Lý do Greenland được ví như ‘tàu sân bay không thể đánh chìm’ ở Bắc Cực

Greenland được giới phân tích quốc tế đánh giá là vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng ở Bắc Cực, trong bối cảnh Mỹ điều chỉnh cách tiếp cận an ninh toàn cầu và cạnh tranh giữa các cường quốc ngày càng rõ nét.

Băng trôi tại Ilulissat, Greenland. Ảnh: THX/TTXVN

Trong cuộc trao đổi với đài Sputnik của Nga, chuyên gia phân tích quân sự Igor Korotchenko, Tổng biên tập tạp chí National Defense, nhận định nếu Washington tiến xa hơn trong các kế hoạch nhằm giành quyền kiểm soát Greenland, châu Âu có thể sẽ bước vào một giai đoạn tái cấu trúc an ninh sâu sắc, khi một liên minh mới hình thành và hoạt động gần như không có Mỹ. Theo ông, trong cấu trúc an ninh đó, vai trò răn đe chiến thuật hạt nhân và “ô hạt nhân” do Mỹ đảm nhiệm lâu nay có thể được thay thế bởi Anh, Pháp và thậm chí là Đức.

Ông lập luận: “Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) nhiều khả năng vẫn tồn tại, song sẽ chuyển hóa thành một liên minh mang tính châu Âu hơn – gồm Liên minh châu Âu và Vương quốc Anh. Một số quốc gia, như Slovakia hay Hungary, có thể không muốn tham gia vào cấu trúc NATO mới này”.

Ông Korotchenko cho rằng chính quyền Mỹ hiện nay đang nhìn thế giới theo những “hệ quy chiếu” khác so với các chính quyền trước đây. Trong cách tiếp cận mới đó, châu Âu không còn mang giá trị chiến lược quan trọng như trước. Theo ông, Mỹ ngày càng ít quan tâm đến NATO vì cho rằng liên minh này không còn phục vụ các ưu tiên cốt lõi của Mỹ, đặc biệt là mục tiêu kiềm chế Trung Quốc – trước hết trong lĩnh vực kinh tế, vốn được xem là nền tảng then chốt của sức mạnh quân sự.

Trong bối cảnh đó, vấn đề Greenland không phải là một động thái đơn lẻ, mà nằm trong chiến lược toàn cầu rộng lớn hơn của Mỹ. Chiến lược này, theo ông Korotchenko, còn bao gồm các nỗ lực nhằm hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc tại Mỹ Latinh, cũng như cắt giảm khả năng tiếp cận của Bắc Kinh đối với nguồn dầu mỏ từ Iran.

“Đây là dấu hiệu một trật tự thế giới mới đang hình thành, hoặc đúng hơn là sự tan rã của trật tự cũ. Theo cách nhìn này, Mỹ đang tìm cách duy trì vị thế dẫn đầu bằng việc củng cố quyền kiểm soát các khu vực có ý nghĩa sống còn đối với lợi ích chiến lược của mình”, ông nhận định.

Sự quan tâm đặc biệt của Washington đối với Greenland cần được nhìn nhận chủ yếu qua lăng kính cạnh tranh toàn cầu với Trung Quốc. Việc kiểm soát vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch này đồng nghĩa với khả năng tiếp cận nguồn tài nguyên khổng lồ ở Bắc Cực, đồng thời tạo lợi thế chiến lược trong việc đối trọng với Bắc Kinh.

“Việc nắm quyền kiểm soát Greenland đồng nghĩa rằng Mỹ sẽ có trong tay một ‘tàu sân bay không thể đánh chìm’ tại Bắc Cực, từ đó mở rộng các hoạt động quân sự và địa chính trị, không chỉ với Trung Quốc mà cả với Nga”, ông nói.

Về cách thức Washington có thể hành động, ông Korotchenko lưu ý Mỹ hiện đã có hiện diện quân sự tại Greenland, bao gồm hệ thống phòng thủ tên lửa và radar theo dõi không gian tại Căn cứ Không gian Pituffik – một cơ sở được cho là có vai trò quan trọng trong các tính toán chiến lược của Tổng thống Donald liên quan đến hệ thống phòng thủ Vòm Vàng.

Nhà Trắng cũng đã xác nhận đang thảo luận nhiều phương án khác nhau liên quan đến khả năng kiểm soát Greenland, trong đó không loại trừ phương án sử dụng quân đội. Theo ông Korotchenko, các chi tiết cụ thể nhiều khả năng sẽ do Lầu Năm Góc và Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) xây dựng.

Chuyên gia này cũng đưa ra một số kịch bản bao gồm việc Mỹ triển khai lực lượng viễn chinh tới hòn đảo, sau đó tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý. Hoăc theo ông, Tổng thống Trump có thể đơn phương tuyên bố rằng lợi ích địa chính trị của Mỹ đòi hỏi Greenland phải nằm dưới quyền kiểm soát của Washington, trước hết trên thực tế, rồi sau đó được hợp thức hóa về mặt pháp lý. Trong trường hợp có trưng cầu dân ý, ông Korotchenko cho rằng các hoạt động hậu trường nhằm tác động đến kết quả bỏ phiếu cũng có thể xảy ra.

Tuy nhiên, ông cho rằng NATO sẽ không phản ứng bằng biện pháp quân sự. Theo phân tích của ông Korotchenko, trong Chiến lược An ninh Quốc gia mới của Mỹ được công bố hồi tháng 12/2025, các đồng minh châu Âu đã bị đặt vào một vai trò khá hạn chế về ảnh hưởng và triển vọng tham gia vào các tiến trình địa chính trị tương lai.

Tóm lại, theo ông Korotchenko, việc Mỹ thúc đẩy kiểm soát Greenland sẽ củng cố xu hướng áp dụng một phiên bản “Học thuyết Monroe thế kỷ XXI”, đồng thời phản ánh nỗ lực của Washington nhằm giành lợi thế trong cạnh tranh kinh tế với Trung Quốc bằng những biện pháp phi kinh tế.