Châu Âu đã đối phó ra sao trước sức ép của ông Trump về Greenland?

Theo Euronews ngày 24/1, Liên minh xuyên Đại Tây Dương vừa trải qua một trong những thời điểm căng thẳng nhất kể từ sau Chiến tranh Lạnh, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa áp thuế nhằm gây sức ép buộc châu Âu chấp thuận việc Mỹ tiếp quản Greenland.

Quang cảnh thành phố Nuuk, thủ phủ Greenland ngày 13/1/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

Cuộc đối đầu ngắn nhưng dữ dội này đã buộc các nước châu Âu nhanh chóng gác lại khác biệt, thống nhất lập trường để bảo vệ chủ quyền của Đan Mạch và trật tự an ninh chung.

Trong năm ngày liên tiếp, châu Âu rơi vào trạng thái báo động cao sau khi ông Trump tuyên bố sẽ áp thêm mức thuế 10% đối với tám quốc gia châu Âu, tất cả đều là thành viên NATO. Động thái này được Nhà Trắng mô tả như một công cụ gây áp lực nhằm đạt được “thỏa thuận mua lại toàn bộ Greenland”, vùng lãnh thổ bán tự trị giàu tài nguyên thuộc Đan Mạch.

Phản ứng từ châu Âu diễn ra nhanh chóng và đồng loạt. Các nguyên thủ và lãnh đạo chính phủ lên tiếng ủng hộ chủ quyền của Đan Mạch, coi đe dọa thuế quan của Washington là hành động cưỡng ép chưa từng có giữa các đồng minh. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tuyên bố không có bất kỳ sự đe dọa hay gây sức ép nào có thể làm thay đổi lập trường của châu Âu.

Ngay sau đó, các đại sứ EU họp khẩn tại Brussels để chuẩn bị phương án đáp trả nếu thuế quan của Mỹ có hiệu lực từ đầu tháng 2. Pháp đề xuất kích hoạt “bazooka thương mại” của EU, cho phép khối áp dụng các biện pháp trả đũa trên diện rộng. Khác với các cuộc đàm phán thuế quan trong năm 2025, khi nội bộ EU còn nhiều chia rẽ, lần này các nước thành viên nhanh chóng đạt được sự đồng thuận cần thiết.

Theo các nhà ngoại giao châu Âu, bản chất của cuộc khủng hoảng Greenland mang tính bước ngoặt. Thay vì tranh cãi về cán cân thương mại, châu Âu đối mặt với việc Mỹ sử dụng thuế quan như công cụ gây sức ép lãnh thổ đối với một đồng minh. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen nhấn mạnh tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos rằng phản ứng của EU sẽ kiên quyết, thống nhất và tương xứng với mức độ thách thức.

Một danh sách các biện pháp trả đũa trị giá 93 tỷ euro nhanh chóng được chuẩn bị, sẵn sàng triển khai nếu Washington thực thi mức thuế mới. Song song đó, Nghị viện châu Âu quyết định hoãn vô thời hạn việc phê chuẩn thỏa thuận thương mại EU – Mỹ, qua đó chặn các ưu đãi thuế quan dành cho hàng hóa Mỹ.

Tuy vậy, các nhà lãnh đạo châu Âu vẫn nhấn mạnh ưu tiên dành cho con đường ngoại giao. Thủ tướng Đức Friedrich Merz khẳng định EU mong muốn tránh leo thang và tìm kiếm giải pháp chung với Washington. Nhiều quốc gia châu Âu bắt đầu tìm kiếm một phương án nhằm vừa bảo vệ Greenland, vừa duy trì nền tảng của liên minh xuyên Đại Tây Dương.

Căng thẳng đạt đỉnh tại Davos khi ông Trump tái khẳng định mong muốn kiểm soát Greenland, dù loại trừ khả năng sử dụng vũ lực. Phát biểu này được xem là tín hiệu cho thấy Washington để ngỏ khả năng điều chỉnh lập trường.

Cơ hội xuất hiện khi Tổng Thư ký NATO Mark Rutte gặp ông Trump bên lề Diễn đàn Davos. Hai bên đạt được một “khuôn khổ thỏa thuận” nhằm tăng cường an ninh tại Greenland và khu vực Bắc Cực. Theo đó, Mỹ rút lại đe dọa thuế quan và nhượng bộ về việc sở hữu hòn đảo này.

Khi các lãnh đạo EU nhóm họp khẩn tại Brussels sau đó, bầu không khí đã dịu đi rõ rệt, dù sự thận trọng vẫn bao trùm. Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen nhanh chóng tới Nuuk để khẳng định mọi thỏa thuận liên quan đến Greenland phải có sự đồng thuận của Copenhagen và chính quyền địa phương.

Cuộc khủng hoảng Greenland tạm thời khép lại mà không bùng nổ thành một cuộc chiến thương mại, nhưng dư chấn chính trị vẫn còn hiện hữu. Đối với nhiều nước châu Âu, việc Mỹ sẵn sàng dùng thuế quan để gây sức ép lãnh thổ đã vượt qua một “lằn ranh đỏ”, đồng thời củng cố nhận thức rằng châu Âu cần tăng cường năng lực tự chủ chiến lược trong một môi trường quốc tế ngày càng khó đoán định.