Kênh đào Panama đối mặt khủng hoảng: Cắt giảm lượng tàu thông qua

Kênh đào Panama, huyết mạch hàng hải toàn cầu, đang đối mặt khủng hoảng nghiêm trọng do hạn hán trầm trọng kéo dài vì hiện tượng El Nio, khiến giới chức phải tiếp tục cắt giảm lưu lượng tàu thuyền.

Một tàu container đi qua kênh đào Panama (Ảnh: Zuma Press).

Kênh đào Panama đóng vai trò then chốt, thông qua 5% hoạt động thương mại hàng hải toàn cầu và khoảng 40% lưu lượng vận chuyển container của Mỹ. Đây là tuyến đường được ưa chuộng nhờ khả năng giảm thiểu chi phí và thời gian vận chuyển, đặc biệt quan trọng đối với các công ty giao thương giữa Trung Quốc, châu Á và Mỹ.

Theo dự thảo kế hoạch trình lên Quốc hội Panama, từ tháng 10, số lượt tàu được phép qua kênh mỗi ngày sẽ giảm xuống trung bình 29,5 lượt, giảm 18% so với mức 36 lượt vào tháng 8. Trước đó, vào tháng 9, lưu lượng đã bị cắt giảm từ 36 xuống còn 32 lượt mỗi ngày do ảnh hưởng của hạn hán.

Tình hình càng trở nên phức tạp hơn bởi các cuộc xung đột địa chính trị giữa Mỹ – Israel và Iran, cùng những gián đoạn tại eo biển Hormuz, làm gia tăng áp lực lên chuỗi cung ứng và chi phí logistics cho các hãng vận tải biển.

Vào tháng 8, tình trạng tắc nghẽn đã khiến các tàu phải chờ đợi tới 10 ngày để vào kênh – thời gian chờ lâu nhất kể từ tháng 5. Một tàu container thậm chí được cho là đã chi khoảng 4 triệu USD để được ưu tiên đi trước. Mặc dù các công ty vận tải biển thường trả phí cố định để đặt chỗ, cơ chế đấu giá hàng ngày cho phép chủ tàu mua suất ưu tiên và thường tăng vọt lên mức “khốc liệt” trong giai đoạn nhu cầu cao.

Các hạn chế về vận tải qua kênh đào dự kiến sẽ còn nghiêm trọng hơn nữa, khi hiện tượng El Nio được dự báo sẽ đạt đỉnh vào cuối năm nay. Hiện tượng thời tiết tự nhiên này, gây ra những thay đổi toàn cầu về gió, áp suất không khí và lượng mưa, được dự báo sẽ đạt mức mạnh nhất trong vòng 4 thập kỷ qua.

Kênh đào Panama nối giữa Thái Bình Dương và Đại Tây Dương, huyết mạch thương mại hàng hải toàn cầu (Ảnh: Cello-square).

Kênh đào Panama dài 82km, nối liền biển Caribe (Đại Tây Dương) với Thái Bình Dương, phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nước ngọt từ các con sông đổ vào hồ Gatun để vận hành hệ thống âu thuyền. Các âu thuyền hoạt động như thang máy, bơm đầy nước để nâng tàu lên độ cao 26m từ mực nước biển lên hồ Gatun, sau đó hạ tàu trở lại mực nước biển ở phía bên kia.

Nếu mực nước hồ không còn đảm bảo an toàn cho các tàu lớn nhất, Cơ quan Quản lý Kênh đào Panama sẽ áp đặt các hạn chế để đảm bảo an toàn và tiết kiệm nước.

Trong năm 2023, mực nước tại các hồ cung cấp cho kênh đào đã xuống thấp đến mức nhà chức trách phải cắt giảm số lượng tàu qua lại hàng ngày từ 38 xuống còn 22. Những hạn chế này đã gây ra tình trạng ùn tắc tàu thuyền và buộc các công ty phải gấp rút tìm kiếm những tuyến đường thay thế.

El Nio đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến khu vực Trung Mỹ và phía bắc Nam Mỹ, nơi 9 quốc gia đã trải qua giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8 nóng nhất từng được ghi nhận trong năm nay.

Theo phân tích của hãng tin AFP dựa trên dữ liệu khí tượng từ chương trình Copernicus của châu Âu, 52 quốc gia trên khắp các châu lục đã phá kỷ lục về nhiệt độ theo mùa trong khoảng thời gian này.