Ngôi trường duy nhất ở Việt Nam được công nhận là Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt

Tồn tại qua 130 năm, ngôi trường này vừa là biểu tượng kiến trúc của cố đô, vừa là nơi lưu dấu những năm tháng tuổi trẻ của Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhiều thế hệ trí thức Việt Nam.

Có những ngôi trường khiến người ta nhớ đến bởi thành tích học tập, cũng có những nơi gây thương nhớ bởi vẻ đẹp kiến trúc nhuốm màu thời gian. Nhưng ở Huế, có một mái trường hội tụ cả hai điều ấy, đồng thời mang trong mình những dấu ấn đặc biệt của lịch sử dân tộc. Đó là Trường THPT chuyên Quốc học Huế, ngôi trường 130 năm tuổi với những dãy nhà đỏ trầm bên dòng sông Hương.

Không chỉ nổi bật bởi bề dày truyền thống, nơi đây còn được biết đến là cái tên quen thuộc trên sân chơi trí tuệ Đường Lên Đỉnh Olympia, với 8 học sinh từng góp mặt tại Chung kết năm và dấu ấn có đại diện vào chung kết trong 3 năm liên tiếp. Chính sự giao thoa giữa lịch sử, kiến trúc và thành tích học thuật đã làm nên sức hút riêng của Quốc học Huế.

Trường THPT chuyên Quốc học Huế nhìn từ trên cao. (Ảnh: Đoàn trường THPT chuyên Quốc học Huế)

Không cần biển tên, vẫn nhận ra ngôi trường nổi tiếng xứ Huế

Được thành lập năm 1896, tính đến năm 2026, Trường THPT chuyên Quốc học Huế đã trải qua 130 năm hình thành và phát triển. Đây là một trong những ngôi trường phổ thông lâu đời nhất Việt Nam, đồng thời là địa chỉ giáo dục có truyền thống đào tạo học sinh giỏi, góp phần làm nên tên tuổi của ngành giáo dục miền Trung nói riêng và cả nước nói chung.

Điều đầu tiên khiến nhiều người ấn tượng khi nhắc đến Quốc học Huế chính là diện mạo kiến trúc đặc trưng. Trải qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa, ngôi trường vẫn lưu giữ được nét cổ kính, với những dãy nhà mang đậm phong cách kiến trúc phương Tây.

Được thành lập năm 1896, Trường THPT chuyên Quốc học Huế đã trải qua 130 năm hình thành và phát triển. (Ảnh: Đoàn trường THPT chuyên Quốc học Huế)

Từ xa, sắc đỏ trầm của các công trình nổi bật giữa màu xanh của cây cối, phía trước là dòng sông Hương thơ mộng. Tất cả tạo nên một khung cảnh vừa trang nghiêm, trầm mặc, vừa lãng mạn, đậm chất Huế. Không cần những chi tiết cầu kỳ, chính vẻ đẹp nhuốm màu thời gian ấy đã trở thành dấu ấn nhận diện khó nhầm lẫn của ngôi trường hơn trăm tuổi.

Cổng trường được thiết kế theo dáng tháp chuông, kết hợp mái ngói và những họa tiết trang trí mềm mại, hài hòa. Bước qua cổng là khoảng sân rộng, nơi đặt tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh ở vị trí trung tâm. Bao quanh sân là những cây điệp anh đào tỏa bóng mát. Mỗi khi vào mùa hoa nở, những cánh hoa rơi trên nền sân càng tô điểm cho vẻ đẹp nên thơ, bình dị của ngôi trường.

Các dãy phòng học mang gam màu đỏ trầm đặc trưng, gợi nét kiến trúc phương Tây cổ điển. Hệ thống hành lang có mái che nối liền các khu nhà, vừa thuận tiện cho việc di chuyển, vừa tạo nên tổng thể kiến trúc hài hòa.

Trải qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa, ngôi trường vẫn giữ được vẻ cổ kính nguyên bản (Ảnh: Trường THPT chuyên Quốc Học Huế)

Mỗi góc của trường đều mang nét đẹp của cả trăm năm lịch sử (Ảnh: Trường Bùi)

Trong khuôn viên trường còn có thư viện, sân bóng rổ, những thảm cỏ xanh dưới tán cây và các hàng ghế đá. Những góc nhỏ tưởng chừng bình dị ấy đã trở thành một phần ký ức của nhiều thế hệ học trò từng học tập, trưởng thành dưới mái trường Quốc học Huế.

Không chỉ gây ấn tượng bởi cảnh quan, Quốc học Huế còn mang giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt. Năm 2011, trường được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia đặc biệt, trở thành một cơ sở giáo dục tiêu biểu gắn liền với lịch sử dân tộc. Ngôi trường thuộc hệ thống di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Huế, bởi đây là nơi Người từng theo học trong những năm tháng tuổi trẻ.

Tấm bia đặt tại cổng trường ghi lại mốc thời gian Chủ tịch Hồ Chí Minh từng học vào năm 1908.(Ảnh: Trường THPT chuyên Quốc Học Huế)

Gần 130 năm bồi đắp truyền thống hiếu học

Nếu kiến trúc tạo nên diện mạo riêng, chất lượng giáo dục chính là yếu tố làm nên danh tiếng bền vững của Trường THPT chuyên Quốc học Huế. Trong nhiều năm, trường luôn nằm trong nhóm những cơ sở giáo dục có thành tích nổi bật tại miền Trung và trên cả nước. Học sinh nhà trường thường xuyên đạt giải trong các kỳ thi học sinh giỏi quốc gia, giành huy chương tại các kỳ Olympic quốc tế và trúng tuyển vào nhiều trường đại học hàng đầu.

Truyền thống ấy được nối dài qua nhiều thế hệ học sinh tài năng. Trong số những gương mặt tiêu biểu có TS. Lê Bá Khánh Trình, người giành Huy chương Vàng Olympic Toán quốc tế năm 1979 với số điểm tuyệt đối 40/40; Đinh Anh Minh, giành Huy chương Vàng Olympic Vật lý quốc tế năm 2010; Trương Đông Hưng, giành Huy chương Vàng Olympic Sinh học quốc tế năm 2017; Trương Văn Quốc Đạt, giành Huy chương Bạc Olympic Sinh học quốc tế năm 2022 hay mới đây nhất, Tăng Hạo Nhiên, học sinh lớp 12 chuyên Lý 1 của trường cũng vừa đạt Huy chương Bạc tại Kỳ thi Olympic Vật lý quốc tế Al-Fergani (FIPhO) năm 2026. Những thành tích này góp phần khẳng định vị thế của Quốc học Huế trên bản đồ giáo dục và học thuật.

Không chỉ ghi dấu trong lĩnh vực khoa học, ngôi trường còn gắn liền với tên tuổi của nhiều nhân vật nổi bật trong đời sống văn hóa, nghệ thuật và tri thức Việt Nam. Có thể kể đến bác sĩ Đặng Văn Ngữ, nhà sử học Đào Duy Anh, các nhà thơ Xuân Diệu, Huy Cận, Lưu Trọng Lư, Tế Hanh, Tố Hữu cùng các nhạc sĩ Trần Hoàn, Phạm Tuyên… Sự hiện diện của nhiều thế hệ trí thức, văn nghệ sĩ trong lịch sử nhà trường càng làm dày thêm giá trị truyền thống của mái trường bên dòng sông Hương.

Trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia THPT năm học 2024-2025, Trường THPT chuyên Quốc học – Huế ghi dấu ấn với 83 giải thưởng, gồm 2 giải Nhất, 15 giải Nhì, 42 giải Ba và 24 giải Khuyến khích. Trong khi đó, tại kỳ thi học sinh giỏi quốc gia THPT năm học 2025 – 2026, nhà trường tiếp tục tỏa sáng với 90 giải, gồm 4 giải Nhất, 20 giải Nhì, 34 giải Ba, 32 giải Khuyến khích. Những con số này phần nào phản ánh nỗ lực học tập của học sinh, sự tận tâm của đội ngũ giáo viên cùng sự đồng hành của phụ huynh, đồng thời nối dài bảng thành tích đáng tự hào của nhà trường.

Bên cạnh thành tích học tập, học sinh Quốc học Huế còn có cơ hội tham gia nhiều hoạt động ngoại khóa, sự kiện và chương trình trải nghiệm đa dạng. Việc chú trọng phát triển đồng thời kiến thức, kỹ năng và giá trị sống giúp học sinh nơi đây không chỉ tích lũy được nền tảng học tập vững chắc mà còn rèn luyện sự tự tin và tinh thần chủ động.