Những lựa chọn còn lại của Tổng thống Trump với cuộc chiến Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump đang ở thế tiến thoái lưỡng nan khi tìm cách chấm dứt cuộc xung đột ở Iran trong bối cảnh các cuộc đàm phán bế tắc.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (Ảnh: Xinhua).

Cuộc chiến Mỹ – Iran tưởng chừng như đã sắp đến hồi kết khi các bên ngừng bắn và ký kết biên bản ghi nhớ. Tuy nhiên, rốt cuộc, tình hình gần như không có gì thay đổi, hai bên tiếp tục không kích và răn đe lẫn nhau ngay cả khi các cuộc đàm phán chưa đổ vỡ hoàn toàn.

Với một bản ghi nhớ thỏa thuận (MOU) không giải quyết được các nguyên nhân cốt lõi dẫn đến xung đột, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump lại phải đối mặt với một tình huống quen thuộc khi khói tan sau các cuộc không kích mới nhằm trừng phạt các cuộc tấn công của Tehran vào tàu thuyền ở eo biển Hormuz.

Liệu ông Trump sẽ quyết định leo thang với cái giá có thể rất đắt cả về con người, kinh tế và chính trị để phá vỡ thế bế tắc đang mang lại cho Iran nhiều lợi thế hơn, hay ông sẽ cố gắng khôi phục một lệnh ngừng bắn không triệt để và buộc Mỹ phải giải phóng cho Iran hàng tỷ USD chỉ để đổi lấy việc đối thoại?

Bản thân ông Trump đang cho thấy một sự khó đoán định về các bước đi tiếp theo đối với Iran. Ông giận dữ tuyên bố bên lề hội nghị thượng đỉnh NATO rằng lệnh ngừng bắn với Iran “đã kết thúc”. Mặt khác, ông nói các nhà đàm phán Mỹ có thể tiếp tục nói chuyện nếu họ muốn.

Leo thang có thể kéo theo tổn thất khổng lồ

Nếu không có một kế hoạch đột phá nào mà chưa ai nghĩ tới, ông Trump dường như không còn nhiều lựa chọn đối với cuộc chiến ở Iran. Ông có thể ra lệnh leo thang quân sự hàng loạt.

Trong khi kịch bản một cuộc chiến trên bộ ở Iran khó xảy ra, ông nhiều khả năng sẽ tính đến các cuộc không kích vào cơ sở hạ tầng quân sự, các nhà máy điện của Iran, hoặc một cuộc tấn công vào các khu vực ven biển dọc theo eo biển Hormuz. Một khả năng khác là một chiến dịch chiếm giữ đảo Kharg, trung tâm dầu mỏ của Iran.

Tuy nhiên, chi phí cho các kế hoạch đó rất lớn và có nguy cơ kích hoạt một sự phản ứng ngược về kinh tế. Một cuộc tấn công của Thủy quân lục chiến hoặc lực lượng đặc nhiệm Mỹ vào đảo Kharg sẽ gây thương vong cao cho phía Mỹ.

Bất kỳ sự leo thang nào của Mỹ sẽ không diễn ra trong một môi trường biệt lập. Việc mở rộng danh sách mục tiêu ở Iran có thể sẽ dẫn đến các cuộc tấn công trả đũa nhằm vào các đồng minh của Mỹ ở Vùng Vịnh và các căn cứ của Mỹ trong khu vực. Các nhà máy dầu khí có thể lọt vào tầm ngắm và một lần nữa đi kèm với khả năng châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

Khi đó, ông Trump sẽ phải đối mặt với phản ứng dữ dội ở trong nước do một loạt vấn đề bao gồm cả việc giá xăng tăng cao trở lại trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Thậm chí còn không rõ liệu một cuộc xung đột tổng lực có thể phá hủy hoàn toàn khả năng kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz hay không, khi chỉ cần một vài chiếc UAV được phóng từ các địa điểm cách xa vài km cũng có thể làm tê liệt hoạt động vận tải thương mại.

Về lý thuyết, ông Trump có thể khôi phục lệnh phong tỏa đối với các tàu thuyền và cảng biển của Iran sau khi đã hủy bỏ việc đình chỉ các lệnh trừng phạt dầu mỏ Iran. Tuy nhiên, sau nhiều tuần chịu đựng lệnh cấm vận đầu tiên như vậy, Iran khó “đầu hàng vô điều kiện” như ông Trump yêu cầu.

Đô đốc đã nghỉ hưu James Stavridis cho rằng hướng hành động tốt nhất của ông Trump có thể là nhắm vào các mục tiêu kinh tế ở Iran.

“Thành thật mà nói, tôi không nghĩ chúng ta sẽ chiếm giữ đảo Kharg, nhưng chúng ta có thể phong tỏa nó. Đó sẽ là dấu chấm hết cho nền kinh tế Iran”, ông giải thích.

Ông Stavridis đã lưu ý thêm cho nhận định của mình về khả năng trả đũa khốc liệt từ phía Iran. Theo ông, một áp lực kinh tế kéo dài có thể buộc Tehran phải cân nhắc liệu họ có thể chịu đựng vô thời hạn các hậu quả chính trị của một nền kinh tế bị tàn phá hay không.

Ngừng chiến và rời đi

Một khả năng có thể xảy ra là lực lượng Mỹ chỉ đơn giản là rút đi, để lại thế giới với thực tế về một eo biển Hormuz luôn trong tình trạng tranh chấp. Điều đó có nghĩa là năng lượng sẽ đắt hơn và tuyến đường di chuyển của các tàu thuyền sẽ nguy hiểm và tốn kém hơn.

Các thị trường có thể tự điều chỉnh, nhưng ông Trump sẽ không thể cách ly nước Mỹ khỏi các hậu quả kinh tế, bao gồm cả các chỉ số chứng khoán mà ông vẫn thường sử dụng như một thước đo cho thành công. Cuối cùng, lượng dầu thấp hơn trên thị trường có thể làm cạn kiệt nghiêm trọng các kho dự trữ chiến lược.

Các lựa chọn hạn chế của Mỹ đưa ra một lời giải thích hợp lý cho lý do tại sao ông Trump, ngay sau khi ra lệnh cho các cuộc không kích hôm 8/7, đã nhanh chóng quay trở lại với việc đưa ra các lời đe dọa. “Nếu điều này xảy ra một lần nữa, mọi chuyện sẽ trở nên tồi tệ hơn nhiều”, ông viết trên mạng xã hội.

Không lâu sau, trên chuyên cơ Không lực Một từ Thổ Nhĩ Kỳ về nước, ông Trump tuyên bố: “Họ (Iran) đã gọi điện cách đây một lúc, họ rất muốn đạt được một thỏa thuận”.