Các đồng minh có thể tung “cây gậy và củ cà rốt” với Mỹ về Greenland

Các đồng minh châu Âu đang tìm cách để ngăn chặn kế hoạch sáp nhập Greenland của Tổng thống Mỹ, nhưng cũng tránh làm rạn nứt liên minh NATO.

Binh sĩ Đan Mạch ở Greenland (Ảnh: Reuters).

Financial Times ngày 19/1 đưa tin, Liên minh châu Âu (EU) đang xem xét áp đặt các mức thuế mới đối với hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ hoặc hạn chế quyền tiếp cận thị trường của các công ty Mỹ trong khối, nhằm đáp trả việc Tổng thống Donald Trump lên kế hoạch sáp nhập Greenland.

Tổng thống Trump từ lâu đã tìm cách kiểm soát vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, viện dẫn những lo ngại về ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc tại khu vực có vị trí chiến lược này.

Ngày 17/1, ông Trump dọa áp thuế 10% đối với 8 đồng minh NATO ở châu Âu, trong đó có Đan Mạch, bắt đầu từ tháng 2, sau đó nâng lên 25% vào ngày 1/6 nếu không đạt được thỏa thuận về Greenland.

Theo Financial Times, vào cuối tuần trước, các nhà ngoại giao châu Âu đã thảo luận về việc tái kích hoạt các mức thuế trị giá gần 110 tỷ USD từng bị đình chỉ cho đến ngày 6/2. Một nhà ngoại giao EU nói rằng khối này đang ưu tiên cách tiếp cận “cây gậy và củ cà rốt”, nhằm kiềm chế Tổng thống Mỹ nhưng cũng tránh làm rạn nứt liên minh NATO.

“Có những công cụ trả đũa rõ ràng sẵn sàng được sử dụng nếu việc này tiếp diễn”, một nhà ngoại giao nói, đồng thời cho biết EU muốn kêu gọi kiềm chế và cho Tổng thống Trump “một cơ hội để rút lại quyết định trong danh dự”.

Bloomberg đưa tin EU cũng có thể đáp trả Mỹ bằng cách bán số trái phiếu và cổ phiếu Mỹ trị giá hàng nghìn tỷ USD mà khối này đang nắm giữ. Tuy nhiên, Bloomberg cũng cho biết phần lớn số tài sản này do các quỹ tư nhân nắm giữ, nằm ngoài sự kiểm soát của chính phủ, và việc bán ra cũng sẽ gây thiệt hại cho các nhà đầu tư châu Âu.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa cho biết những cảnh báo về việc áp thuế “sẽ làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương và không phù hợp với thỏa thuận thương mại Mỹ – Liên minh châu Âu”.

The i Paper dẫn nguồn từ cộng đồng tình báo phương Tây cho biết các đồng minh NATO ở châu Âu đang hạn chế chia sẻ thông tin tình báo với Mỹ do lo ngại những tuyên bố của Tổng thống Trump về Greenland và sự suy giảm lòng tin trong nội bộ NATO.

Theo một nguồn tin cấp cao của NATO, các quan chức tình báo châu Âu hiện “không còn trao đổi cởi mở” với Mỹ vì lo ngại rằng thông tin có thể được chia sẻ với Tổng thống Trump và được sử dụng trong nỗ lực kiểm soát Greenland bằng vũ lực.

Một nguồn tin tình báo của Anh được cho là đã mô tả sự xấu đi trong quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh là “chưa từng có tiền lệ”. Theo nguồn tin, Anh đã mất vị thế là đối tác chính của Mỹ trong việc chia sẻ tình báo.

Sau cuộc điện đàm với Tổng thống Trump vào cuối tuần trước, Tổng thư ký NATO Mark Rutte cho biết các đồng minh sẵn sàng giải quyết những quan ngại của nhà lãnh đạo Mỹ liên quan đến an ninh của Greenland.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 19/1 cảnh báo các nước châu Âu không nên áp thuế trả đũa Mỹ, cho rằng đây là bước đi “thiếu khôn ngoan”.

Bộ trưởng Mỹ cũng cho biết ông tin rằng các nhà lãnh đạo châu Âu rốt cuộc sẽ chấp nhận ý tưởng Mỹ kiểm soát Greenland, vì đây là phương án “tốt nhất cho Greenland, tốt nhất cho châu Âu và tốt nhất cho Mỹ”.

Ông Bessent cho biết Tổng thống Trump muốn kiểm soát vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch này vì coi đó là một “tài sản chiến lược”, đồng thời nhấn mạnh rằng “chúng tôi sẽ không giao an ninh bán cầu của mình cho bất kỳ ai khác”.

Ông Bessent đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của Greenland với nguồn cung các khoáng sản đất hiếm, yếu tố then chốt đối với nhiều công nghệ tiên tiến.

Đan Mạch và Greenland nhiều lần bác bỏ đề nghị của Mỹ về việc kiểm soát hòn đảo lớn nhất thế giới, khẳng định vùng đất này không phải để bán. Trong khi đó, châu Âu cũng bày tỏ sự ủng hộ với Đan Mạch và Greenland.