Chùa Som Rong – Dấu ấn văn hóa Khmer giữa lòng thành phố Cần Thơ

Giữa không gian sông nước hiền hòa của miền Tây Nam Bộ, Chùa Bôtum Vong Sa Som Rong (thường gọi là chùa Som Rong) nổi lên như một điểm nhấn đặc sắc về kiến trúc, văn hóa và đời sống tâm linh của đồng bào Khmer.

Với lịch sử hơn 2 thế kỷ, quần thể kiến trúc hài hòa, những công trình độc đáo cùng không gian thanh tịnh, nơi đây không chỉ là chốn sinh hoạt tín ngưỡng mà còn trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách trong hành trình khám phá vùng đất Sóc Trăng xưa, nay thuộc thành phố Cần Thơ.

Lịch sử lâu đời với kiến trúc Khmer độc đáo

Theo tư liệu và lời kể của các vị sư, chùa được xây dựng từ năm 1785. Trải qua hơn 241 năm hình thành và phát triển, với 12 đời trụ trì, ngôi chùa đã nhiều lần được trùng tu, mở rộng. Từ một công trình ban đầu chỉ được dựng bằng tre, lá đơn sơ, Som Rong dần trở thành quần thể kiến trúc Phật giáo Nam Tông Khmer khang trang, độc đáo như ngày nay.

Một góc nhà hội Sala lộng lẫy với kiến trúc Khmer đặc trưng, là điểm nhấn nổi bật trong quần thể chùa Som Rong.

Tên gọi Som Rong bắt nguồn từ loài cây dại từng mọc rất nhiều quanh chùa. Dẫu theo thời gian, những cây Som Rong không còn hiện diện nhiều như trước, tên gọi ấy vẫn được lưu giữ như một dấu ấn gắn với lịch sử hình thành và ký ức văn hóa của ngôi chùa.

Chùa Som Rong được xây dựng với diện tích 5 ha, gồm: chánh điện, sala, nhà dành cho sư sải, thư viện sách có hơn 1.500 quyển, phục vụ cho các em học sinh, người dân và bà con Phật tử tại địa phương. Những công trình kiến trúc bên trong chùa được kết hợp hài hòa với nhau. Chánh điện là nơi thờ Phật chính trong những công trình kiến trúc của chùa. Toàn bộ chánh điện được nâng đỡ bởi 6 hàng trụ cột, với tầng mái được kết cấu khá đặc biệt gồm 3 hệ thống mái chồng lên nhau theo một khoảng cách nhất định. Ở mỗi gốc của tầng mái được trang trí hình tượng rồng của đồng bào Khmer. Phần mái tiếp giáp với cột được trang trí hình tượng nữ thần Keynor và chim thần Krud, góp phần tạo nên sự chắc chắn, khỏe khoắn cho các bộ cột chống đỡ phần mái đồ sộ, vừa góp phần làm tăng vẻ đẹp và sự uy nghi cho công trình. Hai bên lối vào chánh điện là hình tượng Kỳ Lân với nét hung tợn, đứng canh giữ cửa nhằm ngăn cái ác và bảo vệ Đức Phật. Trên những vách tường và trần của chánh điện là những bức bích họa mô tả về cuộc đời của Đức Phật Thích Ca.

Bệ thờ trong chánh điện thờ nhiều tượng Đức Phật Thích Ca. Trong đó, 2 tượng Phật Thích Ca cổ được chế tác bằng cây vào đúng năm 1785 năm thành lập chùa. Hai tượng Phật này trong tư thế đứng, với cánh tay đưa thẳng về phía trước, lòng bàn tay có chỉ tay màu đỏ hướng về phía trước, có ý nghĩa nhắc nhở con người đừng làm việc ác, nên tích phúc, đức bằng cách làm điều thiện.

Khuôn viên chùa được chia thành nhiều khu vực khác nhau, nổi bật nhất là ngôi bảo tháp được đặt ngay lối đi vào chùa và song song với ngôi chánh điện. Ngôi bảo tháp có 4 hướng và có 4 lối đi, là đại diện của từ, bi, hỷ, xả. Dọc 2 bên lối dẫn lên bảo tháp được trang trí hình tượng rắn thần Naga và mô típ các hoa văn Khmer cổ được trạm khắc rất tinh tế, sắc sảo.

Nét độc đáo ở ngôi tháp chính là màu sơn, thay vì màu vàng truyền thống thì tháp được sơn bằng màu xám, vừa toát lên vẻ hiện đại lại vừa uy nghi, cổ kính như những kiến trúc bằng đá nguyên khối.

Bảo tháp màu xám khói tạo dấu ấn khác biệt cho chùa Som Rong, vừa mang vẻ hiện đại, vừa toát lên nét uy nghiêm, cổ kính.

Đặc biệt. trong khuôn viên chùa có Tượng Phật Thích Ca nhập niết bàn uy nghiêm phúc hậu ở ngoài trời với kích thước dài 63 mét, cao 22,5 mét, đặt trên cao khoảng 28 mét so với mặt đất. Tượng Phật nằm trên một bệ đá uy nghiêm, hướng mắt ra dòng kênh xanh mát. Khuôn mặt Phật được chạm khắc vô cùng phúc hậu, đôi mắt hiền từ khép hờ, toát lên vẻ từ bi và an tĩnh, mang đến cho bất kỳ ai chiêm ngưỡng cảm giác bình yên lạ thường.

Điểm đến du lịch tâm linh giàu sức hút

Không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của cộng đồng Khmer, chùa Som Rong còn là không gian lưu giữ, trao truyền nhiều giá trị văn hóa truyền thống. Các lễ hội, nghi lễ Phật giáo, hoạt động giao lưu văn hóa, học tiếng Khmer và sinh hoạt cộng đồng được tổ chức, góp phần làm cho ngôi chùa trở thành một không gian văn hóa sống động.

Du khách đến đây có thể tham quan, chiêm bái, tìm hiểu nghệ thuật kiến trúc, khám phá những biểu tượng văn hóa Khmer và cảm nhận không khí thanh tịnh của một ngôi chùa Nam Tông. Vào những ngày lễ truyền thống, không gian chùa càng trở nên rộn ràng với âm thanh nhạc ngũ âm, sắc màu lễ hội và sự hiện diện đông đảo của người dân, Phật tử.

Tượng Phật Thích Ca nhập Niết bàn uy nghiêm giữa không gian thanh tịnh của chùa Som Rong thu hút du khách tham quan.

Đặc biệt, vào buổi sáng sớm hoặc những buổi chiều khi nắng đã dịu, chùa Som Rong khoác lên vẻ đẹp vừa trầm mặc, vừa thơ mộng. Ánh sáng xuyên qua những tán cây cổ thụ, in bóng lên các công trình kiến trúc, làm nổi bật những đường nét tinh xảo của mái chùa, bảo tháp và các pho tượng. Trong không gian ấy, du khách không chỉ tìm thấy những góc ảnh ấn tượng mà còn có cơ hội sống chậm, lắng lại và cảm nhận sự bình yên.

Với lịch sử lâu đời, kiến trúc đặc sắc và những giá trị văn hóa, tín ngưỡng được gìn giữ qua nhiều thế hệ, Chùa Bôtum Vong Sa Som Rong là một trong những điểm đến tiêu biểu góp phần làm nên diện mạo văn hóa đặc sắc của vùng đất Sóc Trăng xưa và Nam Bộ. Nơi đây không chỉ kể câu chuyện về một ngôi chùa Khmer qua hơn 2 thế kỷ mà còn mở ra hành trình khám phá một không gian nơi kiến trúc, tín ngưỡng và đời sống văn hóa cùng hòa quyện, tạo nên sức hấp dẫn bền lâu đối với mỗi du khách tìm về.