Diễn biến 17 phút định mệnh trong vụ đâm tàu cao tốc ở Tây Ban Nha

Bộ trưởng Giao thông Tây Ban Nha cho biết, giới chức trách sẽ điều tra việc các điều phối viên khi cho phép tàu chạy tốc độ cao dù phía trước có tàu dừng, dẫn đến thảm họa khiến 69 người chết.

Hiện trường vụ 2 tàu cao tốc va chạm (Ảnh: AFP).

Bộ trưởng Giao thông Tây Ban Nha Oscar Puente ngày 30/10 đã cung cấp thông tin chi tiết nhất từ trước đến nay về nguyên nhân được cho là gây ra vụ va chạm giữa đoàn tàu cao tốc AVE và Iryo khiến ít nhất 69 người chết, hàng trăm người bị thương.

Ông cho biết, các nhân viên điều phối đường sắt đã bật đèn xanh cho đoàn tàu AVE lao với tốc độ khoảng 160km/h tiến về phía đoàn tàu Iryo đang dừng lại trên đường ray cách đó 25km.

Ông Puente nói, giới chức trách sẽ điều tra nhiều lỗi “không thể giải thích được” từ phía các điều phối viên, bao gồm việc chỉ thị cho đoàn tàu đang di chuyển tiếp tục hành trình với tốc độ cao bất chấp sự cố kỹ thuật.

17 phút định mệnh

Toàn cảnh vụ va chạm tàu cao tốc (Đồ họa: BBC).

Theo ông Puente, trong suốt 17 phút, các điều phối viên tại trung tâm vận hành ở Madrid đã có thể nhìn thấy trên màn hình và hệ thống rằng đoàn tàu AVE đang di chuyển trong khi đoàn tàu Iryo đứng yên cách đó không xa.

“Những người ở trung tâm điều khiển có tầm nhìn hoàn toàn rõ ràng về những gì đang diễn ra, nhưng đã không làm gì để ngăn chặn nó. Đó là lý do tại sao cần phải điều tra vụ việc”, ông nói.

Ông nhấn mạnh việc này sẽ thuộc trách nhiệm của các điều tra viên độc lập và “một thẩm phán sẽ nhận được những lời giải trình thỏa đáng để chúng ta có thể hiểu được tại sao điều này xảy ra”.

Trung tâm điều phối giao thông đường sắt tại Madrid đã tiếp quản việc điều phối các đoàn tàu cao tốc vào sáng 28/10 sau khi hệ thống điều khiển tín hiệu tự động cũ kỹ (được gọi là LZB) mất kết nối tại một phần khu vực miền Trung Tây Ban Nha.

Khi hệ thống gặp sự cố vào lúc 8h31 sáng, tất cả các đoàn tàu trong khu vực lân cận đã tự động dừng lại. Điều đó buộc hệ thống tự động dự phòng và các điều phối viên phải tiếp quản các tín hiệu, thông qua liên lạc với các lái tàu.

Theo ông Puente, trong tình huống đó, một đoàn tàu không được phép đi vào đoạn đường ray đang có đoàn tàu khác chiếm chỗ. Vấn đề là, khi hệ thống tự động chính bị sập, hai đoàn tàu đã dừng lại trong cùng một khối đường ray ở phía nam Toledo, thuộc miền Trung Tây Ban Nha.

Quy định đường sắt nêu rõ rằng đoàn tàu phía sau không được di chuyển cho đến khi đoàn tàu phía trước rời đi. Tuy nhiên, vào lúc 8h36, các điều phối viên đã ra lệnh cho đoàn tàu phía sau (tàu AVE do công ty nhà nước Renfe vận hành) tiếp tục hành trình.

Các quy định cũng nêu, trong những tình huống như vậy, các đoàn tàu không được di chuyển nhanh hơn khoảng 40km/h, để các lái tàu có thể dừng lại nếu phát hiện vật cản phía trước trên đường ray. Tuy vậy, các điều phối viên đã chỉ thị cho tàu trở lại tốc độ bình thường, vốn lên tới 200km/h trên đoạn đường đó.

Ông Puente cho biết các điều phối viên chỉ cho phép đoàn tàu phía trước (tàu Iryo) di chuyển vào lúc 8h41 sáng, chuyển tín hiệu phía trước nó sang màu xanh.

Vấn đề là tàu Iryo không thể khởi động lại. Vào lúc 8h48 sáng, lái tàu đã liên lạc với trung tâm điều khiển để báo cáo đoàn tàu không thể di chuyển.

“Trung tâm đã nhận được thông điệp, nhưng không đưa ra bất kỳ hành động nào”, ông Puente nói.

Ông Puente giải thích, vì tín hiệu phía trước tàu Iryo đã chuyển sang màu xanh, nên tín hiệu giao thông phía sau nó cũng chuyển sang màu xanh, báo hiệu rằng đường ray đã thông suốt dù tàu Iryo thực tế chưa di chuyển. Đoàn tàu AVE đã lao qua đèn xanh đó trước khi va chạm xảy ra.

“Nếu có thể hành động và có đủ thời gian để làm việc đó, tại sao lại không hành động? Đó là một trong những điều mà cuộc điều tra sẽ phải làm rõ”, ông Puente nhấn mạnh.

Hệ thống tín hiệu cũ kỹ

Nói về hệ thống LZB, ông Puente khẳng định hệ thống này “hoàn toàn đáng tin cậy” không kém gì hệ thống mới dự kiến sẽ thay thế vào năm tới.

Ông cho biết hệ thống đã bị sập khoảng 170 lần trong năm nay, tương đương với những năm trước và “nằm hoàn toàn trong mức tiêu chuẩn của châu Âu”. Theo ông, nhiều sự cố gián đoạn trong số đó có liên quan đến hành vi phá hoại, trộm cắp dây cáp và công tác thi công trên đường ray.

Ngoài ra, ông Puente khẳng định trung tâm vận hành được bổ sung đầy đủ nhân sự và kinh phí. Mặc dù vậy, ông nói thêm, chính phủ đang chuẩn bị một gói các biện pháp khẩn cấp nhằm cung cấp cho các nhà vận hành đường sắt công nghệ tiên tiến nhất để giảm thiểu rủi ro.