Đan Mạch cảnh báo đáp trả nếu Mỹ can thiệp quân sự vào Greenland

Đan Mạch tuyên bố sẽ đáp trả nếu Mỹ tìm cách kiểm soát Greenland bằng vũ lực.

Những ngôi nhà phủ tuyết ở Greenland (Ảnh: Reuters).

Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Đan Mạch Tobias Roed Jensen ngày 15/1 tuyên bố quân đội nước này sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đáp trả bằng hỏa lực nếu Mỹ tìm cách can thiệp quân sự vào Greenland.

“Các đơn vị quân đội Đan Mạch có nghĩa vụ bảo vệ lãnh thổ Đan Mạch nếu bị tấn công vũ trang, bao gồm cả việc tiến hành các hành động phòng vệ ngay lập tức nếu cần thiết”, ông nói với hãng tin The Intercept.

Ông Jensen viện dẫn một sắc lệnh hoàng gia ban hành năm 1952, áp dụng cho toàn bộ Vương quốc Đan Mạch, bao gồm cả Greenland.

Trong trường hợp bị xâm phạm lãnh thổ, sắc lệnh này cho phép các lực lượng Đan Mạch lập tức bắt đầu các hoạt động phòng thủ mà không cần chờ chỉ thị chính trị hay quân sự. Tuy nhiên, Bộ Quốc phòng Đan Mạch từ chối bình luận chi tiết về phản ứng cụ thể trong trường hợp Mỹ tấn công.

Trước đó, Đài Phát thanh Đan Mạch (Danmarks Radio) đưa tin Bộ Quốc phòng nước này đã triển khai trang thiết bị và một đơn vị tiền trạm tới Greenland.

Lập trường của Mỹ và Greenland

Trong cuộc họp báo ngày 14/1, Bộ trưởng Quốc phòng Đan Mạch Troels Lund Poulsen cho biết khả năng Mỹ tấn công Greenland “hoàn toàn chỉ mang tính giả định”.

“Rất khó có khả năng một quốc gia NATO lại tấn công một quốc gia NATO khác”, ông Poulsen nói với các phóng viên.

Bộ trưởng Poulsen cũng tuyên bố Đan Mạch sẽ tăng cường hoạt động quân sự trong và xung quanh đảo Greenland, viện dẫn lý do môi trường an ninh ngày càng khó lường.

Trong những ngày gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng NATO nên ủng hộ việc Mỹ sáp nhập Greenland, vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch. Ông Trump cảnh báo nếu Greenland nằm ngoài sự kiểm soát của Mỹ, hòn đảo này sẽ trở thành mục tiêu của Trung Quốc hoặc Nga.

“NATO sẽ trở nên mạnh mẽ và hiệu quả hơn nhiều nếu Greenland nằm trong tay Mỹ. Bất cứ điều gì khác đều không thể chấp nhận được”, ông Trump nhận định.

Đan Mạch, một thành viên của liên minh NATO, bác bỏ tuyên bố của Tổng thống Mỹ.

“Theo thông tin tình báo của chúng tôi, không hề có tàu chiến Trung Quốc nào ở Greenland trong khoảng một thập niên gần đây. Không có mối đe dọa tức thời nào từ Trung Quốc hay Nga mà chúng tôi không thể đối phó”, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen cho biết.

Ông Rasmussen cho biết Đan Mạch tin rằng an ninh lâu dài của Greenland có thể được đảm bảo “trong khuôn khổ hiện tại”. Theo ông, Mỹ đã duy trì sự hiện diện quân sự ở Greenland theo một thỏa thuận quốc phòng năm 1951, trong đó cho phép Washington thiết lập và mở rộng các căn cứ với sự đồng ý của chính quyền Đan Mạch và Greenland.

“Mỹ đã có quyền tiếp cận quân sự rộng rãi đến Greenland. Chúng tôi muốn biết liệu Hoa Kỳ có bất kỳ yêu cầu nào khác về khía cạnh này hay không. Chúng tôi sẽ xem xét bất kỳ yêu cầu nào như vậy một cách mang tính xây dựng” ông Rasmussen nói thêm.

Thủ hiến Greenland Jens-Frederik Nielsen tuyên bố nếu Greenland bị buộc phải lựa chọn, hòn đảo này sẽ chọn Đan Mạch, NATO, EU, thay vì chọn Mỹ. Ông Trump đáp trả rằng ông không biết Thủ hiến Nielsen là ai và lập trường này của lãnh đạo Greenland sẽ là “một vấn đề lớn đối với ông ấy”.

Những tuyên bố của Tổng thống Trump đã đẩy NATO, liên minh an ninh lâu đời do Mỹ dẫn đầu, vào một cuộc khủng hoảng, khi các nước đều lo ngại kịch bản thành viên lớn nhất và mạnh nhất của NATO sáp nhập lãnh thổ của một thành viên khác.

Vị trí Greenland (Ảnh: NPR).

Nguy cơ liên minh tan rã

Trong bối cảnh Tổng thống Mỹ thúc đẩy việc sáp nhập hòn đảo Bắc Cực bằng vũ lực, một số quốc gia thành viên NATO đang triển khai lực lượng quân sự đến Greenland để tham gia các cuộc tập trận chung với Đan Mạch.

Đức, Thụy Điển, Pháp và Na Uy đều đã xác nhận sẽ cử binh sĩ đến Greenland trong tuần này để tham gia cuộc tập trận chung với quân đội Đan Mạch. Canada và Pháp cũng cho biết họ có kế hoạch mở lãnh sự quán tại Nuuk, thủ phủ của Greenland, trong những tuần tới.

Việc các nước NATO cử quân đến huấn luyện tại các nước NATO khác không phải là điều bất thường. Các đồng minh NATO, trong đó có Mỹ, đã nỗ lực trong nhiều năm qua để tăng cường các cuộc tập trận chung ở Vòng Bắc Cực. Mỹ hiện có khoảng 150 binh sĩ đóng quân tại Căn cứ Không gian Pituffik ở tây bắc Greenland.

Tuy nhiên, những tuyên bố mới nhất từ ​​các nước thành viên NATO ở châu Âu đã cho thấy sự đoàn kết đáng kể trong bối cảnh căng thẳng chưa từng có bùng phát trong nội bộ NATO.

Đan Mạch, quốc gia chịu trách nhiệm về hoạt động phòng vệ cho Greenland, cảnh báo một cuộc tấn công của Mỹ vào Greenland sẽ đưa NATO đến bờ vực tan rã.

NATO, tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương, là một liên minh quân sự lâu đời giữa 30 quốc gia châu Âu cùng với Mỹ và Canada.

NATO được xây dựng trên nguyên tắc rằng một cuộc tấn công vào bất kỳ thành viên nào cũng được coi là một cuộc tấn công vào tất cả các thành viên, đó là lý do các mối đe dọa của Mỹ đối với Greenland – vùng lãnh thổ được xem là một phần của NATO thông qua liên kết với Đan Mạch – lại trở nên đáng chú ý.

Liên minh NATO chưa bao giờ phải đối phó với việc một thành viên tấn công một thành viên khác.

“Mặc dù NATO đã vượt qua được những căng thẳng giữa các thành viên trong quá khứ, nhưng chưa từng có tiền lệ nào về một cuộc tấn công nội bộ thực sự”, Nicole Covey, một chuyên gia tại Viện Quan hệ Quốc tế Canada, cho biết.

“Xét cho cùng, có một quy tắc bất thành văn là các đồng minh không được phép tấn công lẫn nhau nếu muốn duy trì bất kỳ mối quan hệ tích cực nào”, chuyên gia Covey nói thêm.

Gaelle Rivard-Piche, giám đốc điều hành của Viện CDA, cho rằng liên minh NATO khó có thể tồn tại nếu Mỹ, quốc gia lãnh đạo trên thực tế của liên minh, tấn công một thành viên khác.

“Tôi nghĩ nếu Mỹ tấn công một đồng minh NATO, đó sẽ là dấu chấm hết cho liên minh. Tôi không thể hình dung liên minh sẽ sống sót như thế nào trong tình huống đó. Tôi không dự đoán một cuộc tấn công quân sự, nhưng ai biết được chuyện gì sẽ xảy ra?”, chuyên gia nói thêm.

Theo chuyên gia Covey, phản ứng từ các nhà lãnh đạo NATO và EU là điều “đã được dự đoán từ trước”.

“Greenland đang bị Mỹ đe dọa và sẽ làm tổn hại đến uy tín của cả giới lãnh đạo EU và NATO nếu họ không công khai ủng hộ Greenland”, bà nói thêm.

Tuy nhiên, theo chuyên gia Rivard-Piche, các quốc gia thành viên NATO cũng phải giữ thế cân bằng để không làm phật lòng Tổng thống Trump.

“Họ có cả biện pháp cứng rắn và mềm dẻo, nhưng biện pháp cứng rắn của họ không mạnh lắm”, bà nói, đồng thời cho biết thêm rằng Mỹ vẫn gánh vác phần lớn nhất trong ngân sách của NATO.

Chuyên gia Covey nhận định khả năng xảy ra một cuộc đối đầu quân sự ở Greenland là “cực kỳ xa vời” nhưng “không phải là không có”.

“Về mặt lý trí, một cuộc đối đầu quân sự ở Greenland giữa các đồng minh NATO là điều không thể tưởng tượng được, nhưng chính quyền Trump đã chứng minh rằng họ sẵn sàng hành động một cách khó lường”, chuyên gia dự đoán.