Cách sử dụng gan bò tốt cho sức khỏe

Gan bò giàu sắt, vitamin B12 và vitamin A, có giá trị dinh dưỡng cao. Theo YHCT, thực phẩm này còn được nhắc đến với công năng bổ huyết, dưỡng can, nhưng cách ăn và lượng dùng cần phù hợp để bảo đảm an toàn sức khỏe.

1. Tác dụng của gan bò với sức khỏe

Từ lâu, gan bò được các thư tịch Đông y ghi chép về tác dụng chữa bệnh với tên gọi Ngưu can. Theo Đông y, gan bò có vị ngọt, tính bình, đi vào kinh can, có tác dụng bổ can, dưỡng huyết, minh mục. Gan bò thường được ứng dụng trong điều trị các chứng huyết hư, suy nhược, các bệnh lý về mắt do can huyết hư nhược, và được ứng dụng làm thực phẩm bồi bổ cho người suy nhược kéo dài, người sau khi ốm dậy.

Theo các nghiên cứu hiện đại, gan bò là một thực phẩm với mật độ dưỡng chất đậm đặc với hàm lượng protein cao. Gan bò là nguồn cung cấp vitamin B12 dồi dào cùng nhiều vitamin thiết yếu cho cơ thể như vitamin A, vitamin B2, B9. Gan bò cũng là nguồn cung cấp nhiều nguyên tố vi lượng cần thiết cho cơ thể như đồng, sắt, kẽm, selen…

Theo đó gan bò có tác dụng tiềm năng như:

• Phòng ngừa và điều trị thiếu máu nhờ có sự kết hợp của bộ ba tạo máu sắt, vitamin B12 và folate.
• Hỗ trợ hệ thần kinh và nhận thức nhờ hàm lượng vitamin B12 lớn cùng choline.
• Tăng cường thị lực.
• Điều hòa miễn dịch.
• Hỗ trợ chuyển hóa năng lượng tế bào.
• Hỗ trợ cơ thể sản xuất enzyme chống oxy hóa.

Gan bò có thể chế biến thành nhiều món ăn có lợi cho sức khoẻ. Ảnh AI

2. Cách chế biến gan bò tốt cho sức khỏe

Gan là cơ quan lọc độc tố và chứa nhiều máu ứ, do đó khâu sơ chế mang tính quyết định để loại bỏ độc tố và mùi hôi của gan.

Có 2 phương pháp phổ biến để sơ chế gan bò:

Gan bò ngâm sữa tươi: Ngâm gan bò thái lát trong sữa tươi không đường khoảng 30 – 60 phút. Protein trong sữa sẽ liên kết và vô hiệu hóa các hợp chất gây ra vị đắng và mùi kim loại, đồng thời làm mềm cấu trúc gan.

Gan bò sơ chế bằng rượu và gừng: Gan bò rửa sạch máu đọng, sau đó thái mỏng và ướp với một chút rượu trắng và nước cốt gừng. Gừng có tính ấm, tác dụng hành khí, không chỉ khử mùi tanh mà còn giúp hỗ trợ tỳ vị vận hóa tốt hơn, đặc biệt với những món ăn từ tạng phủ động vật như gan bò.

Chế biến món ăn

2.1 Gan bò xào kỷ tử và lá hẹ

Nguyên liệu: Gan bò 200g, hẹ tươi 100g, kỷ tử 15-20g, tỏi 1 củ.

Cách làm:

• Gan bò sơ chế cùng rượu và nước cốt gừng.
• Phi thơm tỏi, cho gan bò vào xào nhanh trên lửa lớn đến khi gan vừa chuyển màu thì trút ra đĩa riêng.
• Cho thêm chút dầu ăn, xào nhanh hẹ và kỷ tử.
• Khi hẹ vừa tỏa mùi thơm, trút gan bò trở lại chảo, nêm nếm gia vị vừa ăn.
• Nhỏ vài giọt dầu mè, đảo đều rồi tắt bếp.

2.2 Gan bò xào hành tây, cà chua

Nguyên liệu: Gan bò 200g, cà chua 2 quả, hành tây 1/2 củ lớn, hành lá, rau mùi, tỏi băm, hạt tiêu đen.

Cách làm:

• Gan bò đã sơ chế, phi tỏi thơm, xào gan bò xém cạnh, chín tái thì trút ra đĩa.
• Cà chua và hành tây thái mũi cau.
• Cho cà chua vào xào trước để tạo màu và vị chua nhẹ, tiếp đến cho hành tây vào đảo đều cho chín tới.
• Trút gan bò vào chảo rau củ, đảo nhanh tay khoảng 1 – 2 phút, nêm nếm lại gia vị.
• Thêm hành lá, rau mùi, rắc tiêu đen và tắt bếp.

2.3 Cháo gan bò đậu xanh

Nguyên liệu: Gan bò 100g, gạo tẻ 100g, gạo nếp 20g, đậu xanh 50g, gừng thái chỉ, hành lá, tía tô.

Cách làm:

• Gan bò thái mỏng hoặc băm nhuyễn rồi ướp cùng một chút nước cốt gừng và nước mắm.
• Vo sạch gạo và đậu xanh, ninh nhừ bằng lửa nhỏ cho đến khi hạt cháo bung nở, đậu xanh nhuyễn mịn.
• Khi cháo đã nhừ và đang sôi lục bục trên bếp, thả gan bò vào khuấy đều tay trong khoảng 3 – 5 phút.
• Múc cháo ra bát, thêm hành lá, tía tô thái chỉ và rắc chút hạt tiêu.

3. Một số lưu ý an toàn khi sử dụng gan bò

Gan bò chứa lượng retinol rất lớn, nếu thường xuyên ăn thực phẩm này hoặc kết hợp với các sản phẩm bổ sung vitamin A dạng retinol có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc vitamin A, gây tổn thương gan và các tác dụng bất lợi khác.

Phụ nữ đang mang thai hoặc dự định mang thai nên tránh ăn gan bò.

Người sử dụng các sản phẩm có chứa retinol cần chú ý đến tổng lượng vitamin A hấp thu hằng ngày.

Người bệnh gout cần hạn chế ăn gan bò do chứa lượng purin cao, có thể góp phần làm tăng acid uric máu và làm tăng nguy cơ khởi phát các đợt gout cấp, đặc biệt ở người chưa kiểm soát tốt bệnh.

Người mắc bệnh ứ sắt di truyền cần tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng gan bò và các thực phẩm giàu sắt trong khẩu phần.

Người mắc bệnh Wilson hoặc các rối loạn chuyển hóa đồng cần hạn chế gan bò do thực phẩm này chứa nhiều đồng, đặc biệt trong giai đoạn đầu điều trị hoặc khi bệnh chưa được kiểm soát ổn định.

Theo lý luận Đông y, người có chứng can dương vượng, tỳ vị hư nhược hoặc chức năng tiêu hóa kém nên chú ý đến thể trạng và khả năng dung nạp khi sử dụng gan bò, tránh ăn quá nhiều hoặc dùng không phù hợp với tình trạng cơ thể.

Nên chọn gan bò có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát thú y và bảo quản đúng cách. Khi chế biến, có thể sử dụng các loại gia vị như gừng, tỏi, tiêu… để tăng hương vị, ôn trung, hành khí, hỗ trợ tiêu hóa.