Singapore: Giá nhiêu liệu cao gia tăng áp lực lên đời sống xã hội

Dù nguồn cung nhiên liệu của Singapore vẫn ổn định giữa biến động địa chính trị tại Trung Đông, người dân và doanh nghiệp nước này đang phải đối mặt với làn sóng tăng giá lan rộng từ xăng dầu, vận tải đến thực phẩm và hàng không.

Phương tiện di chuyển trên đường phố Singapore. Ảnh: Đỗ Vân – PV TTXVN tại Singapore

Khủng hoảng năng lượng trong đời sống hàng ngày

Theo CNA, tác động từ căng thẳng tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược của thế giới – đang dần hiện hữu trong đời sống thường ngày tại Singapore. Các tài xế taxi, tài xế công nghệ, doanh nghiệp vận tải học sinh và cả ngành thực phẩm đều chịu áp lực chi phí ngày càng lớn.

Chính phủ Singapore đã triển khai khoản hỗ trợ tiền mặt một lần trị giá 200 đô Singapore cho tài xế taxi và xe công nghệ từ cuối tháng trước. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng mức hỗ trợ này chỉ giúp giảm bớt gánh nặng trong thời gian ngắn.

Norman Then, tài xế công nghệ 38 tuổi, cho biết khoản hỗ trợ trên chỉ đủ bù chi phí nhiên liệu tăng thêm trong khoảng một tháng hoặc ít hơn. Dù các hãng taxi và gọi xe đã áp dụng mức giảm giá nhiên liệu khoảng 30% hoặc hơn, chi phí thực tế vẫn tăng mạnh.

“Giảm giá không thể che chắn hoàn toàn trước đà tăng chung của nhiên liệu. Khi giá tăng với tất cả mọi người thì chúng tôi cũng chịu tác động tương tự”, anh nói.

Một phần áp lực được bù đắp nhờ phụ phí nhiên liệu áp lên hành khách tăng gần gấp đôi, lên 90 cent mỗi chuyến, kéo theo giá cước tăng.

Tuy nhiên, không phải nhóm vận tải nào cũng có thể tăng doanh thu bằng cách hoạt động nhiều hơn. Các xe buýt trường học vốn chạy theo tuyến và khung giờ cố định đang gặp khó khăn lớn vì phụ thuộc chủ yếu vào dầu diesel – loại nhiên liệu đã tăng giá hơn 75%, trong khi xăng chỉ tăng khoảng 20%.

Việc nguồn cung dầu thô từ vùng Vịnh bị gián đoạn khiến nhiều nhà máy lọc dầu châu Á phải chuyển sang dùng dầu từ châu Mỹ hoặc Tây Phi, vốn cho sản lượng diesel thấp hơn. Trong khi đó, nhu cầu vận tải và logistics vẫn ở mức cao.

Ông Edmund Lee, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải Học đường Singapore, cho biết chi phí vận hành hiện tăng thêm khoảng 30 – 40% doanh thu, vượt xa mức hỗ trợ tạm thời 13% từ chính phủ.

Theo ông, nhiều doanh nghiệp xe buýt học đường đang trong tình trạng “kiệt quệ tài chính”. Nếu tăng phụ phí, họ có nguy cơ mất khách do phụ huynh rút con khỏi dịch vụ xe đưa đón.

Ông Lee, người điều hành công ty có 60 tài xế phục vụ khoảng 2.000 học sinh mỗi ngày, cho rằng nhiều doanh nghiệp nhỏ có thể buộc phải đóng cửa nếu không được hỗ trợ thêm như miễn thuế diesel, giảm phí ERP, phí đỗ xe và thuế lao động nước ngoài.

Giá vé máy bay và thực phẩm cùng leo thang

Không chỉ giao thông đường bộ, làn sóng tăng giá nhiên liệu cũng đang tác động mạnh tới ngành hàng không và thực phẩm.

Giá nhiên liệu máy bay đã tăng hơn gấp đôi kể từ khi xung đột với Iran nổ ra, kéo theo giá vé máy bay tăng khoảng 30 – 40% tùy hạng ghế, theo chuyên gia hàng không Shukor Yusof.

Cước vận tải hàng không cũng tăng mạnh, có trường hợp gấp 2 – 4 lần so với trước chiến sự. Ông Sean Wong, giám đốc chuỗi cung ứng của nhà cung cấp thực phẩm Phoon Huat, cho biết giá các loại phô mai dự kiến tăng thêm 15 – 20% trong thời gian tới.

Một số nguyên liệu thực phẩm còn bị cạnh tranh trực tiếp với ngành nhiên liệu sinh học. Dầu thực vật, đặc biệt dầu hướng dương, đang được chuyển nhiều sang sản xuất nhiên liệu thay vì tiêu dùng thực phẩm.

“Tại nhiều quốc gia, khoảng 20% xăng bán ra tại cây xăng có chứa dầu hướng dương”, ông Wong nói.

Hệ quả là giá các loại dầu hạt đã tăng khoảng 5 – 10%. Đường mía cũng chịu áp lực tương tự khi được sử dụng để sản xuất ethanol. Giá đường hiện tăng khoảng 3 – 5% và có thể tăng thêm 5 – 10% trong vài tháng tới.

Trong khi đó, khoảng một phần ba lượng phân bón giao dịch toàn cầu đi qua eo biển Hormuz. Việc nguồn cung bị gián đoạn có nguy cơ ảnh hưởng tới sản lượng lúa mì và nhiều loại cây trồng khác.

Theo ông Wong, cứ mỗi khi nguồn cung phân bón giảm 5%, năng suất lúa mì có thể giảm khoảng 2,5%. Giá hợp đồng tương lai lúa mì hiện đã tăng 3 – 5%.

Giá thịt được dự báo sẽ tăng chậm hơn, có thể sau 6 – 9 tháng, do tác động dây chuyền từ giá thức ăn chăn nuôi tăng cao.

Bao bì nhựa cũng không tránh khỏi tác động khi nguyên liệu sản xuất có nguồn gốc từ dầu mỏ. Công ty Phoon Huat cho biết chi phí bao bì đã tăng ít nhất 15% và có thể tiếp tục leo thang.

Singapore chưa thiếu nhiên liệu nhưng vẫn chịu áp lực giá

Dù vậy, Singapore hiện chưa đối mặt nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu nhờ vị thế trung tâm lọc hóa dầu và giao dịch dầu mỏ lớn của khu vực.

Khác với nhiều quốc gia châu Á phụ thuộc nặng vào Trung Đông, Singapore nhập khẩu dầu và khí đốt từ nhiều nguồn khác nhau như châu Mỹ và châu Phi. Nước này cũng có khả năng linh hoạt chuyển đổi nguồn cung hoặc tự lọc dầu trong nước khi cần.

Ngoài ra, Singapore còn duy trì kho dự trữ nhiên liệu đủ dùng trong nhiều tháng, bao gồm khí tự nhiên, diesel, nhiên liệu hàng không và khí hóa lỏng.

Bà Gan Siow Huang, Quốc vụ khanh Bộ Thương mại và Công nghiệp Singapore, cho biết nước này vẫn ghi nhận dòng chảy dầu khí ổn định và chưa cần sử dụng tới kho dự trữ chiến lược.

Tuy nhiên, bà cảnh báo rủi ro lớn nhất nằm ở khả năng các quốc gia khác hạn chế xuất khẩu năng lượng để bảo vệ lợi ích riêng nếu khủng hoảng kéo dài.

Để giảm thiểu nguy cơ, Singapore đang thúc đẩy các thỏa thuận song phương nhằm đảm bảo chuỗi cung ứng thiết yếu. Tuần trước, Singapore và New Zealand đã ký thỏa thuận ràng buộc pháp lý đầu tiên trên thế giới nhằm duy trì lưu thông hàng hóa thiết yếu, bao gồm nhiên liệu, ngay cả trong khủng hoảng.

Giá nhiên liệu khó hạ nhiệt trong năm nay

Các chuyên gia nhận định giá nhiên liệu nhiều khả năng sẽ duy trì ở mức cao trong phần còn lại của năm.

Khoảng 10 – 11 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, tương đương 10% nhu cầu toàn cầu, hiện tạm thời ngừng sản xuất. Nhiều nhà máy lọc dầu tại Trung Đông cũng bị hư hại và cần nhiều tháng để khôi phục hoạt động.

Chuyên gia phân tích dầu mỏ June Goh của Sparta Commodities cho rằng quá trình phục hồi có thể mất từ 6 – 12 tháng sau khi chiến sự kết thúc.

Xăng được dự báo sẽ phục hồi nhanh hơn nhờ người dân có thể giảm sử dụng xe cá nhân hoặc làm việc từ xa. Nhiên liệu máy bay cũng có thể hạ nhiệt khi các hãng hàng không cắt giảm chuyến bay.

Trong khi đó, diesel được xem là loại nhiên liệu chịu áp lực lâu dài nhất do nhu cầu từ ngành công nghiệp và logistics khó giảm mạnh ngay cả khi giá tăng cao.

Chính phủ Singapore cho biết sẽ tiếp tục ưu tiên các gói hỗ trợ có mục tiêu thay vì trợ giá đại trà cho nhiên liệu, nhằm tránh tình trạng nhóm sử dụng nhiều nhiên liệu được hưởng lợi nhiều hơn.

Giới chức nước này đồng thời nhấn mạnh vai trò của cạnh tranh thị trường trong việc giữ giá xăng dầu phản ánh đúng cung cầu, đồng thời tăng cường giám sát để ngăn hành vi phản cạnh tranh giữa các doanh nghiệp bán lẻ nhiên liệu.