Hợp tác chống Houthi: Phép thử cho quan hệ Israel – Saudi Arabia

Các cuộc tấn công của Houthi mở ra cơ hội tăng cường hợp tác an ninh giữa Israel và Saudi Arabia. Tuy nhiên, bất đồng về vấn đề Palestine, nhu cầu phòng thủ của chính Israel và nguy cơ leo thang khu vực khiến triển vọng này còn nhiều trở ngại.

Các tay súng Houthi tại Sanaa, Yemen. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Theo The Jerusalem Post, Tổng thống Mỹ Donald Trump gần đây bày tỏ tin tưởng Saudi Arabia sẽ bình thường hóa quan hệ với Israel, đồng thời cho biết Israel đã hỗ trợ đáng kể cho Riyadh. Phát biểu được đưa ra trong bối cảnh Houthi, lực lượng được Iran hậu thuẫn tại Yemen, gia tăng tấn công Saudi Arabia.

Cả Israel và Saudi Arabia đều có kinh nghiệm đối phó với lực lượng này. Riyadh đã tham gia chiến dịch quân sự chống Houthi từ năm 2015, trong khi Israel cũng tiến hành nhiều cuộc không kích nhằm vào các mục tiêu của Houthi sau những đợt tấn công tên lửa của lực lượng này.

Israel có thể hỗ trợ những gì?

Trang tin Walla của Israel dẫn các nguồn tin an ninh cho biết quân đội Israel đang hỗ trợ Saudi Arabia về tình báo, bao gồm cảnh báo, xây dựng danh sách mục tiêu và tổng hợp tình hình chiến trường. Theo những nguồn tin này, đóng góp của tình báo Israel ngày càng tăng, trong khi các cuộc tấn công của Houthi tiếp tục gây thiệt hại cho Saudi Arabia.

Bên cạnh chia sẻ tình báo, Israel có thể hỗ trợ Saudi Arabia tăng cường năng lực phòng không. Theo nhà báo Ron Ben-Yishai (Israel), Riyadh cần các hệ thống radar cảnh báo sớm cùng những khí tài đánh chặn như Iron Dome, David’s Sling và tên lửa Arrow 2.

Việc Houthi sử dụng kết hợp tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và UAV mang thuốc nổ đòi hỏi Saudi Arabia phải phối hợp nhiều năng lực phòng thủ để ứng phó. Nhu cầu này tạo thêm động lực hợp tác với Israel, song khả năng hai bên tiến tới chuyển giao các hệ thống đánh chặn vẫn chưa rõ ràng.

Khả năng đáp ứng của Israel cũng có giới hạn. Ông Ben-Yishai nhận định nước này phải bảo đảm năng lực phòng thủ cho chính mình, khiến triển vọng cung cấp thêm khí tài cho Saudi Arabia trở thành bài toán cần cân nhắc. Vì thế, từ chia sẻ tình báo đến hỗ trợ bằng các hệ thống đánh chặn vẫn là một bước tiến đáng kể về nguồn lực và mức độ cam kết.

Rào cản từ vấn đề Palestine

Hợp tác an ninh có thể tạo thêm động lực cải thiện quan hệ, nhưng chưa bảo đảm một đột phá ngoại giao. Kể từ khi các Hiệp định Abraham ra đời năm 2020, Saudi Arabia vẫn duy trì cách tiếp cận thận trọng, chờ đợi những bước đi tích cực của Israel đối với vấn đề Palestine.

Theo các nhà phân tích, ông Trump có thể kỳ vọng sự trợ giúp của Israel sẽ tạo đủ thiện chí để Riyadh từ bỏ yêu cầu Israel đàm phán với người Palestine hướng tới giải pháp hai nhà nước như một điều kiện để bình thường hóa quan hệ. Tuy nhiên, phát biểu của Tổng thống Mỹ chưa đủ để khẳng định quan hệ Israel – Saudi Arabia đang có bước tiến thực chất.

Những thông tin về phản ứng của Saudi Arabia cũng cho thấy sự thận trọng. Theo hãng thông tấn Anadolu (Thổ Nhĩ Kỳ) ngày 13/10, Thái tử Mohammed bin Salman đã bác bỏ đề xuất để Israel tham gia chiến dịch quân sự chống Houthi, bất chấp nỗ lực trung gian của Mỹ. Phía Saudi Arabia chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin này.

Các thông tin này cần được nhìn nhận ở những cấp độ khác nhau. Tiếp nhận hỗ trợ tình báo, chấp thuận sự tham gia trực tiếp của Israel vào chiến dịch quân sự và bình thường hóa quan hệ là những bước đi riêng biệt. Việc hai bên được cho là đang hợp tác về tình báo chưa đồng nghĩa Riyadh đã thay đổi lập trường về vấn đề Palestine.

Triển vọng hợp tác phòng thủ khu vực

Theo Walla, giới chức an ninh Israel nhận thấy cơ hội cải thiện quan hệ với Saudi Arabia thông qua hợp tác chống Houthi. Tuy nhiên, nước này vẫn thận trọng vì lo ngại việc mở rộng can dự có thể khiến căng thẳng khu vực leo thang.

Triển vọng hợp tác còn chịu ảnh hưởng từ chính sách của Mỹ. Washington hiện chưa trực tiếp tham gia các cuộc tấn công Houthi, dù có thể đang hỗ trợ Saudi Arabia về tình báo. Chính quyền ông Trump từng không kích lực lượng này trong tháng 3 và tháng 4/2025, nhưng sau đó chọn giải pháp thỏa thuận thay vì tiếp tục chiến dịch quân sự.

Cách Washington xử lý vấn đề Iran cũng đặt ra những rủi ro đối với an ninh khu vực. Nếu Mỹ tấn công Iran, Tehran có thể đáp trả nhằm vào Israel và các nước khác trong khu vực. Ngay cả khi Washington tiếp tục gây sức ép bằng trừng phạt kinh tế, nguy cơ leo thang vẫn tồn tại.

Dù còn những trở ngại, các mối quan hệ quốc phòng sẵn có vẫn tạo cơ sở để mở rộng phối hợp chống Houthi. Saudi Arabia từng hợp tác với Ai Cập, UAE và các đối tác khác trong cuộc chiến với lực lượng này. Israel có quan hệ ngoại giao với cả Ai Cập và UAE, đồng thời phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ.

Những mối liên hệ này có thể giúp tăng cường phối hợp và củng cố hạ tầng phòng thủ khu vực, qua đó nâng cao khả năng ứng phó với các mối đe dọa từ Iran và những lực lượng được Tehran hậu thuẫn.