Vụ đánh bom ở Monaco xuất hiện tình tiết mới, tình báo Ukraine bị nhắc tên

Vụ nữ nghi phạm đánh bom nhằm vào một tài phiệt Ukraine ở Monaco đã xuất hiện thêm nhiều tình tiết khó hiểu.

Bức ảnh do Interpol công bố cho thấy Anastasia Berezovska tại Monaco. Ảnh: Interpol

Theo truyền thông Anh ngày 10/7, khi các thông tin về vụ sát hại nghi phạm được công bố tại tòa, xuất hiện những bằng chứng cho thấy có khả năng các cơ quan tình báo của Ukraine có liên quan.

Tuần trước, cảnh sát Pháp xác định Anastasia Berezovska là người xuất hiện trong đoạn video do camera giám sát ghi lại. Theo đó, người này để lại ba lô bên ngoài một tòa chung cư ở Monaco. Chiếc ba lô sau đó phát nổ, khiến doanh nhân Ukraine Vadym Iermolaiev bị thương khi ông cùng bạn đời và con 13 tuổi bước ra khỏi tòa nhà.

Các công tố viên cho biết Berezovska, 39 tuổi, cải trang thành nam giới rồi bỏ trốn bằng ô tô mang biển kiểm soát Đức, sau đó di chuyển qua Pháp rồi sang Italy.

Ngày 1/7, người phụ nữ này trở về Ukraine bằng xe buýt đến quê nhà Zhytomyr, ở phía Tây Kiev. Đến ngày 7/7, giới chức Ukraine thông báo đã phát hiện thi thể của nghi phạm trong một khu rừng gần thủ đô.

Theo cơ quan tình báo Ukraine SBU, Berezovska được hai người đàn ông đón khi trở về nước. Hai người này trước đó đã chuyển tiền vào tài khoản ngân hàng và ví tiền điện tử của Berezovska. Một trong hai người là Vladyslav Reut đã ra hầu tòa ngày 9/7 với cáo buộc sát hại Berezovska. Reut khai đồng phạm là Vitaliy Zhykovych, cựu cảnh sát khu vực Kiev.

Truyền thông Ukraine đưa tin Reut, 33 tuổi, từng học luật tại Đại học Quốc gia Kiev và làm việc cho cơ quan tình báo quốc phòng Ukraine GUR. Theo Đài Radio Liberty, Reut từng phục vụ tại đơn vị A2772, trung tâm huấn luyện lực lượng tác chiến đặc biệt.

Tại phiên tòa ở Kiev ngày 9/7, Reut khai rằng Zhykovych là người trực tiếp sát hại Berezovska. Theo lời khai, hai người đã dùng súng khống chế nạn nhân, đưa nạn nhân vào khu rừng gần làng Yuriv, cách thủ đô khoảng 60 km về phía Tây.

Reut khai trước tòa: “Zhykovych bắn phát đầu tiên vào sau đầu Berezovska. Berezovska ngã xuống. Sau đó anh ta tiến lại gần và bắn thêm một phát nữa. Khi đó tôi đứng cách vài mét”.

Reut cho biết tổng cộng có bốn phát súng. Sau đó Zhykovych ép Reut đào hố chôn thi thể, lấy toàn bộ đồ dùng cá nhân của Berezovska và tháo đôi giày thể thao của nạn nhân. Reut nói thêm: “Tôi sẽ yêu cầu được kiểm tra bằng máy phát hiện nói dối để chứng minh mình vô tội”.

Luật sư của Zhykovych là Anatoliy Ivanov cho biết thân chủ bác bỏ toàn bộ các cáo buộc.

SBU đã tìm thấy thi thể Berezovska sau khi hai nghi phạm khai nhận hành vi phạm tội. Các điều tra viên cũng thu giữ nhiều vỏ đạn tại hiện trường trong khu rừng.

SBU cũng công bố đoạn video về một địa điểm được mô tả là “phòng tra tấn” dưới tầng hầm nhà của Zhykovych tại thị trấn Bilogorodka. Tuy nhiên, các điều tra viên sau đó khẳng định Berezovska không bị tra tấn trước khi bị sát hại.

Do vụ việc có liên quan đến cơ quan tình báo quốc phòng Ukraine, đây là diễn biến gây khó xử cho Tổng thống Volodymyr Zelensky, ngay cả khi giới chức khẳng định hai nghi phạm hành động đơn lẻ. Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã hối thúc ông Zelensky làm rõ toàn bộ vụ việc và xử lý những người có trách nhiệm.

Trả lời câu hỏi của báo chí phương Tây, Tổng thống Zelensky cho biết sẽ tiếp nhận thêm các thông tin trong vài ngày tới về vụ việc được truyền thông đưa tin rộng rãi ở Monaco. Ông nói sẽ cập nhật thông tin cho công chúng.

Nhà báo điều tra Mykhailo Tkach của báo Ukrainska Pravda nhận định: “Thật khó hình dung có kịch bản nào tồi tệ hơn. Sẽ rất khó để giải thích liệu một số quan chức nhà nước, đặc biệt là quan chức thuộc GUR, có liên quan hay không. Rõ ràng cần có lời giải thích ở cấp cao nhất”.

Năm 2023, Ukraine áp đặt các biện pháp trừng phạt cá nhân đối với ông Iermolaiev, một trong những người giàu nhất nước này. Ông có khối tài sản mà tạp chí Forbes ước tính khoảng 220 triệu USD.

SBU cáo buộc ông tiếp tục kinh doanh rượu tại bán đảo Crimea và nộp hàng triệu USD tiền thuế cho ngân khố Nga. Doanh nhân 58 tuổi bác bỏ các cáo buộc là hoàn toàn phi lý và khẳng định ông đã quyên góp tiền cho quân đội Ukraine.

Con trai của ông Iermolaiev là Artur cũng từng bị cáo buộc thành lập một tổ chức tội phạm chuyên lừa đảo qua điện thoại tại thành phố Dnipro. Theo các điều tra viên Estonia, Artur cùng ba đồng phạm lập các trung tâm cuộc gọi lừa đảo. Artur bị tuyên án tù treo, nộp phạt 8,5 triệu euro rồi rời Estonia không lâu sau đó.

Một nguồn tin quen biết ông Iermolaiev cho rằng vụ đánh bom tại Monaco và cái chết của Berezovska mang động cơ tội phạm hơn là chính trị. Người này nhận định rằng ông Vadym Iermolaiev hoặc người thân trong gia đình ông đã không chịu trả tiền cho ai đó. Tranh chấp có thể liên quan đến tiền bảo kê và người phụ nữ đó chỉ là một quân cờ có thể bị hy sinh.

Thông tin về cuộc sống của Berezovska vẫn đang tiếp tục được làm rõ. Berezovska từng sinh sống tại Frankfurt (Đức), nơi cảnh sát Đức đã khám xét căn hộ vào tuần trước. Trước đó, Berezovska sống ở Zhytomyr và kiếm sống bằng nghề nhân giống chó.

Năm 2021, một tòa án tại Zhytomyr đã kết tội Berezovska về hành vi gây rối trật tự công cộng. Theo phán quyết, Berezovska đã xúc phạm một phụ nữ trong tình trạng say rượu, sử dụng lời lẽ thô tục và xô đẩy người này.

Việc các nghi phạm nhanh chóng bị bắt khiến nhiều nhà quan sát bất ngờ, đặc biệt khi SBU trực tiếp cáo buộc một nhân viên của GUR, cơ quan vốn có mối quan hệ cạnh tranh với mình. Một số ý kiến cho rằng điều này có thể phản ánh sự bất hòa giữa hai cơ quan.

Ngoài ra, vẫn còn nhiều câu hỏi chưa được giải đáp, như việc Berezovska đã trở lại Ukraine bằng cách nào và liệu người này có hành động một mình trong vụ đánh bom tại Monaco hay không.

Trong một tuyên bố, cơ quan biên phòng nhà nước Ukraine cho biết Berezovska nhập cảnh hợp pháp vào ngày 1/7 qua một cửa khẩu chính thức. Cơ quan này cho biết vào thời điểm đó, phía Pháp chưa phát lệnh truy nã đối với Berezovska. Tuyên bố nêu rõ: “Trong quá trình kiểm tra tại cửa khẩu, không có cảnh báo nào trong các cơ sở dữ liệu, bao gồm cả Interpol, cho thấy người này đang bị truy nã”.

Tại Kiev, chuỗi diễn biến bí ẩn này đã làm dấy lên lo ngại về tác động đối với hình ảnh của Ukraine.

Nghị sĩ Oleksandr Merezhko cho biết: “Tôi hy vọng vụ việc sẽ không gây ảnh hưởng nghiêm trọng. Nhưng các đối tác của chúng ta xứng đáng được nhận một lời giải thích. Điều bất thường là các thủ phạm bị bắt rất nhanh. Điều đó cũng có thể được xem là bằng chứng cho thấy các cơ quan thực thi pháp luật của chúng ta đã hành động nhanh chóng và hiệu quả”.