Tổng thống Trump áp thuế với 8 nước về Greenland, châu Âu phản ứng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế đối với 8 quốc gia thành viên NATO ở châu Âu vì phản đối kế hoạch của ông nhằm kiểm soát Greenland.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (Ảnh: Reuters).

Đòn thuế quan của Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 17/1 tuyên bố ông sẽ áp thuế đối với một số quốc gia châu Âu cho đến khi Washington có thể mua được Greenland. Theo bài đăng của ông trên mạng xã hội Truth Social, các mức thuế này sẽ được tăng theo hai giai đoạn.

“Chúng tôi (Mỹ) đã trợ cấp cho Đan Mạch, cũng như tất cả các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu và những nước khác, trong nhiều năm qua bằng cách không áp thuế quan hay bất kỳ hình thức bồi hoàn nào. Giờ đây, sau hàng thế kỷ, đã đến lúc Đan Mạch phải đáp lại, hòa bình thế giới đang bị đe dọa!”, ông Trump viết.

Ông Trump cáo buộc Nga và Trung Quốc muốn “kiểm soát” Greenland và Đan Mạch được cho là không thể ngăn chặn họ. Theo ông, hiện nay Đan Mạch chỉ có 2 xe trượt tuyết “làm phương tiện bảo vệ, trong đó một chiếc mới được bổ sung gần đây”, và chỉ có Mỹ, dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Trump, mới có thể xử lý thành công vấn đề này.

Tổng thống Mỹ tuyên bố “không ai được phép động đến mảnh đất thiêng liêng này”, bởi “an ninh quốc gia của Mỹ và của toàn thế giới đang bị đe dọa”.

Nhà lãnh đạo Mỹ chỉ trích Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan và Phần Lan đều đã tới Greenland với “những mục đích không rõ ràng”. Ông cho rằng đây là một tình huống nguy hiểm và đặt ra mức độ rủi ro không thể chấp nhận được.

Vì lý do đó, theo ông Trump, các biện pháp đã được thực hiện nhằm bảo vệ hòa bình và an ninh toàn cầu cũng như nhanh chóng giải quyết tình hình, ám chỉ các biện pháp thuế quan.

“Bắt đầu từ ngày 1/2/2026, tất cả các quốc gia nêu trên (Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Vương quốc Anh, Hà Lan và Phần Lan) sẽ bị áp mức thuế 10% đối với mọi loại hàng hóa gửi vào Mỹ. Đến ngày 1/6/2026, mức thuế này sẽ tăng lên 25%. Khoản thuế này sẽ đến hạn và phải nộp cho đến khi đạt được thỏa thuận về việc mua lại hoàn toàn và triệt để Greenland”, nhà lãnh đạo Mỹ nêu rõ.

Ông Trump nói thêm rằng Mỹ đã tìm cách thực hiện thỏa thuận này trong hơn 150 năm qua, nhưng Đan Mạch luôn từ chối. Ông cho rằng, xét đến hệ thống phòng thủ tên lửa Golden Dome (Vòm Vàng) cùng các loại vũ khí tấn công và phòng thủ khác, việc sở hữu Greenland là đặc biệt quan trọng.

“Hàng trăm tỷ USD đang được chi cho các chương trình an ninh liên quan đến Vòm Vàng, và hệ thống rất xuất sắc nhưng cực kỳ phức tạp này chỉ có thể hoạt động với tiềm năng và hiệu quả tối đa – xét về góc độ, phạm vi và ranh giới – nếu vùng đất này được bao gồm trong đó”, người đứng đầu Nhà Trắng giải thích.

Cuối cùng, ông Trump nói rằng Mỹ sẵn sàng tiến hành đàm phán ngay lập tức với Đan Mạch hoặc với đại diện của các quốc gia mà ông cảnh báo áp thuế – “những nước đã đặt quá nhiều thứ vào tình thế rủi ro” – bất chấp những gì Mỹ đã làm cho họ trước đây.

Trong những tuyên bố gần đây, Tổng thống Trump nhiều lần nói rằng, Mỹ cần kiểm soát Greenland, một vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch, vì lợi ích an ninh quốc gia. Ông giải thích, hòn đảo này rất quan trọng cho việc xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm vàng theo kế hoạch.

Ông Trump khẳng định NATO sẽ trở nên “mạnh mẽ và hiệu quả hơn nhiều nếu Greenland nằm trong tay Mỹ”, đồng thời cảnh báo nếu không có Mỹ, khối này “sẽ không phải là một lực lượng hiệu quả hay có khả năng răn đe”.

Ông Trump công bố sáng kiến ​​Vòm Vàng vào đầu năm ngoái. Hệ thống dự kiến ​​bao gồm các thành phần đặt trên không gian và các tùy chọn tấn công phủ đầu, có chi phí dự kiến ​​vượt trên 542 tỷ USD trong 2 thập niên.

Theo các chuyên gia, kế hoạch của Mỹ triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa Vòm vàng tại Greenland được cho là nhằm giám sát tình hình ở Bắc Cực và cung cấp năng lực đánh chặn các vũ khí siêu vượt âm của Nga.

Greenland là hòn đảo lớn nhất thế giới. Với diện tích 2,16 triệu km, hòn đảo này có vị trí chiến lược ở Bắc Cực, nhưng dân số chỉ khoảng 57.000 người. Ngoài vị trí chiến lược, Greenland còn được đánh giá dồi dào tài nguyên thiên nhiên.

Vị trí Greenland (Ảnh: NPR).

Phản ứng của các nước

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cam kết sẽ có phản ứng “đoàn kết và phối hợp” sau khi Tổng thống Trump tuyên bố áp thuế đối với 8 quốc gia NATO ở châu Âu vì phản đối chiến dịch của ông nhằm kiểm soát Greenland.

“Pháp cam kết bảo vệ chủ quyền và nền độc lập của các quốc gia, ở châu Âu cũng như ở những nơi khác. Sẽ không có sự đe dọa hay uy hiếp nào có thể ảnh hưởng đến chúng tôi dù là ở Ukraine, Greenland hay bất kỳ nơi nào khác trên thế giới”, ông Macron viết trên mạng xã hội X.

“Những lời đe dọa áp thuế là không thể chấp nhận được và không khả thi trong bối cảnh này. Châu Âu sẽ đáp trả một cách đoàn kết và phối hợp nếu những biện pháp đó được xác nhận. Chúng tôi sẽ bảo đảm chủ quyền châu Âu được tôn trọng”, ông cho biết thêm.

Các quốc gia NATO cùng với Đan Mạch đã điều động lực lượng quân sự tới Greenland, sau khi Tổng thống Trump cảnh báo sáp nhập hòn đảo. Cả chính phủ Đan Mạch lẫn chính quyền tự trị Greenland đều nhiều lần khẳng định vùng lãnh thổ này không phải để bán, và tương lai của Greenland thuộc về người dân Greenland.

Tổng thống Macron bảo vệ quyết định gửi quân tới Greenland. “Chúng tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm về quyết định này, bởi an ninh ở Bắc Cực và khu vực ngoại vi của châu Âu chúng ta đang bị đe dọa”, ông nhận định.

Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen cho biết ý định của Tổng thống Trump áp thuế nhập khẩu đối với 8 quốc gia châu Âu là điều gây bất ngờ.

“Theo phát biểu của tổng thống, tuyên bố này đã khiến chúng tôi ngạc nhiên. Chúng tôi đang giữ liên lạc chặt chẽ với Ủy ban châu Âu và các đối tác khác về vấn đề này”, ông nói, đồng thời cho biết Đan Mạch và các đồng minh NATO đã điều động binh sĩ tới Greenland “nhằm tăng cường an ninh ở Bắc Cực”.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa cảnh báo đòn áp thuế của Mỹ sẽ làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương và có nguy cơ đẩy mối quan hệ này vào một vòng xoáy suy thoái.

“Thuế quan sẽ làm tổn hại quan hệ xuyên Đại Tây Dương và tiềm ẩn nguy cơ tạo ra một vòng xoáy đi xuống nguy hiểm. Châu Âu sẽ tiếp tục đoàn kết, phối hợp và cam kết bảo vệ chủ quyền của mình”, hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh.

Phản hồi trước việc Mỹ không hài lòng về các cuộc tập trận quân sự sắp tới của các nước châu Âu tại Greenland, các quan chức châu Âu lưu ý rằng “cuộc tập trận do Đan Mạch chủ trì và đã được phối hợp từ trước, được tiến hành cùng các đồng minh, nhằm đáp ứng nhu cầu tăng cường an ninh ở Bắc Cực và không gây ra mối đe dọa nào cho bất kỳ ai”.