Đổ vỡ trong quan hệ thương mại với châu Âu tác động ra sao đến nền kinh tế Mỹ?

Nguy cơ chiến tranh thương mại Mỹ – châu Âu đang gia tăng khi Tổng thống Trump dọa áp thuế vì Greenland, kéo theo rủi ro tăng trưởng chậm lại, lạm phát cao hơn và thiệt hại lớn cho chính kinh tế Mỹ.

Ảnh: THX/TTXVN)

Quan hệ kinh tế xuyên Đại Tây Dương đứng trước nguy cơ rạn nứt khi thuế quan được sử dụng như công cụ chính trị, đe dọa chuỗi cung ứng, đầu tư và lợi nhuận của các tập đoàn Mỹ (trong ảnh: Quang cảnh cảng hàng hóa ở Los Angeles, California, Mỹ.

Theo Wall Street Journal ngày 20/1, mối quan hệ kinh tế xuyên Đại Tây Dương đang đứng trước nguy cơ đổ vỡ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố áp thuế quan lên các quốc gia châu Âu liên quan đến vấn đề Greenland. Nếu chiến tranh thương mại nổ ra, chính nền kinh tế Mỹ có thể phải chịu những hậu quả nặng nề.

Mối liên kết kinh tế không thể tách rời

Liên minh châu Âu (EU) là đối tác thương mại lớn nhất của Mỹ và nguồn đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất với 3,6 nghìn tỷ USD được đầu tư vào Mỹ tính đến năm 2024. Philip A. Luck, Giám đốc chương trình kinh tế tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, nhận định không có mối quan hệ nào trong thương mại sâu sắc hơn mối quan hệ này. Doanh thu thu được từ châu Âu đang tài trợ cho việc xây dựng các trung tâm dữ liệu và phát triển trí tuệ nhân tạo tại Mỹ.

Châu Âu cũng là điểm đến lớn nhất cho xuất khẩu dịch vụ của Mỹ với tổng kim ngạch trên 294 tỷ USD năm 2024. Các dịch vụ kỹ thuật số và điện toán đám mây do Microsoft, Amazon, Google và IBM cung cấp đang tăng trưởng nhanh chóng tại thị trường này. Sridhar Ramaswamy, Giám đốc điều hành Snowflake, khẳng định mọi công ty công nghệ thành công đều thu được lượng doanh thu lớn từ Tây Âu.

Gần đây, ông Trump tuyên bố áp thuế 10% đối với Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan từ ngày 1/2 tới, tăng lên 25% vào ngày 1/6 nếu không đạt được thỏa thuận về Greenland. Các sản phẩm châu Âu bị ảnh hưởng bao gồm hàng xa xỉ như nước hoa, pho mát, rượu vang Pháp và ô tô Đức.

Các nhà lãnh đạo châu Âu đang xem xét phương án trả đũa bằng cách áp thuế lên hơn 100 tỷ USD hàng hóa của Mỹ và gây khó khăn cho các tập đoàn đa quốc gia Mỹ trong việc đấu thầu hợp đồng châu Âu. Brad W. Setser, nhà kinh tế tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, cho biết châu Âu có thể nhắm mục tiêu vào các sản phẩm như rượu bourbon, xe máy Harley-Davidson và nông sản để tối đa hóa áp lực chính trị lên các bang ủng hộ đảng Cộng hòa tại Mỹ.

Hậu quả đối với nền kinh tế Mỹ

Các nhà kinh tế cho rằng thuế quan trả đũa có thể không gây suy thoái nhưng sẽ làm chậm tăng trưởng, ảnh hưởng đến ngành sản xuất đang trì trệ và đẩy giá cả lên cao trong bối cảnh lạm phát chưa ổn định. Một nghiên cứu từ Viện Kinh tế Thế giới Kiel cho thấy các công ty và người tiêu dùng Mỹ đã phải gánh chịu phần lớn chi phí thuế quan trong năm 2024 và 2025, trong khi nhà xuất khẩu nước ngoài chỉ gánh 4%.

Ngành sản xuất Mỹ đặc biệt dễ bị tổn thương vì chuỗi cung ứng liên kết chặt chẽ với châu Âu. Mary Lovely, chuyên gia cấp cao tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, nhận định nhiều nhà máy Mỹ nhập khẩu máy móc, tua bin và linh kiện từ châu Âu, thuế quan sẽ làm tăng chi phí của họ. Nếu châu Âu trả đũa, các nhà sản xuất xuất khẩu sang bên kia Đại Tây Dương sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.

Khu vực Spartanburg, Nam Carolina là điển hình với nhà máy BMW có khoảng 12.000 nhân viên và hỗ trợ gián tiếp hàng chục nghìn việc làm. Nhà máy này nhập động cơ và phụ tùng từ châu Âu, xuất khẩu hơn một nửa sản lượng sang EU. Stuart Pearson từ Oxcap Analytics cũng cảnh báo thuế quan trả đũa có thể khiến BMW cắt giảm sản lượng tại Mỹ.

Các nhà đầu tư châu Âu nắm giữ khoảng 8 nghìn tỷ USD cổ phiếu và trái phiếu Mỹ, gần gấp đôi tổng số của phần còn lại thế giới theo George Saravelos từ Ngân hàng Deutsche (Đức). Một số nhà phân tích cảnh báo những đe dọa của Tổng thống Trump có thể khiến các nhà đầu tư châu Âu giảm đầu tư vào tài sản Mỹ, dẫn đến đồng USD yếu hơn, giá cổ phiếu giảm và chi phí vay nợ tăng cao.

Kịch bản nghiêm trọng nhất là nếu châu Âu sử dụng công cụ chống cưỡng ép, được mệnh danh là “súng phóng lựu Bazooka”, để nhắm mục tiêu vào dịch vụ và đầu tư của Mỹ. EU có thể tăng thuế, siết chặt giám sát quy định hoặc hạn chế các công ty Mỹ hoạt động tại châu Âu. Điều này sẽ ảnh hưởng nặng nề đến các công ty dược phẩm và công nghệ như Apple, vốn ghi nhận phần lớn lợi nhuận toàn cầu tại Ireland.

Chuyên gia Setser nhấn mạnh các hoạt động kinh doanh của những công ty sinh lời nhất thế giới đều có sự hiện diện đáng kể ở châu Âu. Việc châu Âu trả đũa sẽ dẫn đến lợi nhuận toàn cầu thấp hơn, định giá thị trường chứng khoán yếu hơn và khả năng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo giảm đi.

Về lâu dài, mối quan hệ xấu đi có thể khiến châu Âu giảm phụ thuộc vào Mỹ và tăng cường thương mại với các quốc gia khác, làm suy yếu mối quan hệ vốn thúc đẩy thịnh vượng ở cả hai bờ Đại Tây Dương. Chuyên gia kinh tế Lovely cảnh báo các công ty Mỹ sẽ bán ít hàng hơn sang châu Âu, giảm lợi nhuận và mở ra cơ hội cho đối thủ từ Trung Quốc. Một khi những mối quan hệ mới được thiết lập, rất khó để thay đổi chúng.