Châu Phi: Biến những cú sốc toàn cầu thành cơ hội tăng trưởng dài hạn

Tại cuộc thảo luận trong khuôn khổ Hội thảo Ngân hàng Quốc tế châu Phi (AIBS) lần thứ 29 vừa diễn ra tại Johannesburg (Nam Phi), các chuyên gia kinh tế nhận định rằng dù phải đối mặt với những cú sốc toàn cầu, châu Phi đang sở hữu lộ trình vững chắc để biến các đứt gãy địa chính trị thành cơ hội tăng trưởng dài hạn.

Hàng xuất khẩu tại cảng Luanda (Angola). Ảnh minh họa: Phi Hùng/PV TTXVN tại Nam Phi

Hội thảo AIBS lần thứ 29 diễn ra từ ngày 12-14/5/2026 với chủ đề: “Từ đứt gãy đến cơ hội: Lộ trình của châu Phi qua những biến động toàn cầu”. Hội thảo có sự tham dự của hơn 300 đại biểu, bao gồm các lãnh đạo ngân hàng trung ương, các nhà điều hành cấp cao từ hơn 100 tổ chức tài chính tại 35 quốc gia châu Phi, cùng các đối tác chiến lược từ Mỹ, Anh, Trung Quốc và các nước vùng Vịnh. Hội thảo tập trung thảo luận về các giải pháp tài chính bền vững, thúc đẩy thương mại nội khối thông qua hiệp định AfCFTA, vai trò của Trí tuệ nhân tạo (AI) trong ngân hàng và các chiến lược huy động vốn cho cơ sở hạ tầng tại châu lục.

Theo các chuyên gia từ Ngân hàng Standard Bank, những biến động về dòng vốn, chi phí huy động vốn tăng cao và giá hàng hóa bấp bênh từ đầu năm 2026 đã gây áp lực không nhỏ lên các thị trường mới nổi. Tuy nhiên, triển vọng kinh tế của “lục địa Đen” vẫn được đánh giá là tích cực. Dự báo tăng trưởng GDP thực tế của khu vực này sẽ đạt trên 4% trong hai năm 2026 và 2027, vượt mức trung bình toàn cầu là khoảng 3%.

Động lực chính cho sự bứt phá này là Hiệp định Khu vực Thương mại Tự do Toàn châu Phi (AfCFTA). Với sự phê chuẩn của hơn 48 quốc gia, AfCFTA được kỳ vọng sẽ giúp tăng thu nhập chung của toàn châu lục thêm 450 tỷ USD vào năm 2035 và thúc đẩy thương mại nội khối tăng hơn 80%. Đây được coi là “tấm đệm” quan trọng giúp 1,4 tỷ dân châu Phi chống chọi với những biến động từ bên ngoài.

Bên cạnh thương mại, làn sóng đầu tư vào hạ tầng và năng lượng đang tạo nên sức bật mới. Các quốc gia châu Phi đang đẩy mạnh hiện đại hóa hệ thống cảng biển, hành lang logistics và mạng lưới giao thông. Đặc biệt, các dự án khí đốt quy mô lớn kết hợp với năng lượng tái tạo đang củng cố an ninh năng lượng dài hạn, thu hút dòng vốn “đầu tư trực tiếp nội lục” ngày càng tăng.

Trong lĩnh vực tài chính, xu hướng chuyển đổi số và ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi diện mạo kinh tế khu vực. Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) ước tính AI có thể đóng góp tới 1.000 tỷ USD vào tăng trưởng GDP của châu lục này vào năm 2035 thông qua việc tối ưu hóa hệ thống thanh toán xuyên biên giới và quản trị chiến lược.

Lợi thế về nhân khẩu học cũng là một yếu tố then chốt, khi hơn 60% dân số châu Phi hiện dưới 25 tuổi. Dự kiến đến năm 2050, lực lượng lao động tại đây sẽ tăng thêm hơn 620 triệu người. Các chuyên gia nhấn mạnh, để tận dụng tối đa nguồn lực này, hệ thống tài chính khu vực cần thúc đẩy sự hợp tác chặt chẽ giữa các ngân hàng truyền thống và các công ty công nghệ tài chính nhằm tạo ra một hệ sinh thái tăng trưởng bao trùm.