Ngày Nhân đạo Thế giới: LHQ cảnh báo mối nguy hiểm từ UAV đối với lực lượng cứu trợ

Cùng với sự gia tăng của các thiết bị bay không người lái (UAV) được vũ trang, mối nguy hiểm đối với lực lượng cứu trợ nhân đạo ngày càng lớn.

Đây là cảnh báo được Liên hợp quốc (LHQ) đưa ra trong báo cáo mới nhân Ngày Nhân đạo Thế giới 19/8, khi ghi nhận hơn 900 nhân viên cứu trợ trở thành nạn nhân của bạo lực trong các sứ mệnh tại các khu vực xung đột.

Người dân nhận lương thực cứu trợ tại Dải Gaza. Ảnh: THX/TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại LHQ, trong văn kiện mới công bố, Văn phòng Điều phối các vấn đề Nhân đạo của LHQ (OCHA) cho biết trong năm 2025, tổng cộng 350 nhân viên nhân đạo thiệt mạng tại các vùng chiến sự, mức tổn thất về người cao thứ hai từng được ghi nhận. Ngoài ra, hơn 550 nhân viên cứu trợ khác bị thương hoặc bị bắt cóc khi đang nỗ lực thực hiện sứ mệnh cứu người giữa muôn trùng hiểm nguy tại các điểm nóng xung đột.

Bất chấp tuyên bố ngừng bắn hồi tháng 10 năm ngoái, Dải Gaza vẫn là khu vực nguy hiểm nhất đối với các nhân viên cứu trợ trong năm 2025, năm thứ ba liên tiếp, với 186 người thiệt mạng, trong đó 68% nguyên nhân là do các đợt không kích. Tại Sudan, các cuộc giao tranh dữ dội kéo dài đã khiến số ca tử vong tăng năm thứ năm liên tiếp, chạm mức kỷ lục 71 nhân viên cứu trợ thiệt mạng, chủ yếu do hỏa lực từ vũ khí bộ binh. Các điểm nóng nguy hiểm khác trong năm 2025 bao gồm Ukraine, Ethiopia, Syria, Haiti, Chad và Cameroon – nơi các hình thức bạo lực phổ biến nhất là bắt cóc và oanh tạc đường không. Tính từ đầu năm 2026 đến nay, đã có 82 nhân viên cứu trợ thiệt mạng, 97 người bị thương và 39 người bị bắt cóc trên phạm vi toàn cầu.

Đáng chú ý, theo LHQ, sự phổ biến của các loại UAV vũ trang giá rẻ và linh hoạt đang làm gia tăng rủi ro đối với dân thường và nhân viên nhân đạo. Theo báo cáo, những chiếc UAV đang trao vũ khí sát thương vào tay nhiều lực lượng hơn, đồng thời cho phép các đợt tập kích bom đạn vươn sâu vào tận trung tâm các đô thị, nơi tập trung hoạt động cứu trợ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ghi nhận từ đầu năm đến nay đã có tới 639 vụ tấn công nhằm vào các cơ sở và nhân viên y tế. Hồi tháng 3 vừa qua, một nhân viên cứu trợ đã thiệt mạng khi UAV tập kích vào một tòa nhà dân cư tại CHDC Congo.

Tại Ukraine, 4 đoàn xe chở hàng cứu trợ nhân đạo đã bị trúng hỏa lực chỉ trong vòng một tuần của tháng 5. Theo số liệu từ OCHA, tại Sudan, UAV vũ trang là thủ phạm gây ra 80% số ca tử vong ở dân thường trong 4 tháng đầu năm 2026, đánh phá nhiều khu chợ và cơ sở y tế. Tại Ukraine, chỉ riêng trong tháng 4 năm nay, UAV đã cướp đi sinh mạng của 80 thường dân. Tại Nga, các cuộc tập kích bằng UAV cũng gây thương vong cho dân thường và tàn phá hạ tầng dân sự. Trong khi đó, tại Colombia, các vụ tấn công bằng UAV đã tăng gấp 4 lần trong giai đoạn 2024 – 2025. Theo ông Tom Fletcher, Phó Tổng thư ký Liên Hợp Quốc phụ trách các vấn đề nhân đạo kiêm Điều phối viên cứu trợ khẩn cấp, UAV đã trở thành “bộ mặt mới” của một mối nguy hiểm cũ: sự hủy hoại tính mạng dân thường một cách cố ý hoặc liều lĩnh.

Trong thông điệp nhân Ngày Nhân đạo Thế giới, tri ân các nhân viên cứu trợ trên toàn cầu, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres cũng nhấn mạnh về những mối nguy hiểm đối với nhân đạo toàn cầu như vấn nạn tin giả làm xói mòn niềm tin; nguồn tài trợ nhân đạo đang bị cắt giảm và quyền tiếp cận cứu trợ đang bị bóp nghẹt. Ông kêu gọi các quốc gia thành viên bảo vệ các nhân viên cứu trợ, đồng thời khẳng định toàn thể đội ngũ nhân viên LHQ cần tiếp nối tấm gương và kiên định gìn giữ những giá trị nhân văn mà các thế hệ đi trước đã cống hiến trọn đời.

Ngày Nhân đạo Thế giới được tổ chức vào ngày 19/8 hàng năm để tưởng niệm các nạn nhân trong vụ đánh bom Khách sạn Canal – trụ sở LHQ tại Baghdad (Iraq) năm 2003. Vụ tấn công đã cướp đi sinh mạng của 22 nhân viên LHQ, trong đó có Đại diện Đặc biệt của Tổng Thư ký LHQ tại Iraq, ông Sergio Vieira de Mello. Năm năm sau thảm kịch, Đại hội đồng LHQ đã quyết định chọn ngày 19/8 làm Ngày Nhân đạo Thế giới. Thông điệp của Ngày Nhân đạo Thế giới 2026 là “Hành động vì Nhân loại”.