Kênh đào Panama “khát nước” nghiêm trọng

Panama đối mặt với khủng hoảng nước nghiêm trọng do hạn hán kéo dài và hiện tượng El Nino khắc nghiệt, đe dọa tuyến kênh đào huyết mạch, đồng thời buộc nông dân phải bán tháo gia súc để sinh tồn.

Hạn hán nghiêm trọng tại hồ Cienaga de las Macanas, El Rincon, tỉnh Herrera, Panama (Ảnh: Alamy).

Tình hình hạn hán tại Panama đang diễn biến hết sức nghiêm trọng, đặc biệt tại Azuero, vùng nông nghiệp trọng điểm thuộc “Vành đai Khô hạn”. Mùa mưa năm nay, thường kéo dài từ tháng 5 đến tháng 12, chỉ có lượng mưa thấp kỷ lục, khiến các hồ nước, suối, sông ngòi cạn kiệt và đồng cỏ không thể phục hồi.

Ông Robert Delgado, một nông dân tại Azuero, đang chứng kiến đàn gia súc của mình vật lộn với cái nóng gay gắt. Sản lượng sữa của trang trại đã giảm một nửa, buộc ông phải bán bớt gia súc để tránh nguy cơ chúng chết vì đói khát. “Sự kết hợp của các vấn đề này, cộng thêm cuộc khủng hoảng khí hậu, đã đẩy ngành nông nghiệp vào tình thế tồi tệ đến mức chúng ta có nguy cơ biến mất hoàn toàn”, ông Delgado chia sẻ.

Trước tình hình cấp bách, Chính phủ Panama đã ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia kéo dài đến tháng 6/2027, dự báo lượng mưa tại một số khu vực có thể thiếu hụt hơn 50% cho đến tháng 12.

Ông Juan Navarro, Bộ trưởng Bộ Môi trường Panama, nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng của tình hình: “Tình hình đang vô cùng nghiêm trọng. Biến đổi khí hậu chắc chắn đã làm gia tăng tần suất cũng như mức độ khốc liệt của El Nino. Lần gần nhất vào năm 2023 đã khiến kênh đào Panama thiệt hại gần 1 tỷ USD doanh thu”.

Ông Navarro cảnh báo đợt El Nino lần này có thể là nghiêm trọng nhất trong lịch sử, và đối với Panama, đây là vấn đề “sống còn”. Kênh đào Panama không chỉ là huyết mạch kinh tế mà còn là nguồn cung cấp nước sinh hoạt chính cho gần một nửa dân số quốc gia.

Kênh đào Panama, tuyến đường thủy dài 80km nối Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, đóng vai trò quan trọng trong thương mại hàng hải toàn cầu, với khoảng 5% khối lượng thương mại lưu thông qua đây và đóng góp 7,7% GDP của Panama.

Tuy nhiên, mực nước xuống thấp tại các hồ nước ngọt cung cấp cho hệ thống âu thuyền của kênh đào, hồ Gatun và hồ Alajuela, đã buộc chính quyền phải áp đặt các hạn chế đối với số lượng tàu thuyền qua lại mỗi ngày. Tình hình dự kiến sẽ trở nên tồi tệ hơn khi mùa khô bắt đầu vào tháng 12.

Chính phủ Panama đang chi 80 triệu USD cho các “biện pháp tăng cường khả năng chống chịu” và đầu tư 1,5 tỷ USD vào một hồ chứa trên sông Indio để bổ sung nước cho hồ Gatun. Tuy nhiên, dự án này đang vấp phải sự phản đối.

Cuộc khủng hoảng hiện nay cũng phơi bày những khiếm khuyết trong cách Panama quản lý và sử dụng nguồn nước. Hàng trăm nghìn người dân Panama vẫn không được tiếp cận nguồn nước uống ổn định, và khoảng 50% lượng nước bị thất thoát do hệ thống đường ống cũ kỹ.

Bộ trưởng Navarro thừa nhận: “Chúng ta đang đối mặt với thách thức về nước. Thách thức hàng đầu nằm ở các lưu vực sông. Thứ hai là các cơ sở lọc và xử lý nước hiện nay không đáp ứng đủ nhu cầu cung cấp nước sạch. Thứ ba, chúng ta đang gặp vấn đề nghiêm trọng về thất thoát nước”.

Chính phủ đã công bố gói cứu trợ khẩn cấp 8,2 triệu USD cho nông dân. Tuy nhiên, đối với những người như ông Delgado, những khoản đầu tư dài hạn khó có thể giải quyết cuộc khủng hoảng trước mắt. Ông lo ngại rằng số lượng gia súc sẽ sụt giảm nghiêm trọng, và việc khôi phục các đàn giống sẽ đòi hỏi một khoảng thời gian rất dài.