Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh mạn tính cùng lúc

Hệ miễn dịch của người cao tuổi bị suy giảm do yếu tố tuổi tác và bệnh nền, dễ mắc các bệnh phổ biến như cúm, phế cầu, RSV…

Nguy cơ gặp biến chứng nặng ở người cao tuổi cũng cao hơn, khả năng hồi phục chậm khiến quá trình điều trị kéo dài, gia tăng gánh nặng y tế…

Ảnh minh họa: Bệnh viện Thống Nhất

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa cấp cứu xuyên đêm cho một người cao tuổi ở Hà Nội mắc sốt xuất huyết Dengue diễn biến tối cấp trên nền đái tháo đường tuýp 2. Người bệnh rơi vào sốc sốt xuất huyết, nhiễm toan máu nặng, rối loạn đông máu nghiêm trọng và phải lọc máu liên tục để duy trì sự sống.

Theo ThS.BS. Trần Văn Bắc, Phó trưởng Khoa Cấp cứu, vào ngày thứ tư của bệnh, bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch: ý thức giảm, xuất hiện các ban xuất huyết dưới da, mạch nhanh 158 lần/phút, huyết áp tụt còn 85/50 mmHg. Kết quả xét nghiệm đều ở mức “báo động đỏ”. Các bác sĩ lập tức đặt nội khí quản, cho thở máy, lọc máu liên tục, hồi sức tích cực và truyền máu cùng các chế phẩm máu cấp cứu,… tuy nhiên, tiên lượng vẫn rất dè dặt.

Qua trường hợp của bệnh nhân này, BS Trần Văn Bắc khuyến cáo người cao tuổi và người mắc các bệnh lý nền như đái tháo đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch, suy thận… cần nâng cao cảnh giác trong bối cảnh Hà Nội đang bước vào mùa cao điểm sốt xuất huyết.

Người bệnh rơi vào sốc sốt xuất huyết, nhiễm toan máu nặng, rối loạn đông máu nặng và phải lọc máu liên tục để duy trì sự sống. Ảnh: Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương

Trường hợp của một cụ bà 90 tuổi vừa được các bác sĩ Bệnh viện E điều trị thành công mới đây cũng là một ca bệnh điển hình cho thấy thách thức trong lựa chọn phương án điều trị. ThS.BS. Phùng Văn Quyên, Khoa Phẫu thuật Tiêu hóa cho biết, bệnh nhân nhập viện trong tình trạng đau âm ỉ vùng thượng vị, quanh rốn.

Sau khi được đưa đến Khoa cấp cứu Bệnh viện E, dựa trên kết quả các xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ xác định bệnh nhân bị tắc ruột non, với điểm chuyển tiếp nằm ở vùng hạ sườn trái. Đặc biệt, trong lòng ruột ghi nhận một cấu trúc dạng sỏi, kích thước khoảng 25mm. Đứng trước một bệnh nhân 90 tuổi, lại có bệnh lý nền đi kèm, ban đầu các bác sĩ lựa chọn phương án điều trị bảo tồn.

Tuy nhiên sau 7 ngày điều trị tình trạng của bệnh nhân không cải thiện nhiều, các bác sĩ đã quyết định phẫu thuật. “Cái khó không chỉ trong lúc tiến hành phẫu thuật mà còn trong chăm sóc, hồi sức sau phẫu thuật vì bệnh nhân tuổi cao, nhiều bệnh lý nền đi kèm,” ThS.BS. Phùng Văn Quyên cho biết. “Nếu bệnh nhân được điều trị sỏi túi mật từ sớm, trước khi xảy ra biến chứng, việc phẫu thuật sẽ đơn giản hơn rất nhiều, có thể phẫu thuật nội soi ít xâm lấn”.

Tắc ruột do sỏi mật là một biến chứng hiếm gặp. Đây là một cấp cứu ngoại khoa nguy hiểm và đặc biệt dễ xảy ra ở những bệnh nhân trên 65 tuổi. Ảnh: Bệnh viện E

Tương tự, bà Nguyễn Thị Hồng (82 tuổi, phường Tân Bình, TP.Hồ Chí Minh) cho biết, bà được chẩn đoán mắc đái tháo đường khoảng 4 năm trước. Gần đây, bà Hồng phải nhập viện do đau bụng, mệt mỏi và viêm đường tiết niệu. Ngoài đái tháo đường và viêm đường tiết niệu, bà Hồng còn mắc nhiều bệnh lý khác liên quan đến tuổi cao như loãng xương, thoái hóa cột sống và các vấn đề về xương khớp.

Bà Hồng chỉ là một trong số nhiều trường hợp nhập viện tại khoa Nội tiết, Bệnh viện Thống Nhất (TP.Hồ Chí Minh) vì biến chứng bệnh tiểu đường ở người cao tuổi. Đối với người cao tuổi mắc đái tháo đường, việc nhập viện có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, từ những biến chứng cấp tính như tăng hoặc hạ đường huyết đến các biến chứng mạn tính ở tim mạch, mắt, thận, thần kinh. Đặc biệt, tình trạng đa bệnh lý và sử dụng nhiều loại thuốc khiến quá trình điều trị ở nhóm bệnh nhân này phức tạp hơn.

Đối với người cao tuổi mắc đái tháo đường, việc nhập viện có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Ảnh: Bệnh viện Thống Nhất

Tại hội nghị khoa học năm 2026 với chủ đề “Nghiên cứu và ứng dụng trong y học” do Tổng hội Y học Việt Nam vừa tổ chức, PGS.TS. Vũ Thị Thanh Huyền, Trưởng khoa nội tiết – cơ xương khớp, Bệnh viện Lão khoa Trung ương, cho biết tốc độ gia tăng nhóm người cao tuổi đang vượt xa tốc độ tăng dân số chung.

Cả nước hiện có 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên, tăng 2,8 triệu người so với năm 2019. Dự báo đến năm 2030, số người cao tuổi sẽ lên gần 18 triệu. Trong khi tuổi thọ trung bình của người Việt Nam tăng, số năm sống khỏe chưa tương xứng. Trung bình, mỗi người có khoảng 14 năm cuối đời sống trong tình trạng bệnh tật.

Theo các chuyên gia, các giải pháp dự phòng cần được chú trọng đẩy mạnh hơn ở người cao tuổi và những người có bệnh nền. Trong đó, tiêm chủng không chỉ dành cho trẻ nhỏ mà cần được tiếp cận xuyên suốt các giai đoạn của cuộc đời, góp phần phòng ngừa bệnh truyền nhiễm, giảm gánh nặng bệnh tật và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Theo đó, lịch tiêm chủng không giống nhau ở tất cả người cao tuổi mà phụ thuộc vào tuổi, bệnh nền, tiền sử mắc bệnh, tiền sử tiêm chủng và nguy cơ phơi nhiễm. Một số vaccine có thể được cân nhắc gồm vaccine cúm mùa, vaccine phế cầu, vaccine zona thần kinh và vaccine RSV. Ngoài ra, tùy nguy cơ và tình trạng sức khỏe, người trên 60 tuổi có thể được tư vấn tiêm vaccine phòng viêm gan A, viêm gan B hoặc một số vaccine khác.

Các bác sĩ lưu ý, không phải cứ trên 60 tuổi là cần tiêm cùng một loại vaccine hoặc có lịch tiêm giống nhau. Cơ sở y tế sẽ dựa trên tuổi, tiền sử tiêm chủng, bệnh đang mắc, thuốc đang sử dụng và nguy cơ nhiễm bệnh để đưa ra khuyến cáo phù hợp. Đặc biệt, nhiều người cao tuổi mắc đồng thời nhiều bệnh mạn tính nên việc tiêm chủng cần được thực hiện sau khi được nhân viên y tế tư vấn.

Lịch tiêm chủng không giống nhau ở tất cả người cao tuổi mà phụ thuộc vào tuổi, bệnh nền, tiền sử mắc bệnh… Ảnh: VNVC

Tiêm vaccine ở người cao tuổi cũng không thay thế cho việc khám sức khỏe định kỳ, kiểm soát bệnh nền hay duy trì lối sống lành mạnh. Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, thành viên Hội Bệnh mạch máu Việt Nam, cho biết để chuẩn bị cho tuổi già khỏe mạnh, mỗi người cần bắt đầu từ rất sớm.

Thứ nhất, biết rõ các chỉ số của chính mình như huyết áp, đường huyết, mỡ máu, cân nặng, vòng eo. Chỉ cần kiểm tra định kỳ, chúng ta đã có thể phát hiện vấn đề từ khi nó còn là con số trên giấy, chưa thành cơn bệnh trên giường.

Thứ hai, vận động. Không cần tập luyện cường độ cao, chỉ cần đi bộ nhanh, đạp xe, vận động vừa sức đều đặn mỗi ngày cũng đủ giúp mạch máu dẻo dai hơn, huyết áp ổn định hơn.

Thứ ba, chế độ ăn, giảm muối, giảm mỡ động vật, giảm đồ ngọt và rượu bia, tăng rau xanh…

“Nghe qua thì đây đều là những lời khuyên quen thuộc. Nhưng chính sự bền bỉ với những điều quen thuộc ấy, duy trì trong mười, hai mươi năm, mới là thứ tạo ra khác biệt cho tuổi già”, bác sĩ Mạnh nói.