Ông chủ Telegram: Từ doanh nhân tỷ phú đến nhân vật bị Nga truy nã

Doanh nhân gốc Nga, nhà sáng lập Telegram Pavel Durov, đã xây dựng một trong những nền tảng nhắn tin lớn nhất thế giới trước khi trở thành mục tiêu bị kiểm soát pháp lý ở nhiều quốc gia.

Nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành (CEO) Telegram Pavel Durov (Ảnh: Telegram/SCMP).

Các nhà chức trách Nga hôm 29/7 đã cáo buộc nhà sáng lập Telegram Pavel Durov tiếp tay cho “hoạt động khủng bố” và bắt đầu các thủ tục để đưa ông vào danh sách truy nã quốc tế.

Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) cho biết ban quản trị Telegram đã không gỡ bỏ các kênh, phòng thảo luận “vốn được các lực lượng đặc biệt của Ukraine sử dụng tích cực để lên kế hoạch cho các cuộc tấn công gây thương vong hàng loạt và gây thiệt hại hàng triệu USD ở Nga”.

FSB cáo buộc rằng các điệp viên Ukraine đã giả làm phụ nữ trẻ trên dịch vụ hẹn hò “Daivinchik” của Telegram để tuyển dụng nam giới Nga vào các “hoạt động khủng bố”.

Kể từ tháng 7 năm ngoái, các nhà chức trách ở 16 khu vực của Nga đã bắt giữ 46 người dùng dịch vụ này với cáo buộc tấn công cảnh sát và thực hiện các vụ phóng hỏa theo chỉ thị từ tình báo Ukraine.

Nếu bị kết án, ông Durov có thể phải đối mặt với mức án từ 8 năm đến 15 năm tù hoặc chung thân theo luật pháp Nga.

Từ doanh nhân sinh viên đến tỷ phú công nghệ

Sinh ra tại Leningrad, nay là St. Petersburg (Nga), vào năm 1984, ông Durov lớn lên trong một gia đình học thuật. Cha ông là giáo sư ngữ văn cổ điển tại Đại học Quốc gia St. Petersburg, trong khi mẹ ông dạy lịch sử.

Ông đã dành một phần tuổi thơ của mình ở Italy và học tiểu học ở Turin nơi cha ông dạy tiếng Nga tại một trường đại học địa phương trước khi trở về Nga.

Sau khi tốt nghiệp loại ưu tại Trường chuyên về học thuật St. Petersburg năm 2001, ông Durov nhận bằng cử nhân ngữ văn và phiên dịch tại Đại học Quốc gia St. Petersburg năm 2006.

Khi còn là sinh viên, ông đã tạo ra một diễn đàn trực tuyến mà sau này phát triển thành VKontakte, nền tảng mạng xã hội lớn nhất của Nga, ra mắt vào năm 2006 và thường được mô tả là tương đương với Facebook của quốc gia này.

Mối quan hệ của ông Durov với chính phủ Nga bị cho là đã giảm sút trong thời gian ông làm việc tại VKontakte.

Theo truyền thông, các cơ quan an ninh Nga dường như đã tìm cách yêu cầu gỡ bỏ một số cộng đồng trực tuyến nhất định, những yêu cầu mà ông Durov công khai phản đối.

Cùng trong khoảng thời gian đó, ông đã có một cuộc họp riêng với Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Theo lời kể của chính Durov, sau này được dẫn lại trong cuốn tiểu sử của nhà báo Nikolay Kononov, ông Putin đã chỉ trích nội dung được lưu trữ trên VKontakte, bao gồm phim vi phạm bản quyền.

Vào năm 2014, Durov đã bán 12% cổ phần còn lại của mình tại VKontakte và từ chức giám đốc điều hành của công ty. Sau đó, ông đã rời Nga và xuất bản một bài luận nói về những lý do sẽ không quay trở lại.

Sau khi rời VKontakte, Durov đã dành toàn bộ sự chú ý của mình cho sự phát triển của Telegram.

Durov ra mắt Telegram vào tháng 8/2013 dưới dạng một dịch vụ nhắn tin đa nền tảng miễn phí nhấn mạnh mạnh mẽ vào quyền riêng tư. Ứng dụng nhanh chóng mở rộng thành một trong những nền tảng nhắn tin phổ biến nhất thế giới.

Ông chuyển đến Dubai vào năm 2017, lấy lý do là môi trường kinh doanh thuận lợi của tiểu quốc này và mức thuế thu nhập bằng 0, đồng thời thành lập trụ sở chính của Telegram tại Dubai Media City.

Vào tháng 4/2018, một tòa án ở Moscow đã ra lệnh chặn Telegram tại Nga sau khi công ty từ chối cung cấp mã mã hóa cho các cơ quan an ninh. Các nhà chức trách đã dỡ bỏ các hạn chế vào năm 2020.

Công dân của nhiều quốc gia

Qua nhiều năm, Durov đã sở hữu nhiều quốc tịch. Ông có được quốc tịch của St. Kitts và Nevis thông qua chương trình đầu tư của quốc gia này sau khi đóng góp 250.000 USD.

Durov cho biết ông đã có hộ chiếu vào năm 2013 trong bối cảnh khó khăn gia tăng ở Nga và tranh chấp với các nhà chức trách Nga.

Vào năm 2021, ông trở thành công dân của cả Pháp và Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE). Pháp trao quốc tịch để ghi nhận đóng góp của ông cho sự phát triển kinh tế và quan hệ kinh doanh quốc tế của đất nước, trong khi UAE đưa ra những thay đổi pháp lý cho phép trao quốc tịch cho các nhà đầu tư và các chuyên gia có tay nghề cao.

Durov đã chuyển cuộc sống và các hoạt động kinh doanh của mình sang UAE sau khi đối mặt với áp lực và những hạn chế ngày càng tăng ở châu Âu.

Tạp chí Forbes của Mỹ bình chọn Durov là cư dân giàu nhất UAE vào năm 2021. Tài sản của ông được ước tính là 17,2 tỷ USD vào cùng năm, đưa ông vào nhóm những doanh nhân công nghệ giàu nhất thế giới.

Về triết lý sống, Durov từ lâu đã tự mô tả mình là một “người theo chủ nghĩa tự do cá nhân”, ủng hộ tự do cá nhân, sự kết hợp tự nguyện và sự can thiệp tối thiểu của nhà nước.

Ông cũng nổi tiếng với lối sống kỷ luật. Durov nói rằng ông không uống rượu, không xem truyền hình hay tiêu thụ nicotine, đường, đồ ăn nhanh, cà phê, trà đen hay trà xanh. Ông cũng khuyến khích người khác tránh ăn thịt và sử dụng các sản phẩm dược phẩm.

Thành thạo tiếng Anh, tiếng Đức, tiếng Pháp, tiếng Italy, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Ba Tư và tiếng Latinh, nhưng Durov từng nói tiếng Anh là ngôn ngữ duy nhất mà ông coi là thiết yếu.

Trong số những bình luận công khai nổi tiếng nhất của ông là nhận định “sự chú ý của chúng ta là tài nguyên quý giá nhất” và rằng “việc giao tiếp đang bị đánh giá quá cao”, cho rằng những khoảng thời gian cô đơn thường mang lại hiệu quả cao hơn là các cuộc trò chuyện liên tục.

Rắc rối pháp lý và đời sống riêng tư

Vụ án ở Nga không phải là thách thức pháp lý lớn đầu tiên mà Durov phải đối mặt.

Vào tháng 8/2024, ông đã bị bắt giữ tại Pháp trong một cuộc điều tra về nghi vấn vai trò của Telegram trong việc tạo điều kiện cho hoạt động tội phạm.

Các công tố viên Pháp cho rằng việc kiểm duyệt không đầy đủ và sự hợp tác hạn chế với lực lượng hành pháp đã làm phức tạp thêm các cuộc điều tra về buôn bán ma túy, rửa tiền, gian lận và các tội phạm khác.

Các cáo buộc bao gồm đồng phạm trong việc vận hành một nền tảng trực tuyến bị quy kết là dùng cho các giao dịch tài chính bất hợp pháp và từ chối cung cấp thông tin theo yêu cầu của các cơ quan có thẩm quyền.

Durov sau đó đã được bảo lãnh tại ngoại với khoản tiền 5 triệu euro và ban đầu bị cấm rời khỏi Pháp. Theo truyền thông, Pháp dỡ bỏ các hạn chế này với ông chủ Telegram vào cuối năm 2025.

Bất chấp hồ sơ toàn cầu của mình, Durov duy trì một đời sống cá nhân rất kín tiếng, mặc dù đôi khi ông chia sẻ thông tin cá nhân trên tài khoản Telegram chính thức. Ông nhiều lần cho biết mình chưa bao giờ kết hôn và thích sống một mình.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn tạp chí Le Point của Pháp năm 2025, ông nói mình là cha hợp pháp của 6 đứa trẻ sinh ra từ 3 người phụ nữ khác nhau. Ông cũng tuyên bố, với tư cách là người hiến tặng tinh trùng, ông đã giúp hơn 100 cặp vợ chồng ở 12 quốc gia trở thành cha mẹ, biến ông trở thành cha sinh học của hơn 100 đứa trẻ.