Phát hiện cá heo cổ đại khổng lồ ở Amazon

Khoảng 16 triệu năm trước, một con cá heo khổng lồ đã xuất hiện ở độ sâu trong vùng nước của nó

Tuy nhiên, không giống hầu hết các loài cá heo hiện đại, nơi sinh sống của con vật này không phải là đại dương mà thay vào đó là ở một hồ nước ngọt ở Amazon thuộc Peru.

Đặc điểm hóa thạch tiết lộ phát hiện hiếm có

Phát hiện cá heo cổ đại khổng lồ ở Amazon - Hình 1

Mặc dù có những loài cá heo nước ngọt Amazon còn sống đến ngày nay, nhưng chúng không có họ hàng gần với loài giáp xác cổ đại đó. Họ hàng gần nhất của nó là cá heo sông sống cách xa hơn 6.000 dặm (10.000 km) ở Nam Á.

Phân tích hộp sọ của cá heo cổ đại mới được xác định cho các nhà cổ sinh vật học biết rằng, cơ thể của nó dài ít nhất 11 feet (3,5 mét), lớn hơn khoảng 20 – 25% so với cá heo sông hiện đại và loài cá heo nước ngọt lớn nhất được biết đến.

Tuy nhiên, các nhà khoa học viết trên tạp chí Science Advances rằng, do hộp sọ dài khoảng 27 inch (70 cm) chưa hoàn chỉnh nên cá heo cổ đại có thể còn lớn hơn thế. Điều khiến phát hiện này trở nên đặc biệt hơn nữa là thông tin mà nó mang lại về lịch sử tiến hóa của cá heo nước ngọt.

Những sinh vật này cực kỳ hiếm trong hồ sơ hóa thạch. Bởi xu hướng có ít cá heo riêng lẻ hơn trong hệ sinh thái nước ngọt và dòng nước mạnh thường ngăn cản việc bảo quản tốt các hóa thạch.

Các nhà khoa học gọi loài mới phát hiện là Pebanista yacuruna. Cái tên này đề cập đến Thành hệ Pebas của Peru, nơi tìm thấy hóa thạch. “Yacuruna” là thuật ngữ chỉ những người sống dưới nước thần thoại trong truyền thuyết địa phương, bằng ngôn ngữ Kichua bản địa.

“Tôi nghĩ đây là một khám phá đáng chú ý, đặc biệt khi Nam Mỹ có một loài cá heo sông thuộc một nhóm odontocetes (cá voi có răng) hoàn toàn khác”, Jorge Velez-Juarbe – Phó Giám đốc phụ trách động vật có vú biển tại Viện Tự nhiên, Bảo tàng Lịch sử Quận Los Angeles (Mỹ) cho biết.

Trong khi đó, nhà khoa học Velez-Juarbe, người không tham gia vào nghiên cứu, chia sẻ: “Phát hiện về con vật khiến tôi tự hỏi có bao nhiêu hồ sơ khác về cá heo sông đã tuyệt chủng đang chờ được khám phá”.

Cá heo nước ngọt hiện đại được biết đến với chiếc mũi rất dài, so với mõm mập hơn của cá heo biển. Có cá heo sông Nam Á (chi Platanista) và cá heo sông Amazon (chi Inia), còn được gọi là cá heo sông hồng.

Hai nhóm này bao gồm một số loài và phân loài. Theo Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), cá heo sông Dương Tử của Trung Quốc (Lipotes vexillifer) đại diện cho chi thứ ba, nhưng loài này đã không được nhìn thấy ở tự nhiên trong 40 năm qua và có thể đã tuyệt chủng. IUCN cho biết, thực tế, tất cả loài cá heo sông còn tồn tại đều đang có nguy cơ tuyệt chủng hoặc cực kỳ nguy cấp.

Các nhà nghiên cứu phát hiện hóa thạch cá heo Amazon vào năm 2018, gần sông Napo ở Loreto (Peru). Tác giả chính của nghiên cứu Aldo Benites-Palomino – nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Khoa Cổ sinh vật học của Đại học Zurich (Thuỵ Sĩ) đã dừng lại để kiểm tra một số mảnh đá trông kỳ lạ trên mặt đất.

Đồng tác giả nghiên cứu John J. Flynn – phụ trách hóa thạch động vật có vú tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ ở New York (Mỹ) đã chỉ ra thứ trông giống một hộp sọ nhô ra từ một bờ kè. Khi làm sạch đủ để nhìn thấy hình dạng của ổ răng, hai nhà khoa học nhận ra rằng, họ đã phát hiện điều gì đó bất thường.

“Chúng tôi bắt đầu hét lên: ‘Đó là một con cá heo! Đó là một con cá heo!’”, Benites-Palomino kể. Lúc đầu, họ nghĩ rằng, nó có thể là họ hàng xa xưa của cá heo sông Amazon hiện đại. Song, việc làm sạch sâu hơn cho thấy kích thước và hình dạng của hốc mắt giống với cá heo sông Nam Á. Chúng có mắt nhỏ hơn nhiều so với họ hàng Nam Mỹ của chúng.

Nhà khoa học Benites-Palomino nói: “Đó là khoảnh khắc mà mọi người đều hoảng sợ vì nó không phải là cá heo sông Amazon”. Điều này cho các nhà khoa học biết rằng, hai loại cá heo đã di chuyển độc lập vào những thời điểm khác nhau tới đất liền trong khu vực.

Phát hiện cá heo cổ đại khổng lồ ở Amazon - Hình 2

Các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra hóa thạch trong chuyến thám hiểm năm 2018 tới sông Napo ở Peru.

Khai thác sự đa dạng của cá heo

Platanistoids – nhóm bao gồm P. yacuruna và cá heo sông hiện đại ở Nam Á – đã xuất hiện phổ biến rộng rãi khoảng 20 triệu năm trước. Nhà khoa học Benites-Palomino cho biết, tổ tiên của cá heo sông Amazon hiện đại phổ biến ở các đại dương khoảng 10 triệu đến 6 triệu năm trước.

Cả hai nhóm động vật biển có vú đều rất đa dạng. Do đó, một số loài có thể đã mạo hiểm xâm nhập vào hệ sinh thái sông hồ để tìm kiếm ít sự cạnh tranh về thức ăn hơn. Môi trường nước ngọt của vùng Amazon này rất giàu dinh dưỡng và tràn ngập sự sống.

Đây là nơi sinh sống của cá sấu, rùa và cá cũng như nhiều loài động vật có vú như con lười, loài gặm nhấm, động vật móng guốc và linh trưởng. “Nhìn chung, trong các hệ sinh thái này, ‘cá heo sông’ có thể được coi là loài săn mồi đỉnh cao”, nhà khoa học Velez-Juarbe cho biết.

P. yacuruna là một trong những đàn cá heo đầu tiên thử nghiệm nước ở sông hồ Amazon. Theo nghiên cứu, việc thiếu động vật ăn thịt trong “ngôi nhà mới” có thể giải thích tại sao loài cá này lại tiến hóa để trở nên to lớn như vậy.

Song, những thay đổi về môi trường như hạn hán có thể sau đó đã tiêu diệt loài P. yacuruna và khiến chúng tuyệt chủng. Từ đó, mở ra môi trường sống nước ngọt cho tổ tiên của loài cá heo sông còn tồn tại.

Nhà nghiên cứu Benites-Palomino cho biết: “Bây giờ chúng tôi biết rằng, loài này đã sống ở đó trong quá khứ. Tuy nhiên, Amazonia cũng rất quan trọng đối với loài Inia geoffrensis còn tồn tại. Khám phá nhấn mạnh rằng, đây là môi trường cực kỳ quan trọng đối với sự tiến hóa của loài giáp xác nước ngọt”.

Sự biến mất của P. yacuruna là một lời nhắc nhở nghiệt ngã rằng, môi trường quan trọng này rất dễ bị phá vỡ. “Pebanista bổ sung thêm một lớp nữa vào lịch sử tiến hóa phức tạp của các loài giáp xác và đặc biệt là ‘cá heo sông’.

Một số loài còn tồn tại cho đến ngày nay chỉ là tàn tích cuối cùng của các nhóm từng đa dạng hơn”, nhóm nghiên cứu cho biết.

.

Bạn thấy bài viết này có hữu ích không?
Không

Tin liên quan

Tiêu điểm

Vì sao con người khó xây thành phố triệu dân trên Mặt Trăng?Vì sao con người khó xây thành phố triệu dân trên Mặt Trăng?
22:12:47 20/09/2026
Khoảng 25 con gà bỗng dưng biến mất không dấu vết, gia chủ canh chừng đến đêm mới phát hiện 'thủ phạm' trên cành câyKhoảng 25 con gà bỗng dưng biến mất không dấu vết, gia chủ canh chừng đến đêm mới phát hiện 'thủ phạm' trên cành cây
20:10:44 21/09/2026
Ai Cập phát hiện nhiều ngôi mộ cổ độc đáo và doanh trại La Mã tại vùng châu thổ sông NileAi Cập phát hiện nhiều ngôi mộ cổ độc đáo và doanh trại La Mã tại vùng châu thổ sông Nile
20:11:34 21/09/2026
NASA công bố những hình ảnh đầu tiên từ 'siêu mắt thần' 4 tỷ USDNASA công bố những hình ảnh đầu tiên từ 'siêu mắt thần' 4 tỷ USD
20:12:03 21/09/2026
Rùa bất ngờ bò vào nhà: Đừng vội nghĩ đến điềm báo, hãy chú ý điều này trướcRùa bất ngờ bò vào nhà: Đừng vội nghĩ đến điềm báo, hãy chú ý điều này trước
20:12:52 21/09/2026
Tàu ngầm Đức chìm hơn 80 năm đe dọa rò rỉ hàng chục tấn thủy ngânTàu ngầm Đức chìm hơn 80 năm đe dọa rò rỉ hàng chục tấn thủy ngân
20:13:43 21/09/2026

Tin đang nóng

Sở VH-TT TP.HCM phản hồi về ồn ào của Trường GiangSở VH-TT TP.HCM phản hồi về ồn ào của Trường Giang
19:19:38 21/09/2026
3 con giáp Trăng Rằm chiếu soi, Tiền về tận cửa3 con giáp Trăng Rằm chiếu soi, Tiền về tận cửa
21:52:23 21/09/2026
Chọn 1 bông hồng bạn ấn tượng nhất, đáp án có thể nói lên một nét tính cách thú vị của bạnChọn 1 bông hồng bạn ấn tượng nhất, đáp án có thể nói lên một nét tính cách thú vị của bạn
21:55:05 21/09/2026
Đúng 9h30 ngày mai, thứ Ba 22/9/2026, 3 con giáp sự nghiệp 'bứt tốc như Rồng', tiền bạc đổ đầy túi, giàu có lên trông thấyĐúng 9h30 ngày mai, thứ Ba 22/9/2026, 3 con giáp sự nghiệp 'bứt tốc như Rồng', tiền bạc đổ đầy túi, giàu có lên trông thấy
21:48:16 21/09/2026
Mẹ chồng gần như không mua đồ lưu trữ, tôi lại thích nhà đẹp và tiện: 6 khác biệt cho thấy mỗi thế hệ có một cách sống rất đáng họcMẹ chồng gần như không mua đồ lưu trữ, tôi lại thích nhà đẹp và tiện: 6 khác biệt cho thấy mỗi thế hệ có một cách sống rất đáng học
18:49:26 21/09/2026
EU tiếp tục phản đối các dự án dầu khí mới ở Bắc CựcEU tiếp tục phản đối các dự án dầu khí mới ở Bắc Cực
19:24:29 21/09/2026
Sau ngày mai, thứ Ba 22/9/2026, 3 con giáp như 'chuột sa chĩnh gạo', phú quý đầy tay, dễ dàng mua nhà sắm xeSau ngày mai, thứ Ba 22/9/2026, 3 con giáp như 'chuột sa chĩnh gạo', phú quý đầy tay, dễ dàng mua nhà sắm xe
21:45:15 21/09/2026
Trúng số độc đắc vào đúng ngày 22/9/2026, 3 con giáp sự nghiệp ăn nên làm ra, tiền bạc ùa về ào ào như thác đổ, giàu sang thịnh vượng hơn ngườiTrúng số độc đắc vào đúng ngày 22/9/2026, 3 con giáp sự nghiệp ăn nên làm ra, tiền bạc ùa về ào ào như thác đổ, giàu sang thịnh vượng hơn người
21:42:29 21/09/2026

Tin mới nhất

Giải mã bí ẩn về thí nghiệm thoát xác

Giải mã bí ẩn về thí nghiệm thoát xác

22:10:19 16/09/2026
Một cuộc thử nghiệm nghiêm ngặt về trải nghiệm thoát xác vừa được các nhà thần kinh học Đại học Virginia tiến hành.
Rùa biển quý hiếm nặng khoảng 90kg lên đảo Hòn Cau, đẻ hơn 100 trứng

Rùa biển quý hiếm nặng khoảng 90kg lên đảo Hòn Cau, đẻ hơn 100 trứng

20:20:51 13/09/2026
Cá thể rùa biển mẹ quý hiếm nặng khoảng 90kg đã bò lên bãi cát tại đảo Hòn Cau ở tỉnh Lâm Đồng, đào ổ đẻ 101 trứng, sau đó lấp cát kín ổ, trước khi quay trở lại đại dương.
UFO bí ẩn treo lơ lửng trên trời suốt 6 giờ, nhân chứng nói 'chắc chắn không phải khinh khí cầu'

UFO bí ẩn treo lơ lửng trên trời suốt 6 giờ, nhân chứng nói 'chắc chắn không phải khinh khí cầu'

20:20:08 13/09/2026
Một vật thể phát sáng bí ẩn được cho là lơ lửng bất động trên bầu trời Colorado (Mỹ) suốt nhiều giờ, làm dấy lên nhiều giả thuyết về nguồn gốc nhưng chưa có lời giải thích chính thức.
Phát hiện 'quái vật' dài gần 1,6 m trên ruộng, nữ công nhân hoảng sợ bỏ chạy

Phát hiện 'quái vật' dài gần 1,6 m trên ruộng, nữ công nhân hoảng sợ bỏ chạy

20:19:12 13/09/2026
Một con kỳ đà xanh dài khoảng 1,5-1,6 m, nặng 7-8 kg bất ngờ xuất hiện tại ruộng măng ở Puli, Nam Đầu (Đài Loan), khiến nữ công nhân hoảng sợ bỏ chạy. Người dân địa phương nghi ngờ con vật có thể là thú nuôi bị bỏ rơi.
Hơn 3 tháng qua các đại dương đang ấm lên

Hơn 3 tháng qua các đại dương đang ấm lên

20:18:45 13/09/2026
Một viện nghiên cứu của Mỹ cho biết nhiệt độ bề mặt biển trung bình trên toàn cầu đã ở mức cao kỷ lục trong 100 ngày liên tiếp.
Phát hiện người phụ nữ còn sống sau 10 ngày được tổ chức tang lễ ở Nepal

Phát hiện người phụ nữ còn sống sau 10 ngày được tổ chức tang lễ ở Nepal

23:47:54 08/09/2026
Gia đình bà Chandika Kumari Shrestha tưởng bà đã thiệt mạng trong trận lũ lụt kinh hoàng tại Nepal và tổ chức lễ tang. 10 ngày sau, lực lượng cứu hộ bất ngờ tìm thấy bà còn sống dưới đống đổ nát
Người phụ nữ cao 2,13m sống thế nào?

Người phụ nữ cao 2,13m sống thế nào?

23:44:17 08/09/2026
Sau gần 3 thập kỷ được chẩn đoán mắc hội chứng Weaver, Rumeysa Gelgi - người phụ nữ cao nhất thế giới - vừa được xác định mắc một hội chứng hiếm gặp, với chỉ 6 trường hợp được ghi nhận trên toàn cầu.
Trái Đất sắp đi qua vùng bụi sao băng cổ khổng lồ

Trái Đất sắp đi qua vùng bụi sao băng cổ khổng lồ

23:34:28 08/09/2026
Hội Thiên văn Hà Nội (HAS) cho biết, rạng sáng ngày 10/09, Trái Đất sẽ đi qua một vùng bụi sao băng cổ và mang đến một bất ngờ thú vị cho những người thức dậy sớm.
3 trận mưa sao băng đáng chú ý trong tháng 9: Khu vực nào có thể quan sát?

3 trận mưa sao băng đáng chú ý trong tháng 9: Khu vực nào có thể quan sát?

21:52:23 03/09/2026
Tháng 9 không có những trận mưa sao băng nổi tiếng với mật độ dày đặc như Perseids hay Geminids, nhưng bầu trời vẫn đón 3 dòng sao băng đáng chú ý là Aurigids, Epsilon-Perseids và Sextantid.
Mắc kẹt trên vách đá cao 80m không dây bảo hộ, người đàn ông có hành động gây tranh cãi

Mắc kẹt trên vách đá cao 80m không dây bảo hộ, người đàn ông có hành động gây tranh cãi

21:50:33 03/09/2026
Khoảnh khắc giải cứu một người leo núi mắc kẹt trên vách đá dựng đứng tại núi Yonah, bang Georgia (Mỹ), đang thu hút sự chú ý sau khi được chia sẻ trên mạng xã hội.
Có gì trong mỏ vàng khổng lồ nhưng 'cô đơn' nhất thế giới?

Có gì trong mỏ vàng khổng lồ nhưng 'cô đơn' nhất thế giới?

21:49:58 03/09/2026
Mỏ vàng Kupol ở Siberia thuộc khu tự trị Chukotka, vùng cực Đông Bắc của Nga, nổi tiếng với trữ lượng khổng lồ nhưng khó khai thác nhất nhì thế giới.
Mỏ vàng 300 tấn dưới lòng đất, dân làng biết từ 30 năm trước vẫn hờ hững

Mỏ vàng 300 tấn dưới lòng đất, dân làng biết từ 30 năm trước vẫn hờ hững

21:48:42 03/09/2026
Thông tin gây chấn động giới đầu tư và dư luận quốc gia tỷ dân: Mỏ vàng Vạn Cổ ở tỉnh Hồ Nam được xác nhận có trữ lượng 300,2 tấn ở độ sâu tới 2.000m và tiềm năng vượt 1.000 tấn, trị giá ước tính 600 tỷ NDT

Có thể bạn quan tâm

Rùng mình với phim Việt có diễn viên là nạn nhân buôn người thật 100%, kể 1 chi tiết nghe mà sợ

Rùng mình với phim Việt có diễn viên là nạn nhân buôn người thật 100%, kể 1 chi tiết nghe mà sợ

Phim việt

23:54:41 21/09/2026
Theo chia sẻ từ đạo diễn Toni Dương Bảo Anh, ý tưởng thực hiện Trại Buôn Người được khơi nguồn từ những câu chuyện có thật.
Akira Phan cưới nữ CEO là mẹ đơn thân 3 con, MC Hoàng Oanh đeo nhẫn ngón áp út

Akira Phan cưới nữ CEO là mẹ đơn thân 3 con, MC Hoàng Oanh đeo nhẫn ngón áp út

Sao việt

23:51:43 21/09/2026
Ca sĩ Akira Phan thông báo về đám cưới với nữ CEO là mẹ đơn thân 3 con. MC Hoàng Oanh gây chú ý khi đeo nhẫn ở ngón áp út.
Bài đăng cuối cùng thể hiện sự sợ hãi của con trai Cindy Crawford trước khi qua đời

Bài đăng cuối cùng thể hiện sự sợ hãi của con trai Cindy Crawford trước khi qua đời

Sao âu mỹ

23:42:03 21/09/2026
Presley Gerber - con trai Cindy Crawford chia sẻ về việc cai nghiện trong một bài đăng cuối cùng trên mạng xã hội trước khi anh qua đời ở tuổi 27.
Tướng Đức đảm nhận vị trí quân sự cao nhất NATO

Tướng Đức đảm nhận vị trí quân sự cao nhất NATO

Thế giới

23:38:23 21/09/2026
Theo RT, Tham mưu trưởng Quốc phòng của các quốc gia thành viên NATO đã ủng hộ tướng Carsten Breuer trong cuộc bầu chọn tại hội nghị thường niên của Ủy ban Quân sự NATO diễn ra ở Copenhagen vào cuối tuần qua.
Diễn viên Vân Trang trở lại

Diễn viên Vân Trang trở lại

Hậu trường phim

23:38:09 21/09/2026
Phi Vụ Bông Tuyết Vàng do Dương Khắc Linh đạo diễn, Phạm Hồ Sơn đảm nhận vai trò biên kịch, Trần Trung Tiến là nhà sản xuất điều hành và Peter Phạm phụ trách đạo diễn hành động.
Top 6 phim Hoa ngữ hiện đại được xem nhiều nhất hiện nay

Top 6 phim Hoa ngữ hiện đại được xem nhiều nhất hiện nay

Phim châu á

23:35:36 21/09/2026
Từ những bộ phim mới lên sóng trong năm 2026 đến các tác phẩm từng gây chú ý trước đó, những cái tên dưới đây đều mang màu sắc riêng và tiếp tục được khán giả quan tâm.
Bắt gọn Lisa hẹn hò "hồng hài nhi" kém 3 tuổi tại London, yêu nhau rành rành đến thế này rồi sao?

Bắt gọn Lisa hẹn hò "hồng hài nhi" kém 3 tuổi tại London, yêu nhau rành rành đến thế này rồi sao?

Sao châu á

23:20:05 21/09/2026
Vào ngày 21/9, trên mạng xã hội X lan truyền loạt ảnh hẹn hò của Lisa và hồng hài nhi Blue Pongtiwat ở London, Anh Quốc.
Cặp đôi ở TPHCM bàn kịch bản "qua mặt" công an sau khi làm rơi điện thoại

Cặp đôi ở TPHCM bàn kịch bản "qua mặt" công an sau khi làm rơi điện thoại

Pháp luật

23:17:07 21/09/2026
Đánh rơi điện thoại và sợ gia đình la, cô gái cùng người yêu hoang báo bị cướp giật. Đáng chú ý, cặp đôi bàn nhau về cách thức trình báo, nội dung, địa điểm không có camera nhằm qua mặt cảnh sát.
Kiểm điểm, xử lý nghiêm vụ để thiếu SGK, báo cáo Thủ tướng trước 10/10

Kiểm điểm, xử lý nghiêm vụ để thiếu SGK, báo cáo Thủ tướng trước 10/10

Tin nổi bật

23:11:32 21/09/2026
Cùng với yêu cầu cung ứng đủ sách giáo khoa cho từng học sinh, Thủ tướng giao Bộ trưởng Giáo dục chỉ đạo kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân trong vụ để thiếu SGK.
Khán giả tranh luận khi Trường Giang xuất hiện trong '2 ngày 1 đêm'

Khán giả tranh luận khi Trường Giang xuất hiện trong '2 ngày 1 đêm'

Tv show

22:25:26 21/09/2026
Sự xuất hiện của Trường Giang trong tập 101 của chương trình 2 ngày 1 đêm khiến khán giả bàn luận sôi nổi trên mạng xã hội.
"Bá khí" ngập tràn với dàn nam thanh nữ tú tài phiệt của showbiz

"Bá khí" ngập tràn với dàn nam thanh nữ tú tài phiệt của showbiz

Nhạc quốc tế

21:56:38 21/09/2026
Sau một thời gian dài vắng mặt trên đường đua âm nhạc, ALLDAY PROJECT chính thức trở lại với MV TALK vào chiều tối ngày 21/9.