3 trận mưa sao băng đáng chú ý trong tháng 9: Khu vực nào có thể quan sát?

Tháng 9 không có những trận mưa sao băng nổi tiếng với mật độ dày đặc như Perseids hay Geminids, nhưng bầu trời vẫn đón 3 dòng sao băng đáng chú ý là Aurigids, Epsilon-Perseids và Sextantid.

Trong đó, hai trận đầu tháng có thể quan sát bằng mắt thường nếu điều kiện thời tiết và bầu trời thuận lợi.

Aurigids: Có thể quan sát vào đêm 1/9

Mưa sao băng Aurigids hoạt động từ cuối tháng 8 đến đầu tháng 9 và đạt cực đại vào đêm 1/9, rạng sáng 2/9. Tâm điểm của dòng sao băng này nằm trong chòm sao Ngự Phu (Auriga), gần ngôi sao sáng Capella. Aurigids thuộc nhóm mưa sao băng khá yếu, với tần suất cực đại khoảng 6 vệt/giờ trong điều kiện lý tưởng.

Để quan sát, người yêu thiên văn nên tìm đến những nơi có bầu trời tối, ít ánh sáng nhân tạo, tránh các khu vực đô thị nhiều đèn. Có thể quan sát toàn bộ bầu trời thay vì chỉ tập trung vào đúng khu vực tâm điểm, bởi các vệt sao băng có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau.

Tại Việt Nam, những khu vực nông thôn, vùng núi hoặc địa điểm xa các thành phố lớn sẽ có lợi thế hơn. Tuy nhiên, khả năng quan sát thực tế còn phụ thuộc vào thời tiết, mây và mức độ ô nhiễm ánh sáng tại từng địa phương.

(Ảnh: Hội Thiên văn Hà Nội – HAS)

Epsilon-Perseids: Hướng về phía Bắc bầu trời

Đến đêm 9/9, người yêu thiên văn có thể tiếp tục theo dõi mưa sao băng Epsilon-Perseids, với tâm điểm nằm trong chòm Anh Tiên (Perseus).

Khác với Aurigids, Epsilon-Perseids có tâm điểm khá thiên về phía bắc bầu trời. Các sao băng thuộc dòng này di chuyển nhanh, với vận tốc khi đi vào khí quyển khoảng 64 km/giây.

Theo Tổ chức Sao băng Quốc tế (IMO), Epsilon-Perseids đạt khoảng 5 vệt/giờ trong điều kiện lý tưởng.

Vì vậy, đây cũng không phải trận mưa sao băng có thể tạo nên một màn trình diễn dày đặc. Người quan sát cần kiên nhẫn và ưu tiên những địa điểm có tầm nhìn rộng, ít ánh sáng đô thị.

Với những người ở Việt Nam, việc chọn nơi có thể nhìn rõ phía Bắc và vùng trời rộng sẽ giúp thuận lợi hơn khi theo dõi khu vực xuất hiện của dòng sao băng này.

Sextantid cực đại cuối tháng nhưng rất khó quan sát

Cuối tháng 9, Sextantid, hay Daytime Sextantid, sẽ đạt cực đại vào khoảng 27/9. Dòng sao băng này hoạt động từ khoảng 9/9 đến 9/10 và có tâm điểm nằm trong chòm Lục Phân Nghi (Sextans).

Tuy nhiên, đây là trường hợp đặc biệt bởi Sextantid là mưa sao băng ban ngày. Tâm điểm của dòng sao băng nằm rất gần Mặt Trời trên bầu trời, khiến các vệt sao băng gần như không thể quan sát trực tiếp bằng mắt thường.

Do đó, dù hoạt động của Sextantid có thể đạt cực đại vào cuối tháng, người yêu thiên văn không nên kỳ vọng có thể nhìn thấy trận mưa sao băng này bằng mắt thường. Các nhà nghiên cứu chủ yếu theo dõi Sextantid bằng những phương pháp quan trắc vô tuyến.

Một số hiện tượng thiên văn đáng chú ý trong tháng 9/2026. (Ảnh: Hội Thiên văn Hà Nội – HAS)

Muốn săn sao băng tháng 9, nên chọn nơi nào?

Nhìn chung, tháng 9 là giai đoạn khá yên ắng đối với những người săn sao băng. Cả Aurigids và Epsilon-Perseids đều có tần suất thấp, trong khi Sextantid gần như không thể quan sát trực tiếp.

Nếu muốn thử vận may với hai trận sao băng có thể quan sát bằng mắt thường, yếu tố quan trọng nhất vẫn là địa điểm có bầu trời đủ tối. Những vùng ngoại ô xa nguồn sáng, vùng nông thôn, miền núi hoặc các địa điểm du lịch ít bị ô nhiễm ánh sáng sẽ phù hợp hơn so với trung tâm các thành phố lớn.

Người quan sát cũng nên kiểm tra trước dự báo thời tiết và tình trạng mây, đồng thời dành thời gian để mắt thích nghi với bóng tối. Với những trận có tần suất chỉ vài vệt mỗi giờ, kiên nhẫn là yếu tố không thể thiếu nếu muốn bắt gặp một vệt sao băng giữa bầu trời tháng 9.