Mỏ vàng 300 tấn dưới lòng đất, dân làng biết từ 30 năm trước vẫn hờ hững

Thông tin gây chấn động giới đầu tư và dư luận quốc gia tỷ dân: Mỏ vàng Vạn Cổ ở tỉnh Hồ Nam được xác nhận có trữ lượng 300,2 tấn ở độ sâu tới 2.000m và tiềm năng vượt 1.000 tấn, trị giá ước tính 600 tỷ NDT (2.340 nghìn tỷ đồng).

Nhưng điều đáng nói hơn cả: người dân sống ngay trên mỏ vàng này vẫn bình thản đến lạ. Khi các phóng viên đổ đến làng Vạn Cổ, huyện Bình Giang (tỉnh Hồ Nam) để ghi nhận về “cơn sốt vàng”, họ đã bất ngờ trước phản ứng của người dân địa phương.

Bà con nông dân ở đây vẫn đi làm đồng như bình thường.

Một cụ bà cho hay bà biết về vàng từ những năm 1990, tức là hơn 30 năm trước, khi các nhà địa chất lần đầu đến khảo sát khu vực này. Nhưng điều bà quan tâm hơn là những vết nứt trên tường nhà xuất hiện sau nhiều năm khai thác mỏ.

Có người còn nói: “Vàng ở sâu dưới 2.000m, có liên quan gì đến ruộng lúa trên mặt đất của tôi?”

Khu vực của mỏ vàng Vạn Cổ tại huyện Bình Giang, tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc.

87,3% lỗ khoan trúng vàng, chất lượng vượt trội

Theo dữ liệu từ Cục Địa chất tỉnh Hồ Nam, chương trình thăm dò tại mỏ Vạn Cổ đã thu được hơn 65km lõi khoan từ 55 giếng khoan, xác định hơn 40 thân quặng vàng. Trong 55 giếng khoan tại khu vực thăm dò ở độ sâu dưới 1.500m, có 48 giếng phát hiện vàng, tương đương tỷ lệ khoảng 87,3%.

Điều đặc biệt là trong quá trình phân tích, nhiều lõi khoan xuất hiện vàng nhìn thấy bằng mắt thường – hiện tượng mà giới địa chất gọi là “visible gold”.

Một số mẫu lấy từ độ sâu khoảng 2.000m ghi nhận hàm lượng vàng lên tới 138 gram trên mỗi tấn quặng, cao gấp nhiều lần so với mức trung bình 8-10 gram/tấn của các mỏ vàng thương mại trên thế giới.

Đây là dấu hiệu cho thấy hệ thống khoáng hóa cực kỳ giàu vàng và không thường xuyên xuất hiện trong các chương trình thăm dò quy mô lớn.

Sự xuất hiện của một nguồn tài nguyên lớn cũng đặt ra bài toán về cách cân bằng giữa khai thác, lợi ích kinh tế và bảo vệ môi trường.

Vàng ở Vạn Cổ có độ sâu hơn 2.000m, nằm trong đá cứng, chứ không phải nằm lộ thiên ven suối như nhiều người tưởng tượng.

Thực tế khai thác vàng đòi hỏi công nghệ cực kỳ phức tạp: sử dụng mô hình địa chất 3D và phương pháp thăm dò điện từ âm tần nguồn kiểm soát để khảo sát cấu trúc dưới lòng đất. Công nghệ này giống như chụp CT cho Trái Đất.

Người dân lo lắng về môi trường và quyền lợi

Phía sau những con số ấn tượng là những câu chuyện thực tế: Những ngôi nhà bị nứt do khai thác mỏ, lo ngại về nguồn nước ngầm bị ảnh hưởng và sự lo lắng về một tương lai bất định.

Các chuyên gia cảnh báo, mỏ vàng ở độ sâu 2.000-3.000m đòi hỏi chi phí khai thác cao, nhiệt độ cao và những thách thức kỹ thuật phức tạp. Nếu chỉ tập trung vào 300 tấn vàng trước mắt mà bỏ qua chiến lược phát triển bền vững, một ngày nào đó mỏ vàng sẽ cạn kiệt và để lại hậu quả khôn lường.

Đây là bài học từ nhiều quốc gia từng giàu tài nguyên khoáng sản nhưng không biết tận dụng hợp lý, để lại hậu quả nặng nề cho môi trường và xã hội.

Nếu mỏ Vạn Cổ được khai thác một cách khoa học, bền vững thì nó có thể là “của để dành” cho nhiều thế hệ. Ngược lại, nếu chỉ vì lợi ích trước mắt mà “đốt cháy giai đoạn”, thì đó có thể là “lời nguyền” cho vùng đất này.

Hiện tại, toàn bộ khu mỏ Vạn Cổ chưa bước vào giai đoạn khai thác thương mại quy mô lớn; một số mỏ thành phần đang được thúc đẩy thủ tục chuyển từ thăm dò sang khai thác.

Cụ thể, dự án đang được đẩy nhanh tiến độ để cấp giấy phép khai thác cho các mỏ thành phần, với mỏ vàng Trương Gia Động là mũi nhọn được ưu tiên nhất.

Công ty Hunan Gold cũng đã thông báo kế hoạch mua lại quyền khai thác với giá trị 4,334 tỷ NDT (khoảng 16.900 tỷ đồng) để trực tiếp vận hành mỏ.

Mặc dù vậy, khai thác ở độ sâu 2.000-3.000m đòi hỏi chi phí và công nghệ rất lớn và dự án có thể mất từ 10 đến 20 năm để phát triển toàn diện.