Saudi Arabia hướng tới việc gia nhập câu lạc bộ năng lượng hạt nhân

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, ngày 11/11, truyền thông Trung Đông đưa tin, Saudi Arabia đã tiến hành những bước đi đầu tiên để hướng tới việc gia nhập câu lạc bộ năng lượng hạt nhân toàn cầu khi Thái tử Mohammed bin Salman bin Abdulaziz công bố những chương trình cải cách đầy tham vọng, “đặt nền móng” cho việc triển khai 7 dự án chiến lược mới, trong đó có một lò phản ứng hạt nhân.

Saudi Arabia hướng tới việc gia nhập câu lạc bộ năng lượng hạt nhân - Hình 1

Ảnh chỉ có tính minh họa. (Nguồn: WSJ)

Tuần báo The Arab Weekly dẫn một tuyên bố chính thức nêu rõ những dự án này sẽ bao gồm các lĩnh vực năng lượng tái tạo và năng lượng nguyên tử, khử muối nước biển-giải pháp cho vấn đề thiếu nước sạch của Saudi Arabia, dược phẩm và ngành công nghiệp chế tạo máy bay tại thành phố Quốc vương Abdulaziz.

Theo kênh truyền hình Al Arabiya, trong số các dự án chiến lược mới của Saudi Arabia có dự án xây dựng một lò phản ứng hạt nhân phục vụ mục đích nghiên cứu đầu tiên và một trung tâm để đưa Vương quốc Hồi giáo này trở nhà sản xuất máy bay lớn nhất ở khu vực Trung Đông. Cơ sở hạt nhân trên ở Saudi Arabia sẽ được thiết kế để “phát triển ngành công nghiệp hạt nhân và chuyên phục vụ mục đích nghiên cứu.”

Ngoài ra, trong các mục tiêu triển khai dự án của chính quyền Riyadh có hạng mục xây dựng 2 lò phản ứng hạt nhân để sản xuất năng lượng hạt nhân. Lò phản ứng đầu tiên dự kiến sẽ được hoàn thành vào cuối năm 2019. Những mục tiêu dài hạn của Saudi Arabia là sẽ xây dựng khoảng 16 lò phản ứng hạt nhân trong 25 năm tới với chi phí ước tính lên tới 80 tỷ USD. Những dự án nêu trên phù hợp với định hướng phát triển đất nước được đề cập trong “Tầm nhìn Saudi Arabia 2030″-một chương trình cải cách kinh tế nhằm hiện đại hóa nền kinh tế của Saudi Arabia và giảm sự phụ thuộc vào lĩnh vực dầu khí của nước này.

Còn theo hãng tin Bloomberg, Saudi Arabia đã ký kết các thỏa thuận hợp tác trong lĩnh vực hạt nhân với Pháp, Nga và Hàn Quốc. Tập đoàn SoftBank của Nhật Bản đang lên kế hoạch triển khai một nhà điện năng lượng mặt trời có công suất 1,8 gigawatt (GW) ở quốc gia Trung Đông này với tổng mức đầu tư khoảng 1,2 tỷ USD.

Theo các chuyên gia kinh tế, nhà chức trách Riyadh đang nỗ lực thúc đẩy thực hiện “Tầm nhìn Saudi Arabia 2030″ nhằm tái cơ cấu nền kinh tế để tránh phụ thuộc quá nhiều vào hoạt động xuất khẩu dầu thô. Thông qua các dự án quy mô lớn đã và đang được triển khai, cũng như các giải pháp, chính sách đa dạng hóa được đưa ra trong thời gian vừa qua cho thấy Saudi Arabia muốn tìm kiếm động lực phát triển lâu dài và bền vững cho nền kinh tế nước này. Hiện xuất khẩu dầu thô vẫn đang chiếm tới 70% nguồn thu ngân sách của Saudi Arabia./

Theo vietnamplus

Vụ Khashoggi tác động ra sao tới cuộc chiến ở Yemen?

Lãnh đạo Mỹ và Pháp thừa nhận, vụ Khashoggi có thể tạo ra "cơ hội cho một giải pháp chính trị" đối với cuộc xung đột tại Yemen.

Hơn 1 tháng trôi qua, tới nay, vụ nhà báo Saudi Arabia Khashoggi bị giết hại vẫn chưa được làm sáng tỏ, với nhiều câu hỏi chưa lời giải đáp, bất chấp sự hối thúc điều tra của cộng đồng quốc tế, trong đó có cả đồng minh thân cận của Riyadh, là Mỹ. Những hệ lụy của vụ việc đã và đang tác động phần nào đến các hoạt động quân sự của Saudi Arabia trong cuộc chiến tại Yemen.

Vụ Khashoggi tác động ra sao tới cuộc chiến ở Yemen? - Hình 1

Các cuộc điều tra về vụ nhà báo Khashoggi bị giết hại bên trong lãnh sứ quán Saudi Arabia vẫn chưa có kết luận cuối cùng. Ảnh: DPA.

Các cuộc điều tra về vụ nhà báo Khashoggi bị giết hại bên trong lãnh sứ quán Saudi Arabia tại thành phố Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ đến nay vẫn chưa thể lí giải cho những câu hỏi mà dư luận quốc tế rất quan tâm, như: Ai, cấp bậc nào đứng ra chỉ thị vụ giết hại nhà báo; thi thể nhà báo đang ở đâu và đã bị xử lý như thế nào;... Một cuộc điều tra quốc tế cũng đã được Liên Hợp Quốc kêu gọi.

Trong một động thái mới nhất cho thấy quyết tâm của Thổ Nhĩ Kỳ muốn đưa vụ việc ra trước ánh sáng, hôm qua (10/11), Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan thông báo, nước này đã chuyển các bản sao ghi âm liên quan tới vụ nhà báo Jamal Khashoggi bị giết hại cho phía Saudi Arabia, Mỹ, Đức, Pháp và Anh.

Phát biểu trước khi lên đường tới Pháp dự buổi lễ kỷ niệm 100 năm ngày kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ nhất, Tổng thống Erdogan cho biết: "Chúng tôi đã đưa tất cả các đoạn băng ghi âm liên quan tới vụ việc cho Saudi Arabia, Mỹ, Đức, Pháp và Anh. Các quốc gia này đã nghe tất cả các cuộc hội thoại tại thời điểm xảy ra vụ việc. Không cần phải bóp méo vấn đề này, họ biết chắc chắn về kẻ giết người, hoặc kẻ giết người nằm trong số 15 người đã tới Thổ Nhĩ Kỳ".

Cùng ngày, tại Pháp, Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp nước chủ nhà Emmanuel Macron cũng đã có cuộc thảo luận mang tính xây dựng về vụ nhà báo Khashoggi bị giết hại. Hai nhà lãnh đạo nhất trí rằng, Saudi Arabia cần phải làm sáng tỏ hoàn toàn cái chết của nhà báo Khashoggi và không nên để vụ việc khiến tình hình Trung Đông thêm bất ổn. Tuy nhiên, hai nhà lãnh đạo thừa nhận, vấn đề này có thể tạo ra "cơ hội cho một giải pháp chính trị" đối với cuộc xung đột tại Yemen.

Tuyên bố của 2 nhà lãnh đạo Mỹ - Pháp được đưa ra là hoàn toàn có cơ sở khi mà hôm qua, chính phủ Na Uy cũng đã quyết định theo chân Đức, ngừng bán vũ khí cho Saudi Arabia - điều có thể tác động trực tiếp đến các hoạt động quân sự của Riyadh tại Yemen. Theo Bộ Ngoại giao Na Uy, quyết định được đưa ra sau khi nước này đã đánh giá kĩ lưỡng những diễn biến gần đây tại Saudi Arabia và tình hình chiến sự ở Yemen.Trước đó hồi cuối tháng 10, tại Mỹ, nhiều nghị sĩ tại Hạ viện nước này cũng đã kêu gọi chính phủ ngừng bán vũ khí cho phía Saudi Arabia để trừng phạt quốc gia đồng minh sau vụ giết hại nhà báo Khashoggi. Tuy nhiên, đến nay, chính phủ quốc gia xuất khẩu vũ khí lớn nhất cho phía Saudi Arabia vẫn đang "do dự", bởi lẽ điều này sẽ khiến ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ phải chịu tổn thất nặng nề, đặc biệt là thương vụ trị giá 110 tỷ USD.

Nhưng có lẽ không vì thế mà Mỹ có thể làm ngơ với đồng minh sau vụ việc đặc biệt nghiêm trọng này. Mới đây, Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng Mỹ đã sử dụng vụ việc để cùng gây áp lực lên phía Saudi Arabia nhằm khiến đồng minh ngừng các hoạt động quân sự tại Yemen, đồng thời kêu gọi các bên liên quan ngừng bắn để có thể bước vào bàn đàm phán tìm kiếm một giải pháp chính trị.

Hôm qua, Mỹ và Saudi Arabia cũng đã nhất trí về việc Washington sẽ ngừng hỗ trợ tiếp nhiên liệu cho các máy bay chiến đấu của Liên quân Arab trong cuộc chiến tại Yemen. Với tuyên bố có đủ khả năng thực hiện hoạt động này, Saudi Arabia dường như đang không muốn "làm khó" đồng minh trước sức ép từ trong và ngoài nước sau vụ việc.

Rõ ràng, sau vụ giết hại nhà báo Khashoggi, Saudi Arabia đã và đang hứng chịu những chỉ trích gay gắt từ dư luận quốc tế. Bên cạnh một số hợp đồng buôn bán vũ khí bị hủy bỏ và đình trệ, thế giới cũng đang gây áp lực lên cường quốc vùng Vịnh này để chấm dứt các hoạt động quân sự gây thương vong cho dân thường tại Yemen./.

Theo Đình Nam/VOV1Tổng hợp

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Đám cưới ở Trung Quốc gây xôn xao: Mẹ kế và cha dượng để con riêng lấy nhauĐám cưới ở Trung Quốc gây xôn xao: Mẹ kế và cha dượng để con riêng lấy nhau
21:20:04 03/03/2026
Xung đột tại Trung Đông: Iran tuyên bố không đàm phán với MỹXung đột tại Trung Đông: Iran tuyên bố không đàm phán với Mỹ
19:22:02 02/03/2026
Cảnh báo rủi ro từ việc chia sẻ video không kích tại Trung ĐôngCảnh báo rủi ro từ việc chia sẻ video không kích tại Trung Đông
20:57:25 02/03/2026
Tổng thống Trump tuyên bố đã 'quá muộn' để đàm phán với IranTổng thống Trump tuyên bố đã 'quá muộn' để đàm phán với Iran
06:08:56 04/03/2026
Giới thượng lưu ở Dubai tưởng nhầm tên lửa từ Iran bị đánh chặn là pháo hoaGiới thượng lưu ở Dubai tưởng nhầm tên lửa từ Iran bị đánh chặn là pháo hoa
22:15:10 02/03/2026
Iran nêu điều kiện chấm dứt giao tranhIran nêu điều kiện chấm dứt giao tranh
05:27:03 04/03/2026
Người Israel kể 'ngày kinh hoàng' khi tên lửa Iran giáng xuốngNgười Israel kể 'ngày kinh hoàng' khi tên lửa Iran giáng xuống
23:08:54 02/03/2026
Khách sạn UAE không được đuổi khách, 20.000 người mắc kẹt được trả chi phíKhách sạn UAE không được đuổi khách, 20.000 người mắc kẹt được trả chi phí
21:26:21 02/03/2026

Tin đang nóng

Ca sĩ Thanh Thảo nói gì về 'người cũ'?Ca sĩ Thanh Thảo nói gì về 'người cũ'?
05:54:20 04/03/2026
Nhà vợ cho căn hộ tiền tỷ nhưng không muốn tôi đón mẹ ruột lên ởNhà vợ cho căn hộ tiền tỷ nhưng không muốn tôi đón mẹ ruột lên ở
09:09:36 04/03/2026
Đoạn clip vạch trần bộ mặt tâm cơ của "công chúa Kpop", đồng nghiệp phải nhịn nhục nhường chỗĐoạn clip vạch trần bộ mặt tâm cơ của "công chúa Kpop", đồng nghiệp phải nhịn nhục nhường chỗ
07:16:22 04/03/2026
Cái giá cho nhan sắc tiên tử của mỹ nhân đẹp nhất thế giới, chỉ có tài phiệt mới dám làm điều nàyCái giá cho nhan sắc tiên tử của mỹ nhân đẹp nhất thế giới, chỉ có tài phiệt mới dám làm điều này
06:02:24 04/03/2026
Siu Black lần đầu xuất hiện sau đợt nhập viện do suy thận, nghe hát mới hiểu đẳng cấp "hoạ mi núi rừng"Siu Black lần đầu xuất hiện sau đợt nhập viện do suy thận, nghe hát mới hiểu đẳng cấp "hoạ mi núi rừng"
06:05:19 04/03/2026
Phim mới của Park Min Young đỉnh quá rồi: Nữ chính vừa đẹp vừa nguy hiểm, rating top 1 cả nước là đương nhiênPhim mới của Park Min Young đỉnh quá rồi: Nữ chính vừa đẹp vừa nguy hiểm, rating top 1 cả nước là đương nhiên
06:38:46 04/03/2026
Nhan sắc thời chưa nổi tiếng của "chị Bờ Vai" bất ngờ gây sốt trở lạiNhan sắc thời chưa nổi tiếng của "chị Bờ Vai" bất ngờ gây sốt trở lại
08:26:20 04/03/2026
Nga hưởng lợi ra sao giữa bất ổn nguồn cung dầu ở Trung Đông?Nga hưởng lợi ra sao giữa bất ổn nguồn cung dầu ở Trung Đông?
04:30:29 04/03/2026

Tin mới nhất

Israel không kích địa điểm họp bầu Đại giáo chủ của Iran

Israel không kích địa điểm họp bầu Đại giáo chủ của Iran

06:03:08 04/03/2026
Quân đội Israel cho biết lực lượng không quân nước này đã phát động đợt tấn công mới nhằm vào các cơ sở hạ tầng Iran, đánh dấu ngày thứ tư của chiến dịch chống lại Cộng hòa Hồi giáo này.
Trung Quốc và Ấn Độ nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng khu vực Trung Đông

Trung Quốc và Ấn Độ nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng khu vực Trung Đông

05:22:58 04/03/2026
Thủ tướng Modi cũng điện đàm với Quốc vương Jordan Abdullah II và bày tỏ lo ngại sâu sắc về tình hình đang diễn biến phức tạp trong khu vực
Giao tranh giữa Pakistan và Afghanistan tiếp diễn

Giao tranh giữa Pakistan và Afghanistan tiếp diễn

05:18:13 04/03/2026
Xung đột giữa hai bên cũng gây thiệt hại đáng kể, với 353 ngôi nhà bị phá hủy hoàn toàn hoặc một phần, 1 trung tâm y tế bị hư hại và 1 trường học bị ảnh hưởng. Ít nhất 8.400 gia đình Afghanistan phải rời nhà ở đi lánh nạn.
Châu Á gấp rút tìm nguồn năng lượng thay thế khi tình hình Iran tiếp tục 'nóng'

Châu Á gấp rút tìm nguồn năng lượng thay thế khi tình hình Iran tiếp tục 'nóng'

05:15:44 04/03/2026
Các chủ tàu và các nhà giao dịch dầu mỏ đang đàm phán về các lô hàng đã phải đột ngột hủy bỏ do bất định xoay quanh cuộc xung đột đang diễn ra.
Đại sứ Mỹ khuyến cáo công dân ở Israel sơ tán qua Ai Cập

Đại sứ Mỹ khuyến cáo công dân ở Israel sơ tán qua Ai Cập

05:12:11 04/03/2026
Các lựa chọn khá hạn chế. Sân bay tất nhiên đang đóng cửa, và chúng tôi không biết khi nào nó sẽ mở lại hay có bao nhiêu chuyến bay khả dụng, ông Huckabee thừa nhận.
Phụ huynh Trung Quốc dùng A.I. để 'giải cứu' bài tập về nhà cho con

Phụ huynh Trung Quốc dùng A.I. để 'giải cứu' bài tập về nhà cho con

05:01:33 04/03/2026
Con gái chị Li cho biết em thích việc có thể yêu cầu giải thích lại bao nhiêu lần tùy ý, trong khi trên lớp giáo viên thường phải chuyển sang nội dung khác. Theo chị Li, Doubao đôi khi chấm sai, nhưng nhìn chung vẫn hữu ích.
Pháp triển khai tiêm kích tới UAE

Pháp triển khai tiêm kích tới UAE

04:59:34 04/03/2026
Pháp hiện có hàng trăm binh sĩ thuộc hải quân, không quân và lục quân đồn trú tại UAE, trong đó các máy bay Rafale được triển khai tại căn cứ Al Dhafra gần Abu Dhabi.
Lý do Lãnh tụ Tối cao Iran từ chối sự bảo vệ đặc biệt

Lý do Lãnh tụ Tối cao Iran từ chối sự bảo vệ đặc biệt

04:55:48 04/03/2026
Nhà lãnh đạo không đặt mình ngang hàng với những thành viên yếu thế và thiệt thòi nhất trong xã hội thì không thể tự nhận là thấu hiểu nỗi đau, khổ sở của người dân, và do đó thiếu tư cách lãnh đạo.
Nguy cơ Mỹ cạn kiệt tên lửa đánh chặn nếu xung đột với Iran kéo dài thêm 1 tuần

Nguy cơ Mỹ cạn kiệt tên lửa đánh chặn nếu xung đột với Iran kéo dài thêm 1 tuần

04:52:03 04/03/2026
Tuy vậy, chuyên gia an ninh cho rằng Mỹ và Israel nhiều khả năng sẽ tìm cách cản trở tối đa nỗ lực chiến tranh của Iran bằng cách tấn công vào mọi mắt xích trong hệ thống tác chiến của nước này.
Bệnh viện Israel chuyển hoạt động xuống hầm tránh tên lửa Iran

Bệnh viện Israel chuyển hoạt động xuống hầm tránh tên lửa Iran

04:50:13 04/03/2026
Nếu trước đây việc di chuyển bệnh nhân xuống hầm mất tới 8 giờ thì nay thời gian rút ngắn đáng kể nhờ các phương án đã được xây dựng sẵn. Trên toàn quốc, các bệnh viện đều hoạt động theo cơ chế tương tự.
Nga kêu gọi triệu tập hội nghị về Trung Đông

Nga kêu gọi triệu tập hội nghị về Trung Đông

04:48:26 04/03/2026
Về phía Ukraine, cùng ngày, Tổng thống Volodymyr Zelensky bày tỏ hy vọng các cuộc đàm phán với Nga có thể sớm được nối lại, bất chấp những diễn biến căng thẳng tại Trung Đông.
Liên hợp quốc xác nhận thiệt hại đầu tiên tại cơ sở hạt nhân Iran

Liên hợp quốc xác nhận thiệt hại đầu tiên tại cơ sở hạt nhân Iran

04:44:17 04/03/2026
Cuộc ném bom của Mỹ nhằm vào các địa điểm hạt nhân của Iran hồi tháng 6 năm ngoái đã làm mất điện tại một số khu vực của cơ sở được bảo vệ nghiêm ngặt này.

Có thể bạn quan tâm

Lên Yên Tử (Quảng Ninh) ngẫm chuyện gìn giữ không gian văn hóa tâm linh

Lên Yên Tử (Quảng Ninh) ngẫm chuyện gìn giữ không gian văn hóa tâm linh

Du lịch

09:46:14 04/03/2026
Chinh phục gần 4.000 bậc đá lên đỉnh Yên Tử (Quảng Ninh) là trải nghiệm đáng nhớ. Song, giữa không gian tâm linh ấy, hình ảnh rác thải và một số hành vi thiếu chuẩn mực đang khiến nhiều người suy nghĩ.
Loạt ảnh thân mật của Á hậu 9x và bạn trai thiếu gia

Loạt ảnh thân mật của Á hậu 9x và bạn trai thiếu gia

Sao việt

09:35:03 04/03/2026
Sau thời gian yêu đương kín tiếng, Á hậu 9x hiện đã dần thoải mái hơn trong việc chia sẻ khoảnh khắc tình cảm trên mạng xã hội.
Về già tôi mới thấy: Có một con trai và một con gái không sướng, sống chung lại càng khổ hơn

Về già tôi mới thấy: Có một con trai và một con gái không sướng, sống chung lại càng khổ hơn

Góc tâm tình

09:33:09 04/03/2026
Điều buồn nhất khi về già không phải là bệnh tật, cũng không phải mái tóc bạc hay bước chân run rẩy, mà là cảm giác mình trở thành gánh nặng, phải đánh đổi cuộc sống yên ổn của con cái để đổi lấy sự chăm sóc cho bản thân.
Luộc lòng lợn cho thêm nước này, lòng trắng giòn cực ngon, cách pha nước chấm lòng bất bại

Luộc lòng lợn cho thêm nước này, lòng trắng giòn cực ngon, cách pha nước chấm lòng bất bại

Ẩm thực

09:31:20 04/03/2026
Hãy cùng tìm hiểu chi tiết từng bước dưới đây để mỗi lần luộc lòng, bạn đều có thể tự tin dọn lên mâm đĩa lòng trắng, giòn, thơm ngon khiến ai thưởng thức cũng phải gật gù khen ngợi.
Thừa cân, béo phì đang tăng nhanh

Thừa cân, béo phì đang tăng nhanh

Sức khỏe

09:30:44 04/03/2026
Tỷ lệ thừa cân, béo phì ở Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng, trở thành một vấn đề đáng lo ngại, kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng về sức khỏe.
Tình trạng đáng lo ngại của Park Bom sau khi viết tâm thư gây sốc "kể tội" các chị em 2NE1 và ông lớn YG

Tình trạng đáng lo ngại của Park Bom sau khi viết tâm thư gây sốc "kể tội" các chị em 2NE1 và ông lớn YG

Sao châu á

09:20:21 04/03/2026
Park Bom có đang ổn và tỉnh táo hay không là thắc mắc chung của dư luận toàn châu Á sau khi cô đăng bài tố cáo ầm ĩ.
5 thói quen tưởng chừng gây tăng cân lại có thể giúp bạn giảm cân

5 thói quen tưởng chừng gây tăng cân lại có thể giúp bạn giảm cân

Làm đẹp

09:13:53 04/03/2026
Trong khi đó, ăn tinh bột chất lượng vừa phải (như ngũ cốc nguyên hạt, khoai, đậu) lại có thể giúp điều hòa đường huyết, cung cấp năng lượng liên tục, giúp kiểm soát sự thèm ăn và tránh ăn quá mức.
Bước chân vào đời - Tập 5: Sau cãi chị hỗn hào, Minh đã chịu lên Hà Nội

Bước chân vào đời - Tập 5: Sau cãi chị hỗn hào, Minh đã chịu lên Hà Nội

Phim việt

09:03:43 04/03/2026
Cãi chị Thương một cách hỗn hào vì không muốn lên Hà Nội nhưng sau khi chị Trang phân tích, khuyên nhủ, Minh đã đồng ý.
Tử vi 12 cung hoàng đạo 4/3: Song Tử tài lộc dồi dào, tình duyên hao hụt

Tử vi 12 cung hoàng đạo 4/3: Song Tử tài lộc dồi dào, tình duyên hao hụt

Trắc nghiệm

08:53:52 04/03/2026
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 4/3, Song Tử hôm nay vận thế lên cao, tài lộc nổi trội tuy nhiên tình duyên hư hao. Bạch Dương đừng ham giàu nhanh.
Nguy cơ của Trấn Thành

Nguy cơ của Trấn Thành

Hậu trường phim

08:41:54 04/03/2026
Giới quan sát nhận định Thỏ ơi vẫn có cơ hội tiến đến khoảng 450 tỷ đồng doanh thu nếu giữ được phong độ hiện tại, nhưng khó vượt qua được kỷ lục của Mai với 551 tỷ đồng.
Thời của xe máy điện - xe mới liên tiếp ra mắt khách Việt

Thời của xe máy điện - xe mới liên tiếp ra mắt khách Việt

Xe máy

08:33:43 04/03/2026
Không lâu sau khi môtô điện của Honda được tiết lộ, VinFast đáp trả bằng việc công bố danh mục sản phẩm xe máy điện nay chia thành 3 dòng chính, gồm phổ thông, cao cấp và thể thao.