Nga đối mặt mối đe dọa hạt nhân mới dọc biên giới với nước thành viên NATO

Phần Lan đã tham gia sáng kiến Răn đe Tiền phương (Forward Deterrence) đang được Pháp mở rộng, đưa đường biên giới dài của nước này với Liên bang Nga vào một khuôn khổ răn đe hạt nhân mới của châu Âu, đồng thời tạo thêm cơ hội để Pháp triển khai các lực lượng có khả năng mang vũ khí hạt nhân từ Bắc Âu.

Quyết định nêu trên được công bố vào hôm 14/9 sau các cuộc thảo luận giữa Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb.

Việc Phần Lan tham gia diễn ra sau khi Tổng thống Macron công bố vào tháng 3 một cách tiếp cận mới của Pháp đối với răn đe hạt nhân, theo đó Pháp tìm cách mở rộng vai trò của lực lượng hạt nhân nước này trên bình diện châu Âu mà không chuyển giao quyền kiểm soát kho vũ khí hạt nhân cho các đối tác châu Âu.

Ảnh minh họa: AFP/TTXVN (không được phép sử dụng, chia sử bởi bên thứ ba)

Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Jens Stoltenberg tiếp nhận đơn xin gia nhập liên minh quân sự của Thụy Điển và Phần Lan, tại Brussels (Bỉ) ngày 18/5/2022.

Theo tạp chí Quan sát Quân sự ngày 15/9, quyết định này đánh dấu một bước phát triển đáng kể trong thế bố trí quân sự đang thay đổi của châu Âu nhằm đối phó với Liên bang Nga, sau khi Phần Lan gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vào tháng 4/2023, khiến tổng chiều dài biên giới trên bộ giữa NATO và Nga tăng hơn gấp đôi.

Phần Lan có đường biên giới dài hơn 1.300 km với Liên bang Nga và chiếm một vị trí có ý nghĩa chiến lược quan trọng giữa Biển Baltic và Bắc Cực.

Việc nước này tham gia khuôn khổ mới phản ánh một sự chuyển đổi lớn trong chính sách quốc phòng của chính Phần Lan.

Trong nhiều thập niên, hoạch định an ninh của Phần Lan được xây dựng trên cơ sở phòng thủ lãnh thổ và không liên kết quân sự, trong khi vũ khí hạt nhân không nằm trong thế bố trí quốc phòng của nước này.

Việc gia nhập NATO đã làm thay đổi căn bản môi trường chiến lược của Phần Lan, đưa nước này trực tiếp vào cuộc đối đầu rộng lớn hơn giữa NATO và Liên bang Nga, đồng thời cho phép Phần Lan tiếp nhận và có khả năng tham gia cơ chế chia sẻ vũ khí hạt nhân của NATO.

Đối với Liên bang Nga, những hệ quả về mặt địa lý có thể quan trọng hơn số lượng vũ khí hạt nhân liên quan.

Các máy bay Pháp có khả năng mang vũ khí hạt nhân nếu hoạt động định kỳ từ Phần Lan sẽ đưa một hệ thống mang phóng vũ khí hạt nhân của Tây Âu tới gần lãnh thổ Liên bang Nga hơn nhiều so với các địa điểm hoạt động thông thường của chúng.

Điều này cũng tạo thêm một hướng tiềm tàng mà các nhà hoạch định quân sự Liên bang Nga phải tính đến khi đánh giá lực lượng chiến lược của Pháp.

Pháp có vị thế đặc biệt để dẫn dắt một nỗ lực như vậy vì nước này sở hữu kho vũ khí hạt nhân độc lập và duy trì cả lực lượng hạt nhân trên biển lẫn trên không.

Mặc dù Pháp không sở hữu máy bay chiến đấu thế hệ mới nhất, nhưng nước này đã bù đắp bằng cách trang bị cho các máy bay chiến đấu của mình những tên lửa hạt nhân tầm xa, cho phép tấn công mục tiêu mà không khiến máy bay phải đối mặt với rủi ro nghiêm trọng.

Phần Lan từ lâu đã được xem là một đối tác tiềm năng cho một thỏa thuận chia sẻ hạt nhân với Mỹ, đặc biệt sau quyết định vào tháng 12/2021 mua 64 máy bay chiến đấu F-35A, loại máy bay được tối ưu hóa tốt cho nhiệm vụ mang và triển khai vũ khí hạt nhân.

Mỹ hiện có các thỏa thuận chia sẻ hạt nhân với Đức, Italy, Thổ Nhĩ Kỳ, Bỉ và Hà Lan, và vào năm 2025 được xác nhận đã đạt được một thỏa thuận tương tự với Vương quốc Anh.

Những thỏa thuận này cho phép lực lượng của các nước sở tại huấn luyện thực hiện các cuộc tấn công hạt nhân, trên cơ sở rằng nếu một cuộc chiến tranh lớn nổ ra, các bom hạt nhân B61 của Không quân Mỹ được lưu trữ trên lãnh thổ của họ sẽ được cung cấp để các lực lượng này có thể tham gia các cuộc tấn công hạt nhân.

Ngày 1/4/2025, Tướng Dan Caine, khi đó là ứng viên được đề cử giữ chức Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, tuyên bố rằng Mỹ sẵn sàng xem xét ký kết các thỏa thuận chia sẻ hạt nhân mới với thêm các thành viên NATO, trong đó Phần Lan và Ba Lan được coi là những ứng viên hàng đầu.

Vào tháng 6, Chính phủ Phần Lan đã dỡ bỏ lệnh cấm tồn tại nhiều thập niên đối với việc bố trí vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ nước này, làm gia tăng khả năng cả lực lượng hạt nhân của Pháp và Mỹ có thể được triển khai tại Phần Lan.

Pháp không sản xuất bom hạt nhân hoặc tên lửa mang đầu đạn hạt nhân tương thích với F-35, đồng thời cũng không sở hữu một kho vũ khí đủ lớn để thực hiện cơ chế chia sẻ hạt nhân trên quy mô đáng kể. Vì vậy, một thỏa thuận với Mỹ nhiều khả năng sẽ tạo ra tác động lớn hơn đáng kể.