Người trên 60 tuổi ăn ít, làm sao để vẫn đủ chất?

Sau tuổi 60, cảm giác ngon miệng suy giảm có thể khiến người cao tuổi ăn ít, tăng nguy cơ thiếu hụt dưỡng chất…

1. Vì sao người trên 60 tuổi dễ ăn ít hơn trước?

Răng miệng kém khỏe, khó nhai nuốt hoặc các vấn đề tiêu hóa có thể khiến người trên 60 tuổi gặp khó khăn khi ăn uống. Bên cạnh đó, bệnh mạn tính, tình trạng đau kéo dài và tác dụng phụ của một số loại thuốc cũng có thể ảnh hưởng đến khẩu vị, làm giảm lượng thức ăn tiêu thụ.

Tâm trạng buồn bã, cô đơn, sống một mình hoặc khó khăn trong việc mua sắm, chuẩn bị bữa ăn cũng có thể khiến chế độ ăn uống không được bảo đảm.

Ở người lớn tuổi, nhu cầu năng lượng có thể giảm khi mức độ vận động giảm. Tuy nhiên, cơ thể vẫn cần đủ protein, vitamin, khoáng chất và các dưỡng chất thiết yếu để duy trì khối cơ, sức khỏe xương và các chức năng cơ thể.

Vì vậy, ăn ít hơn không đồng nghĩa với thiếu dinh dưỡng nếu khẩu phần vẫn đáp ứng nhu cầu. Tuy nhiên, nếu ăn kém kéo dài, cơ thể có thể không nhận đủ năng lượng và dưỡng chất cần thiết, làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng, mất cơ và suy giảm khả năng vận động.

Sau 60 tuổi, cảm giác ngon miệng có thể giảm, khiến khẩu phần nhỏ dần. Ảnh: AI.

2. Ăn ít kéo dài nguy cơ thiếu dinh dưỡng như thế nào?

Khi lượng thức ăn không đáp ứng nhu cầu, người 60 tuổi có thể bị sụt cân, mệt mỏi, giảm sức mạnh cơ bắp và khó hồi phục sau bệnh. Thiếu protein kéo dài còn làm tăng nguy cơ mất cơ, khiến việc đi lại, đứng lên, ngồi xuống và thực hiện các sinh hoạt thường ngày trở nên khó khăn hơn.

Khẩu phần nghèo dinh dưỡng cũng có thể khiến cơ thể thiếu vitamin và khoáng chất cần thiết. Hệ quả không phải lúc nào cũng biểu hiện rõ ngay từ đầu. Một người vẫn có thể thừa cân hoặc có cân nặng bình thường nhưng khẩu phần ăn thiếu hụt một số dưỡng chất.

Do đó, không nên chỉ đánh giá tình trạng dinh dưỡng qua lượng thức ăn hoặc cân nặng. Cần chú ý cả sự thay đổi cân nặng, sức lực, khả năng vận động và mức độ ăn uống so với trước đây.

3. Cách ăn ít nhưng vẫn đủ chất

3.1. Ưu tiên thực phẩm giàu dinh dưỡng

Khi không ăn được nhiều, người lớn tuổi nên ưu tiên thực phẩm cung cấp nhiều dưỡng chất trong khẩu phần vừa phải. Bữa ăn cần có nguồn protein như cá, thịt nạc, trứng, sữa, sữa chua, đậu phụ và các loại đậu; nên phân bổ thực phẩm giàu protein trong các bữa ăn thay vì chỉ tập trung vào một bữa.

Không nên chỉ ăn cháo trắng, súp loãng hoặc các món quá ít năng lượng trong thời gian dài; có thể bổ sung thịt, cá, trứng, đậu phụ và rau củ phù hợp để tăng giá trị dinh dưỡng. Với người khó nhai, thức ăn nên được chế biến mềm nhưng vẫn cần bảo đảm đủ thành phần.

Bên cạnh protein, khẩu phần cần có tinh bột từ cơm, khoai, yến mạch hoặc ngũ cốc; rau xanh và trái cây đa dạng; chất béo với lượng phù hợp từ dầu thực vật, quả bơ hoặc các loại hạt được chế biến an toàn. Không nên tự ý loại bỏ hoàn toàn tinh bột hay chất béo vì lo ngại tăng cân.

Sữa, sữa chua, cá nhỏ ăn cả xương và thực phẩm giàu canxi giúp bổ sung dưỡng chất cần thiết cho xương. Việc sử dụng vitamin hoặc sản phẩm bổ sung nên căn cứ vào nhu cầu thực tế và tư vấn của nhân viên y tế, không nên tự dùng thay cho chế độ ăn đa dạng.

3.2. Chia nhỏ bữa và điều chỉnh cách ăn

Nếu nhanh no hoặc không thể ăn hết một bữa lớn, người lớn tuổi có thể chia thành ba bữa chính và thêm một đến hai bữa phụ tùy nhu cầu. Bữa phụ có thể là sữa, sữa chua, trứng hoặc món ăn mềm giàu dinh dưỡng; chọn thời điểm phù hợp để bữa phụ không làm giảm cảm giác đói vào bữa chính.

Thực đơn cần thay đổi linh hoạt theo khẩu vị, khả năng nhai nuốt và bệnh lý đi kèm. Chế biến món ăn mềm, dễ ăn, trình bày hấp dẫn và dùng bữa cùng người thân có thể giúp cải thiện hứng thú ăn uống. Người có bệnh mạn tính như đái tháo đường hoặc bệnh thận cần điều chỉnh chế độ ăn theo hướng dẫn chuyên môn, tránh tự kiêng khem quá mức.

Ngoài ra, cần uống đủ nước trong ngày vì cảm giác khát có thể giảm theo tuổi. Người được bác sĩ yêu cầu hạn chế dịch do bệnh lý cần tuân thủ hướng dẫn riêng.

4. Khi nào cần đi khám do ăn ít?

Người thân nên chú ý nếu người lớn tuổi ăn ít hơn rõ rệt so với trước, quần áo rộng dần, cân nặng giảm không chủ ý hoặc thường xuyên mệt mỏi, yếu sức. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng dinh dưỡng không được bảo đảm.

Cần đưa người bệnh đi khám nếu ăn kém kéo dài, nhanh no bất thường, khó nhai nuốt, đau khi ăn, nôn ói hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân. Những biểu hiện này có thể liên quan đến bệnh lý cần được phát hiện và điều trị, không nên chỉ tìm cách thay đổi thực đơn tại nhà.

Bác sĩ có thể đánh giá tình trạng sức khỏe, răng miệng, thuốc đang sử dụng và nguy cơ suy dinh dưỡng để đưa ra hướng xử trí phù hợp. Trong một số trường hợp, người bệnh cần được tư vấn dinh dưỡng hoặc sử dụng sản phẩm bổ sung theo chỉ định.