Cố vấn lãnh đạo Iran cảnh báo nguy cơ chiến tranh mở rộng

Một cố vấn thân cận của Lãnh tụ Tối cao Iran cho biết tiến trình hòa giải với Washington đang mắc kẹt vì vấn đề tài sản bị phong tỏa, đồng thời cảnh báo bất kỳ sự leo thang quân sự nào cũng có thể đẩy Trung Đông vào vòng xoáy bất ổn mới.

Tehran coi việc giải ngân là phép thử lòng tin

Hình ảnh ông Mohsen Rezaei – cố vấn quân sự của Lãnh tụ Tối cao Iran. Ảnh: WANA

Một thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran hiện phụ thuộc vào việc Washington có chấp nhận giải phóng 24 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Tehran hay không. Đây là tuyên bố đáng chú ý của ông Mohsen Rezaei, cố vấn quân sự của Lãnh tụ Tối cao Iran, trong cuộc phỏng vấn hiếm hoi với CNN tại Tehran.

Theo ông Rezaei, các cuộc đàm phán giữa hai bên đang rơi vào thế bế tắc và trách nhiệm tháo gỡ thuộc về Tổng thống Mỹ Donald Trump.

“Các cuộc đàm phán đang bế tắc và ông Trump phải là người phá vỡ thế bế tắc đó. Quả bóng hiện nằm trong chân ông ấy”, ông nói.

Theo các nguồn tin, Iran yêu cầu Mỹ giải ngân ngay 12 tỷ USD tài sản bị đóng băng sau khi hai bên ký một thỏa thuận tạm thời, đồng thời tiếp tục giải phóng thêm 12 tỷ USD ở giai đoạn tiếp theo.

Tuy nhiên, phía Mỹ lo ngại việc nới lỏng các hạn chế tài chính ở thời điểm hiện tại có thể làm suy giảm đòn bẩy quan trọng đối với Tehran. Chính quyền Trump cũng được cho là muốn đạt được một thỏa thuận có sức nặng hơn nhiều so với thỏa thuận hạt nhân năm 2015, đồng thời tránh mọi động thái có thể bị xem là “trao tiền mặt” cho Iran.

Trong cuộc trao đổi với CNN, ông Rezaei cho rằng việc Mỹ giải phóng số tài sản bị phong tỏa sẽ là bước đi mang tính xây dựng lòng tin và mở ra cơ hội mới cho quan hệ song phương.

Ông nhấn mạnh khoản tiền này thuộc về Iran chứ không phải của Mỹ, đồng thời mô tả đây là “phép thử” đối với thiện chí của Washington.

“Nếu ông Trump thực sự muốn đạt được thỏa thuận với Iran, thì 24 tỷ USD này chính là bài kiểm tra lòng tin mà Iran đặt ra. Khi Mỹ vượt qua bài kiểm tra đó, con đường phía trước sẽ được mở ra”, ông nói.

Cảnh báo mở rộng chiến sự nếu xung đột tái diễn

Bên cạnh vấn đề đàm phán, ông Rezaei cũng đưa ra cảnh báo cứng rắn về khả năng chiến sự leo thang nếu Mỹ nối lại các hoạt động quân sự chống Iran.

Theo ông, Tehran sẽ không giới hạn phản ứng trong khu vực Vịnh Ba Tư mà có thể mở rộng phạm vi tác chiến sang Ấn Độ Dương, eo biển Bab al-Mandab, Biển Đỏ và cả Địa Trung Hải.

“Chúng tôi sẽ đưa cuộc chiến sang một chiều kích khác bằng cách tấn công thêm các căn cứ quân sự Mỹ ngoài những mục tiêu từng bị nhắm tới”, ông tuyên bố, dù cho rằng khả năng bùng phát chiến tranh vào thời điểm hiện nay là không cao.

Ông cũng khẳng định Iran đã chuẩn bị cho kịch bản bị Mỹ tấn công trực tiếp trên lãnh thổ. Theo đánh giá của vị cố vấn quân sự, sức mạnh trên bộ của Iran vượt xa năng lực tên lửa mà nước này thường phô diễn trước thế giới.

“Nếu điều đó xảy ra, thế giới sẽ hiểu được năng lực thực sự của Iran, bởi sức mạnh lục quân của chúng tôi lớn hơn nhiều lần so với kho tên lửa”, ông nói.

Bác bỏ khả năng Lãnh tụ Tối cao gặp Tổng thống Trump

Trước câu hỏi về khả năng diễn ra cuộc gặp giữa Lãnh tụ Tối cao Ayatollah Mojtaba Khamenei và Tổng thống Trump, ông Rezaei đã bác bỏ hoàn toàn viễn cảnh này.

Ông không bình luận về tình trạng sức khỏe cũng như vai trò hiện nay của ông Khamenei trong quá trình ra quyết sách quốc gia, nhưng khẳng định thời điểm hiện tại chưa thích hợp cho bất kỳ cuộc gặp cấp cao nào.

“Điều đó sẽ không xảy ra. Chúng ta vẫn đang ở giai đoạn đầu của đàm phán và chính ông Trump đã khiến tiến trình này rơi vào bế tắc”, ông nói.

Phát biểu này được đưa ra chỉ ít ngày sau khi Tổng thống Trump cho biết ông và lãnh tụ tối cao Iran “dường như đang có mối quan hệ khá tốt” và bản thân ông sẽ cảm thấy “vinh dự” nếu có cơ hội gặp nhà lãnh đạo Iran.

Tuyên bố Iran lần đầu giành chiến thắng

Đề cập tới eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược từng vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu trước chiến tranh – ông Rezaei cho rằng Iran và Oman cùng có chủ quyền đối với khu vực này và sẽ phối hợp quản lý.

Ông tránh gọi đề xuất thu phí tàu thuyền đi qua eo biển là một loại “phí quá cảnh”, thay vào đó mô tả đây là khoản chi phí phục vụ công tác duy tu, bảo dưỡng và quản lý tuyến hàng hải quan trọng này.

Ông Mohsen Rezaei là một trong những nhân vật kỳ cựu của lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), từng tham chiến trong cuộc chiến Iran – Iraq và giữ chức Tư lệnh IRGC từ năm 1981 đến 1997. Sau đó, ông tham gia Hội đồng Phân định lợi ích quốc gia, cơ quan cố vấn cho lãnh tụ tối cao, đồng thời từng đảm nhiệm vị trí phó tổng thống dưới thời cố Tổng thống Ebrahim Raisi.

Trong cuộc phỏng vấn với CNN, ông bày tỏ hoài nghi về độ bền vững của bất kỳ thỏa thuận hạt nhân nào với Tổng thống Trump, viện dẫn việc Washington từng rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2015 cũng như chiến lược mà ông gọi là “mập mờ” trong đàm phán.

Đáng chú ý, vị cố vấn quân sự đánh giá cuộc xung đột kéo dài 40 ngày giữa Iran với liên minh Mỹ – Israel là một cột mốc lịch sử đối với Tehran.

“Đây là lần đầu tiên Iran giành chiến thắng trong chiến tranh. Trong những cuộc chiến trước đây, Iran luôn là bên thất bại”, ông tuyên bố.