Ấn Độ tạo kỳ tích giảm nghèo, vượt Trung Quốc về tốc độ

Chỉ trong hơn một thập kỷ, Ấn Độ đạt bước tiến đáng chú ý trong cuộc chiến chống đói nghèo, ngay cả khi dân số vẫn tăng nhanh.

Đằng sau sự chuyển biến này là những chính sách nào, và liệu tăng trưởng kinh tế đã thực sự chạm tới những người nghèo nhất?

Cảnh đông đúc trong giờ cao điểm tại một nhà ga ở Chennai, Ấn Độ. Ảnh: AFP/TTXVN (Không cho phép bên thứ ba chia sẻ, sử dụng)

Ấn Độ đã giúp gần nửa tỷ người thoát nghèo chỉ trong hơn một thập kỷ, theo Ngân hàng Thế giới (WB). Chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi đã triển khai nhiều chính sách được đánh giá là có hiệu quả trong việc đưa thành quả tăng trưởng kinh tế nhanh của đất nước đến với người nghèo.

Kết quả này càng đáng chú ý khi dân số Ấn Độ tiếp tục tăng trong cùng giai đoạn. Năm 2023, quốc gia Nam Á này vượt Trung Quốc để trở thành nước đông dân nhất thế giới, đồng thời đạt tốc độ giảm nghèo nhanh hơn nước láng giềng phía Bắc.

Theo báo cáo Tóm tắt về nghèo đói và công bằng tháng 10/2026 của WB, ước tính khoảng 496 triệu người Ấn Độ đã thoát nghèo trong giai đoạn 2011-2023.

Tỷ lệ dân số sống trong tình trạng nghèo cùng cực, được xác định là có thu nhập bình quân không quá 3 USD/ngày, đã giảm từ 27,1% xuống còn 2,6% trong giai đoạn này.

Tỷ lệ người Ấn Độ sống dưới ngưỡng nghèo dành cho nhóm nước có thu nhập trung bình thấp, được xác định ở mức 4,20 USD/ngày theo sức mua tương đương (PPP) năm 2021, cũng giảm từ 57,7% năm 2011 xuống còn 16,1% năm 2023.

Một báo cáo năm 2022 do WB phối hợp với Bộ Tài chính Trung Quốc thực hiện cho biết Trung Quốc đã giúp 800 triệu người thoát nghèo, song quá trình này kéo dài khoảng 4 thập kỷ. Trung Quốc bắt đầu cải cách kinh tế năm 1978, còn số liệu về giảm nghèo được dẫn trong báo cáo tính đến năm 2020.

Việc so sánh hai nước không hoàn toàn tương đồng, nhưng vẫn cho thấy kết quả giảm nghèo đáng chú ý của Ấn Độ, nhất là khi quy mô nền kinh tế nước này còn nhỏ hơn nhiều so với Trung Quốc. Với GDP khoảng 20.850 tỷ USD, Trung Quốc hiện là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, trong khi quy mô kinh tế Ấn Độ chỉ đạt khoảng 4.500 tỷ USD, tương đương gần 1/5 Trung.

Việc làm gia tăng, đặc biệt là việc làm dành cho phụ nữ, cùng với các chương trình trợ cấp lương thực và những chính sách an sinh xã hội khác đã thúc đẩy tiêu dùng, đóng vai trò quan trọng trong thành tựu giảm nghèo của Ấn Độ.

Trong phần lớn giai đoạn tỷ lệ nghèo giảm mạnh, ông Modi giữ cương vị Thủ tướng Ấn Độ, bắt đầu từ tháng 5/2014. Một trong những chính sách nổi bật của chính phủ là chuyển tiền trợ cấp trực tiếp cho người thụ hưởng. Cơ chế này giúp tiền hỗ trợ của chính phủ được chuyển thẳng vào tài khoản ngân hàng của người nghèo, hạn chế thất thoát qua các khâu trung gian.

Tăng trưởng kinh tế nhanh dưới thời ông Modi cũng góp phần giúp tốc độ tạo việc làm vượt xa tốc độ gia tăng dân số. Trong giai đoạn 2017-2023, số người có việc làm tại quốc gia Nam Á này tăng khoảng 134 triệu người, với tốc độ tạo việc làm gần gấp đôi tốc độ tăng của dân số trong độ tuổi lao động.

Phần đáng kể thành quả này đến từ việc phụ nữ ở khu vực nông thôn tham gia lực lượng lao động có trả lương, qua đó làm tăng số người tạo thu nhập trong mỗi hộ gia đình.

Tuy nhiên, WB cũng lưu ý tình trạng chênh lệch tiền lương tại Ấn Độ. Năm 2023, thu nhập trung vị của nhóm 10% người lao động có thu nhập cao nhất lớn gấp khoảng 13 lần nhóm 10% có thu nhập thấp nhất.

Theo số liệu mới nhất của WB, trong năm 2024, hơn 824 triệu người trên toàn thế giới vẫn sống trong tình trạng nghèo cùng cực.