3 cách dùng khoai mỡ cải thiện sức khoẻ

Khoai mỡ ngoài giá trị dinh dưỡng cao còn là vị thuốc trong Đông y, có nhiều tác dụng với cách sử dụng đơn giản, dễ áp dụng.

1. Tác dụng của khoai mỡ với sức khỏe

Khoai mỡ còn có nhiều tên gọi khác như khoai vạc, củ cái, củ mỡ, củ cầm… Trong các tài liệu Đông y, khoai mỡ thường được ghi chép với tên gọi Sâm thự. Khoai mỡ có vị ngọt, tính bình, đi vào các kinh tỳ, phế, thận, có tác dụng kiện tỳ chỉ tả, ích phế tư thận, giải độc liễm sang.

Trong Đông y, khoai mỡ thường được sử dụng trong điều trị các chứng tiêu chảy mạn tính do tỳ vị hư nhược, thận hư di tinh, đới hạ, ho dai dẳng do phế khí hư tổn. Ngoài ra, khoai mỡ còn có thể đắp ngoài giúp đẩy nhanh quá trình khép miệng vết loét do khả năng thu liễm.

Theo các nghiên cứu hiện đại, khoai mỡ có dưỡng chất và các hoạt chất sinh học rất phong phú như tinh bột và chất xơ với hàm lượng tinh bột kháng cao. Đây cũng là loại củ rất giàu kali, canxi, magie, kẽm, cùng nhiều vitamin nhóm B (B1, B2, B3, B6), vitamin C. Trong khoai mỡ chứa nhiều hoạt chất sinh học quan trọng như diosgenin, anthocyanin, dioscorin, allantoin, saponin, flavonoid, alkaloid, tannin…

Nhờ các thành phần trên, khoai mỡ có nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe được các nghiên cứu hiện đại ghi nhận:

• Giúp kiểm soát đường huyết và chuyển hóa nhờ hàm lượng chất xơ tiêu hóa cao và tinh bột kháng, giúp làm chậm quá trình hấp thụ, tăng độ nhạy insulin, rất phù hợp cho bệnh nhân đái tháo đường.
• Hỗ trợ kiểm soát huyết áp và bảo vệ tim mạch do giàu kali và chứa ít natri.
• Chống oxy hóa, kháng viêm.
• Tăng cường miễn dịch.
• Hỗ trợ tiêu hóa.
• Diosgenin trong khoai mỡ cũng được chiết xuất làm nguồn nguyên liệu thô để tổng hợp hormone sinh dục và thuốc tránh thai.

Khoai mỡ có nhiều tác dụng với sức khoẻ. Ảnh AI.

2. Gợi ý cách dùng khoai mỡ dễ áp dụng

Khoai mỡ là cây lương thực được trồng ở nhiều vùng nông thôn nước ta, là loại khoai ít ngọt và nhiều tinh bột hơn so với khoai lang. Bên cạnh những giá trị về dinh dưỡng, khoai mỡ cũng có nhiều tác dụng tốt với sức khỏe, là một vị thuốc được ghi chép và sử dụng trong nhiều thư tịch cổ Đông y.

Dưới đây là một số cách sử dụng khoai mỡ đơn giản, dễ áp dụng cho người ăn ngủ kém, đầy bụng, tỳ vị ứ trệ hay người bị đau mỏi vùng thắt lưng, gân cốt yếu.

2.1 Cháo khoai mỡ nấu thịt dê

Nguyên liệu: 150g khoai mỡ, 100g thịt dê nạc, 50g gạo tẻ, gừng tươi, hành lá, gia vị mắm muối, một chút rượu trắng.

Cách làm:

• Thịt dê rửa sạch, bóp với chút rượu và gừng giã nát để khử bớt mùi hôi, sau đó thái lát mỏng hoặc băm nhỏ, ướp với gia vị.
• Khoai mỡ thái khối nhỏ hoặc cạo nhuyễn.
• Gạo tẻ vo sạch, cho vào nồi ninh cùng khoai mỡ.
• Khi cháo chín nhừ, cho thịt dê vào đảo đều, nấu thêm 5 – 10 phút cho thịt chín tới, tắt bếp, rắc hành lá và gừng thái chỉ.

Tác dụng: Thịt dê tính ôn kết hợp với tính cam bình của khoai mỡ sẽ giúp ôn trung bổ hư, ích khí dưỡng huyết, an thần. Loại cháo này rất thích hợp bồi bổ cho chứng tỳ vị hư hàn, cơ thể suy nhược lao lực, ăn kém, ngủ không sâu giấc.

2.2 Canh khoai mỡ hầm xương

Nguyên liệu: 300g khoai mỡ, 300g xương ống hoặc sườn non lợn, hành lá, mùi ta, hạt tiêu.

Cách làm:

• Xương lợn chần qua nước sôi khử bọt và mùi, sau đó ninh nhỏ lửa với nước trong khoảng 45 – 60 phút để lấy nước ngọt.
• Khoai mỡ gọt vỏ, dùng thìa nạo nhuyễn.
• Cho khoai nạo vào nồi nước dùng xương, đun sôi, khuấy đều tay để khoai không bị bén ở đáy nồi.
• Nấu đến khi canh sánh lại, khoai chín trong.
• Nêm nếm gia vị, múc ra bát rắc thêm hành, mùi và tiêu.

Tác dụng: Tủy lợn đi vào kinh thận, phối hợp cùng khoai mỡ tạo nên công năng cường cân tráng cốt, kiện tỳ tư thận. Đây là món ăn rất hiệu quả trong trị các chứng nhức mỏi vùng thắt lưng cột sống, gân cốt suy yếu.

2.3 Canh khoai mỡ nấu tôm

Nguyên liệu: 250g khoai mỡ tím, 100g tôm tươi, 1 nắm nhỏ rau ngổ, mùi tàu, hành tím.

Cách làm:

• Tôm bóc vỏ, rút chỉ lưng, băm thô hoặc cho vào cối giã hơi nát cùng củ hành tím.
• Khoai mỡ gọt vỏ, nạo nhuyễn.
• Phi thơm chút hành, xào sơ tôm cho săn rồi châm lượng nước vừa đủ đun sôi, trút khoai mỡ vào, khuấy đều tay đun sôi chừng 5 – 7 phút cho khoai chín, nêm nếm gia vị.
• Tắt bếp, thái nhỏ rau ngổ và mùi tàu rắc lên mặt.

Tác dụng: Tôm có tác dụng tráng dương bổ thận, rau mùi tàu vị cay thơm quy kinh tỳ vị, phối hợp cùng khoai mỡ tạo ra tác dụng điều hòa âm dương, giúp giải thử, hóa thấp, trị chứng ăn uống đình trệ, đầy bụng, tỳ vị ứ trệ.

Lưu ý: Khoai mỡ có nhiều tác dụng tốt cho sức khỏe tuy nhiên khi chế biến cần nấu kỹ, loại bỏ nhựa và chất nhầy; không nên ăn với lượng quá nhiều một lúc. Người bị suy thận nên thận trọng trước khi sử dụng, tránh tình trạng tăng kali huyết.