Nga – Ukraine lần đầu phối hợp sơ tán dân ở thành phố bị chiến sự tàn phá

Một đoàn xe cứu trợ tiến vào thành phố Oleshky do Nga kiểm soát ở miền Nam Ukraine, mở đầu chiến dịch cung cấp lương thực, thuốc men và sơ tán người dân theo thỏa thuận ngừng bắn cục bộ giữa hai bên.

Khói bốc lên sau một vụ nổ trong quá trình rà phá bom mìn do Nga thực hiện tại thị trấn Oleshky (Ảnh: Reuters).

Theo Reuters, người dân tại Oleshky bắt đầu sơ tán trong ngày 30/10, trong khuôn khổ chiến dịch cứu trợ chung giữa Nga và Ukraine. Đây là hoạt động phối hợp đầu tiên kiểu như vậy kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu vào tháng 2/2022.

Thỏa thuận ngừng bắn cục bộ do Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump làm trung gian đã tạo điều kiện để đoàn xe cứu trợ tiến vào thành phố và đưa những người muốn rời đi đến nơi an toàn.

Mặc dù đây là một minh chứng đáng chú ý về khả năng hợp tác giữa hai bên tham chiến, phía Nga mô tả đây là một trường hợp đặc biệt và “khó có thể áp dụng” cho tiến trình tìm kiếm một giải pháp hòa bình trên phạm vi rộng hơn.

Tại Oleshky, Ủy viên Nhân quyền Nga Yana Lantratova cho biết các nhóm người dân đã bắt đầu lên xe buýt sơ tán. Không ít người muốn đến Nga, trong khi những người khác lựa chọn trở về Ukraine. Hiện chưa rõ số lượng người thuộc mỗi nhóm cũng như có bao nhiêu cư dân quyết định ở lại thành phố.

Phát biểu trước Quốc hội Ukraine hôm 30/10, Thủ tướng Sergiy Koretskyi cho biết những người lựa chọn đến Ukraine sẽ đi qua lãnh thổ Nga, sau đó sang Belarus trước khi vào các tỉnh Kiev và Chernihiv.

Ủy viên Nhân quyền Nga Yana Lantratova khi xuất hiện cùng người đồng cấp Ukraine Dmytro Lubinets cho biết đoàn xe đang đưa thực phẩm, sản phẩm vệ sinh, vật tư y tế và nhiên liệu đến thành phố.

Ông Lubinets khẳng định tất cả những người cần hỗ trợ đều sẽ nhận được sự giúp đỡ. “Chúng tôi đã đạt được thỏa thuận hỗ trợ những công dân muốn đến Ukraine và tạo điều kiện để họ thực hiện nguyện vọng đó. Tương tự, những người muốn đến Nga cũng sẽ được hỗ trợ”, ông Lubinets nói.

Oleshky nằm bên bờ sông Dnipro, đối diện thành phố Kherson. Quân đội Nga kiểm soát thành phố này trong những ngày đầu triển khai chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine hồi tháng 2/2022.

Thành phố đã hứng chịu thiệt hại nghiêm trọng và ngập lụt nặng nề sau khi đập thủy điện Kakhovka ở thượng nguồn bị phá hủy năm 2023.

Người dân địa phương từng kể về những chuyến đi đầy nguy hiểm trên các tuyến đường rải đầy mìn để tìm kiếm thức ăn và nước uống. Một trong những tuyến đường này được gọi là “con đường tử thần”.

Lệnh ngừng bắn tại Oleshky và khu vực Kherson bắt đầu có hiệu lực từ ngày 27/10. Ông Lubinets nhận định đây là lần đầu tiên kể từ năm 2022, một lệnh ngừng bắn được thiết lập trên một khu vực rộng lớn như vậy dọc tiền tuyến và duy trì trong thời gian đáng kể.

Trước khi đoàn xe cứu trợ tiến vào thành phố, các lực lượng đã tiến hành rà phá bom mìn trên những tuyến đường phục vụ chiến dịch. Bà Lantratova cho biết một công binh Nga và một người khác đã thiệt mạng trong quá trình này.

Theo bà Lantratova, 25 xe buýt được bố trí để phục vụ hoạt động sơ tán, trong đó có phương tiện dành riêng cho những người nằm liệt giường. Khoảng 50 nhân viên y tế cũng có mặt để hỗ trợ người dân.

Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết hai ủy viên nhân quyền Nga và Ukraine đã duy trì mức độ phối hợp cao.

Tuy nhiên, khi được một phóng viên truyền hình nhà nước hỏi liệu hoạt động này có cho thấy Moscow và Kiev có thể đạt thỏa thuận về những vấn đề khác hay không, ông Peskov nhấn mạnh đây là tình huống riêng và hiện rất khó suy rộng sang toàn bộ tiến trình giải quyết xung đột.

Hiện các bên đều ghi nhận vai trò của bà Melania Trump trong việc thúc đẩy thỏa thuận hòa bình. Moscow và Kiev nhiều lần đánh giá tích cực sự tham gia của Đệ nhất phu nhân Mỹ.

Các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ làm trung gian dự kiến nối lại vào tháng tới tại Abu Dhabi, lần đầu tiên kể từ tháng 2.