảng lảng quanh sườn núi. Ngay từ lối vào, vẻ hoang sơ và tĩnh lặng của núi rừng đã tạo cho du khách cảm giác như đang bước vào một thế giới khác.

Bước qua cửa động, một không gian rộng lớn, mát lạnh quanh năm mở ra trước mắt. Dưới ánh sáng, những cột thạch nhũ, rèm đá và măng đá hiện lên với vô vàn hình dáng kỳ thú. Có khối nhũ đá tựa hình rồng uốn lượn, có cột đá sừng sững như những trụ chống trời, lại có những rèm đá mềm mại như dải lụa buông xuống từ vòm động. Ánh sáng phản chiếu trên bề mặt đá tạo nên những sắc vàng, bạc lung linh, khiến lòng động mang vẻ đẹp huyền ảo như chốn bồng lai.

Ảnh minh họa. (Ảnh: Phan Quân/TTXVN)

Hệ thống thạch nhũ độc đáo chính là một trong những sức hút nổi bật của Phong Sơn. Mỗi khối đá dường như mang một hình hài, một câu chuyện riêng được thiên nhiên chạm khắc qua thời gian. Theo quan niệm của người dân địa phương, nhiều nhũ đá trong động gắn với những truyền thuyết và câu chuyện dân gian được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Vì thế, Phong Sơn không chỉ là một thắng cảnh tự nhiên mà còn là không gian văn hóa giàu màu sắc huyền tích.

Không gian linh thiêng thờ Chúa Bà Diệu Nghĩa Tàng Hình

Điểm nhấn đặc biệt của động Phong Sơn là chính cung thờ Chúa Bà Diệu Nghĩa Tàng Hình. Theo tín ngưỡng dân gian, Chúa Bà là vị thánh có công giúp đỡ và che chở cho nhân dân, cầu mong cuộc sống bình yên, mùa màng tốt tươi và gia đạo thuận hòa.

Không gian thờ tự được bố trí trang nghiêm giữa lòng động. Khói hương hòa quyện với vẻ đẹp tự nhiên của những khối thạch nhũ tạo nên một không gian vừa linh thiêng, vừa huyền bí. Vào dịp đầu xuân và những ngày lễ trong năm, đông đảo nhân dân cùng du khách thập phương tìm về dâng hương, cầu mong sức khỏe, bình an và cuộc sống no ấm.

Theo truyền thuyết dân gian, Chúa Diệu Nghĩa Tàng Hình là con gái của Vua Hùng. Từ nhỏ, bà đã nổi tiếng thông minh, mưu trí, am hiểu việc trị nước và chăm lo đời sống nhân dân. Nhận thấy tài năng của con gái, Vua Hùng giao bà đảm trách việc tổ chức quân nhu, quân lương phục vụ các cuộc chinh phạt và bảo vệ bờ cõi. Bằng sự tháo vát và chu toàn, bà đã huy động nguồn lương thực, vật lực hiệu quả, góp phần vào thắng lợi của các cuộc chiến, đồng thời bảo đảm đời sống ổn định cho nhân dân.

Không chỉ giỏi việc quân nhu, quân lương, bà còn được truyền tụng là người tinh thông y thuật, am hiểu cây thuốc núi rừng và có tài xem quẻ, đoán việc lành dữ. Bà thường tìm kiếm dược liệu để chữa bệnh, cứu giúp người nghèo, đồng thời dựa vào hiểu biết về thiên văn và mùa vụ để hướng dẫn dân bản gieo trồng, phòng tránh thiên tai, dịch bệnh. Bởi những công lao ấy, nhân dân tôn kính gọi bà là “Bà Chúa Chữa”, biểu tượng của lòng nhân từ, sự che chở và khả năng cứu giúp chúng sinh.

Sau khi hóa, bà được nhân dân tôn thờ với danh hiệu Chúa Diệu Nghĩa Tàng Hình Đệ Tam Tổ Mường, đồng thời còn được biết đến với những danh xưng như Diệu Nghĩa Tàng Hình Sơn Trang hay Diệu Nghĩa Thiền Sư Quế Hoa Công chúa. Trong tín ngưỡng thờ Mẫu, bà được tôn xưng là một trong Tam vị Chúa Mường và là một trong những hóa thân của Mẫu Thượng Ngàn tại Động Sơn Trang.

Hình tượng Chúa Diệu Nghĩa Tàng Hình vì thế không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn thể hiện những giá trị được cộng đồng miền sơn cước trân trọng: trí tuệ, lòng nhân từ, đức hy sinh và sự che chở đối với cuộc sống của con người.

Hòa quyện giữa thiên nhiên, văn hóa và tín ngưỡng

Đền Đông Sơn. (Ảnh: Thúy Hằng/Vietnam)

Sức hấp dẫn của động Phong Sơn nằm ở sự kết hợp hài hòa giữa cảnh quan thiên nhiên và đời sống văn hóa tâm linh. Giữa không gian núi non trùng điệp của quần thể núi Đầu Rồng, cùng với đền Đông Sơn và đền Bồng Lai, động Phong Sơn tạo nên một hành trình khám phá giàu trải nghiệm, nơi du khách vừa được thưởng ngoạn cảnh sắc, vừa có cơ hội tìm hiểu những lớp trầm tích văn hóa của vùng đất Mường.

Không gian trong động đem đến cảm giác tĩnh tại, giúp du khách tạm rời xa nhịp sống hối hả để tìm về sự lắng đọng. Tiếng bước chân giữa lòng núi, ánh sáng phản chiếu trên thạch nhũ và không gian thờ tự trang nghiêm cùng những câu chuyện dân gian được truyền lại qua nhiều thế hệ khiến hành trình khám phá Phong Sơn trở nên đặc biệt hơn một chuyến tham quan thông thường.

Động Phong Sơn cũng là một phần quan trọng của quần thể hang động núi Đầu Rồng – một thắng cảnh có giá trị về địa chất, cảnh quan, lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng. Năm 2012, động Phong Sơn cùng quần thể danh thắng Núi Đầu Rồng được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích Quốc gia, qua đó khẳng định những giá trị nổi bật của nơi đây.

Điểm đến văn hóa-tâm linh giàu tiềm năng

Du khách tham quan Suối cá thần, trong khuôn viên Đền Thượng Bồng Lai dưới chân núi Đầu Rồng. (Ảnh Thúy Hằng/Vietnam)

Với cảnh quan núi đá vôi kỳ vĩ, hệ thống hang động độc đáo và những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc, động Phong Sơn có nhiều tiềm năng để trở thành điểm đến hấp dẫn trong hành trình khám phá Phú Thọ. Nơi đây phù hợp với những du khách yêu thiên nhiên, muốn tìm hiểu văn hóa bản địa, khám phá tín ngưỡng thờ Mẫu hoặc đơn giản là tìm một không gian thanh tĩnh giữa núi rừng.

Đến với động Phong Sơn, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng những tuyệt tác được thiên nhiên kiến tạo qua hàng triệu năm mà còn có cơ hội lắng nghe những câu chuyện về Chúa Bà Diệu Nghĩa Tàng Hình, tìm hiểu tín ngưỡng thờ Mẫu và cảm nhận chiều sâu văn hóa của cộng đồng Mường.

Giữa núi non Đầu Rồng, Phong Sơn vì thế mang trong mình một sức hút riêng: vừa kỳ bí, tráng lệ bởi vẻ đẹp của đá núi, vừa sâu lắng bởi những giá trị tâm linh được gìn giữ qua thời gian. Đây là nơi thiên nhiên, lịch sử và tín ngưỡng cùng hiện diện, tạo nên một điểm đến giàu bản sắc – nơi mỗi bước chân khám phá không chỉ mở ra một cảnh sắc mới mà còn đưa du khách đến gần hơn với những giá trị văn hóa truyền thống của vùng đất xứ Mường.