Thủ tướng Netanyahu lập kỷ lục tuổi tác mới trên chính trường Israel

Ba thập kỷ sau khi trở thành thủ tướng trẻ nhất Israel ở tuổi 46, Benjamin Netanyahu chuẩn bị vượt qua kỷ lục của cựu Thủ tướng Yitzhak Shamir để trở thành ứng cử viên lớn tuổi nhất trong lịch sử các cuộc bầu cử thủ tướng tại nước này.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát biểu tại cuộc họp báo ở Jerusalem. Ảnh: THX/TTXVN

Tuy nhiên, danh hiệu người cao tuổi nhất từng giữ cương vị thủ tướng Israel vẫn thuộc về Ariel Sharon.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đón sinh nhật lần thứ 77 vào ngày 21/10, trong chuyến thăm thành phố Dimona ở miền Nam nước này. Chiếc bánh sinh nhật được trao tặng cho ông cũng đánh dấu một cột mốc đáng chú ý trong sự nghiệp chính trị kéo dài nhiều thập kỷ.

Ngày 27/10 tới, khi Israel tiến hành bầu cử, ông sẽ 77 tuổi và 6 ngày, trở thành ứng cử viên thủ tướng lớn tuổi nhất trong lịch sử nước này. Kỷ lục trước đó thuộc về cựu Thủ tướng Yitzhak Shamir, người dẫn dắt đảng Likud tham gia cuộc bầu cử năm 1992 khi ông 76 tuổi 8 tháng. Trong cuộc bầu cử đó, Shamir thất bại trước đối thủ Yitzhak Rabin.

Ông Netanyahu, người hiện giữ kỷ lục về tổng thời gian đảm nhiệm cương vị thủ tướng Israel, chuẩn bị bổ sung thêm một dấu mốc lịch sử vào hồ sơ chính trị của mình. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa tuổi của ứng cử viên khi tham gia tranh cử và tuổi của người đang giữ chức thủ tướng.

Kỷ lục thứ hai vẫn thuộc về Ariel Sharon, người chính thức giữ cương vị thủ tướng cho đến ngày 14/4/2006, khi ông 78 tuổi 1 tháng.

Từ thủ tướng trẻ nhất đến ứng cử viên cao tuổi nhất

Điều đáng chú ý là ông Netanyahu từng lập kỷ lục ở chiều ngược lại khi bắt đầu sự nghiệp lãnh đạo chính phủ. Năm 1996, ở tuổi 46, ông đánh bại Shimon Peres trong cuộc bầu cử thủ tướng trực tiếp đầu tiên của Israel, trở thành người trẻ nhất từng lãnh đạo chính phủ nước này.

Ba mươi năm sau, chính trị gia thuộc đảng Likud chuẩn bị xác lập một kỷ lục mới về tuổi tác, phản ánh chặng đường chính trị đặc biệt dài của ông trong đời sống chính trị Israel. Lịch sử các đời thủ tướng Israel cho thấy tuổi tác của những người đứng đầu chính phủ có sự khác biệt đáng kể.

David Ben-Gurion, thủ tướng đầu tiên và là một trong những nhân vật sáng lập Nhà nước Israel, 61 tuổi khi tuyên bố thành lập nhà nước vào tháng 5/1948. Dù thường được gọi bằng biệt danh “Ông già”, Ben-Gurion vẫn trẻ hơn đáng kể so với Netanyahu hiện nay.

Ben-Gurion gần như liên tục giữ chức thủ tướng cho đến tháng 6/1963, khi ông từ chức ở tuổi 76. Sau đó, ông tiếp tục hoạt động chính trị với tư cách nghị sĩ Quốc hội Israel (Knesset) trước khi chính thức nghỉ hưu năm 1970, ở tuổi 83.

Người kế nhiệm Ben-Gurion là Levi Eshkol, nhậm chức thủ tướng khi 67 tuổi. Ông đưa đảng của mình giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 1965 và lãnh đạo Israel trong cuộc chiến tranh tháng 6/1967, thường được gọi là Chiến tranh Sáu ngày. Eshkol qua đời khi vẫn đương nhiệm vào tháng 2/1969, ở tuổi 73.

Golda Meir kế nhiệm Eshkol, trở thành nữ thủ tướng đầu tiên của Israel ở tuổi 70 và đến nay vẫn là người phụ nữ duy nhất từng đảm nhiệm cương vị này. Bà tiếp tục dẫn dắt đảng giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử năm 1969 và 1973.

Tuy nhiên, những chỉ trích trong nước về cách chính phủ xử lý cuộc chiến tranh Yom Kippur năm 1973 đã khiến bà từ chức vào tháng 4/1974, sau đó rời khỏi đời sống chính trị. Yitzhak Rabin trở thành thủ tướng kế nhiệm Meir ở tuổi 52, là thủ tướng đầu tiên sinh ra tại Israel.

Đến năm 1977, Menachem Begin đưa đảng Likud lên nắm quyền, chấm dứt gần ba thập kỷ các chính phủ do Công đảng lãnh đạo. Begin trở thành thủ tướng thuộc Likud đầu tiên ở tuổi 63, sau nhiều năm đứng đầu phe đối lập. Sau khi Begin từ chức năm 1983, Yitzhak Shamir tiếp quản vị trí lãnh đạo chính phủ. Ông tròn 68 tuổi chỉ 12 ngày sau khi nhậm chức.

Cuộc bầu cử năm 1984 dẫn đến việc thành lập chính phủ đoàn kết dân tộc, trong đó hai khối chính trị lớn đạt thỏa thuận luân phiên giữ chức thủ tướng. Shimon Peres đảm nhiệm vị trí này trước ở tuổi 61, sau đó chuyển giao cho Shamir hai năm sau. Shamir trở lại ghế thủ tướng chỉ hai ngày trước sinh nhật lần thứ 71. Shamir tiếp tục giữ chức sau cuộc bầu cử năm 1988. Tuy nhiên, đến năm 1992, ở tuổi 76 và 8 tháng, ông thất bại trong cuộc bầu cử trước Rabin, người trở lại cương vị thủ tướng khi 70 tuổi.

Sau khi Rabin bị ám sát ngày 4/11/1995, Peres một lần nữa đảm nhiệm chức thủ tướng ở tuổi 72. Năm 1996, ông đối đầu với Netanyahu trong cuộc bầu cử trực tiếp và thất bại trước chính trị gia 46 tuổi khi đó.

Ông Netanyahu giữ chức đến năm 1999, trước khi thất bại trước Ehud Barak, người khi ấy 57 tuổi. Chưa đầy hai năm sau, Barak được thay thế bởi Ariel Sharon, nhậm chức vào tháng 3/2001 ở tuổi 73. Sharon tiếp tục giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2003, khi chỉ còn chưa đầy một tháng nữa là bước sang tuổi 75.

Tháng 1/2006, Sharon bị đột quỵ nghiêm trọng và rơi vào trạng thái hôn mê. Ehud Olmert đảm nhận các công việc điều hành chính phủ, nhưng Sharon vẫn chính thức giữ chức thủ tướng cho đến ngày 14/4/2006. Khi đó, ông 78 tuổi 1 tháng, trở thành người cao tuổi nhất từng giữ cương vị này tại Israel.

Cuộc đua chính trị của những nhà lãnh đạo lớn tuổi

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trao đổi với các binh sĩ tại khu vực biên giới phía Bắc giáp Liban. Ảnh: TTXVN phát

Ông Olmert kế nhiệm Sharon khi 60 tuổi. Tháng 3/2009, ông Netanyahu trở lại ghế thủ tướng ở tuổi 59, mở đầu giai đoạn cầm quyền kéo dài hơn 12 năm liên tiếp.

Nhiệm kỳ này kết thúc vào tháng 6/2021, khi Naftali Bennett, lúc đó 49 tuổi, thay thế ông. Bennett chỉ giữ chức hơn một năm trước khi chuyển giao vị trí thủ tướng cho Yair Lapid vào tháng 7/2022. Lapid khi đó 58 tuổi. Netanyahu trở lại nắm quyền vào tháng 12/2022. Trước cuộc bầu cử ngày 27/10, ông Netanyahu là người lớn tuổi nhất trong số các lãnh đạo chính trị được đề cập trong cuộc đua hiện nay. Đứng sau ông là Avigdor Liberman, 68 tuổi; Aryeh Deri, 67 tuổi; Gadi Eisenkot, 66 tuổi; và Yair Golan, 64 tuổi. Những nhân vật khác gồm Yaakov Asher, 61 tuổi; Ofer Winter, 55 tuổi; Naftali Bennett và Yousef Jabareen, cùng 54 tuổi; Mansour Abbas, 52 tuổi; Yoaz Hendel, 51 tuổi; Itamar Ben-Gvir, 50 tuổi; và Bezalel Smotrich, 46 tuổi.

Ở Mỹ, Tổng thống Donald Trump đã bước sang tuổi 80 vào tháng 6 vừa qua. Ông giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024 khi 78 tuổi và dự kiến kết thúc nhiệm kỳ hiện nay vào tháng 1/2029, khi 82 tuổi. Kỷ lục mới của Netanyahu không phụ thuộc vào kết quả cuộc bầu cử ngày 27/10. Dù giành chiến thắng hay thất bại, ông vẫn sẽ vượt qua Shamir để trở thành người lớn tuổi nhất từng ra tranh cử chức thủ tướng Israel.

Tuy nhiên, liệu Netanyahu có thể tiếp tục cầm quyền và vượt qua kỷ lục tuổi tác của Sharon hay không vẫn là câu hỏi chưa có lời giải. Cột mốc sắp tới không chỉ cho thấy sự bền bỉ trong sự nghiệp chính trị của ông Netanyahu mà còn phản ánh vai trò kéo dài của các chính trị gia kỳ cựu trong đời sống chính trị Israel.