Mỹ thử nghiệm thành công lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ tiên tiến

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, Bộ Năng lượng Mỹ (DOE) ngày 4/6 đã hoàn thành thành công thử nghiệm đạt trạng thái “tới hạn có nhiên liệu ở công suất bằng 0″ đối với thiết kế lò phản ứng hạt nhân siêu nhỏ tiên tiến Mark-0 của công ty Antares Nuclear, đánh dấu sự hồi sinh của ngành công nghiệp hạt nhân Mỹ.

Thử nghiệm này, được thực hiện tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Idaho của DOE, xác nhận lò phản ứng có thể vận hành an toàn và tạo cơ sở để các lò phản ứng tiếp theo có thể sản xuất điện vào năm 2027 và sau đó. Mark-0 là lò đầu tiên trong số nhiều lò phản ứng tiên tiến dự kiến đạt trạng thái tới hạn trước thời hạn ngày 4/7 theo sắc lệnh hành pháp tháng 5/2025 của Tổng thống Donald Trump.

Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết lần đầu tiên sau hơn 4 thập kỷ, một lò phản ứng phi nước nhẹ do tư nhân phát triển đã đạt tới trạng thái tới hạn tại Mỹ. Đây một khoảnh khắc lịch sử đối với ngành năng lượng Mỹ, đúng vào thời điểm trước thềm kỷ niệm 250 năm lập quốc.

Theo DOE, thử nghiệm tới hạn của Mark-0 là một thành tựu lớn, xác nhận tính an toàn và hiệu năng vận hành của lò phản ứng phân hạch do Antares Nuclear phát triển. Đây là một trong những thành tựu công nghệ quan trọng nhất trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân trong hơn 40 năm qua ở Mỹ, cung cấp dữ liệu cho thiết kế cũng như cấp phép các lò phản ứng thương mại trong tương lai.

Khi được thương mại hóa sau các thử nghiệm và cấp phép tiếp theo của Ủy ban Quản lý Hạt nhân (NRC), các lò phản ứng siêu nhỏ như của Antares dự kiến sẽ được sử dụng trong nhiều ứng dụng trên mặt đất và ngoài không gian, cũng như bảo đảm nguồn năng lượng ổn định cho các cơ sở quân sự.

Là lò phản ứng thứ 53 được xây dựng tại khu vực Phòng thí nghiệm Quốc gia Idaho kể từ năm 1951, Mark-0 gia nhập vào danh sách các lò phản ứng thử nghiệm có vai trò định hình cho thế hệ lò phản ứng hiện nay của Mỹ.

Theo Giám đốc điều hành công ty Antares Nuclear, Jordan Bramble, chương trình Thí điểm Lò phản ứng của DOE đã trở thành chất xúc tác mang tính chuyển đổi cho năng lượng hạt nhân Mỹ, giúp thực hiện những điều mà nhiều người từng cho là không thể trong chưa đầy 1 năm. Thử nghiệm Mark-0 sẽ tiếp tục cung cấp dữ liệu trong môi trường an toàn, nhanh chóng để cải thiện thiết kế lò phản ứng.

Năm ngoái, Tổng thống Donald Trump đã ban hành 4 sắc lệnh hành pháp chỉ đạo DOE đóng vai trò dẫn đầu trong việc thúc đẩy “sự phục hưng hạt nhân” của Mỹ. Sắc lệnh hành pháp 14301 cải cách và đơn giản hóa quy trình tại các phòng thí nghiệm quốc gia đối với việc thử nghiệm lò phản ứng tại Bộ Năng lượng, đồng thời chỉ đạo DOE khởi động một chương trình thí điểm mới nhằm đẩy nhanh việc thử nghiệm các thiết kế lò phản ứng tiên tiến.

Chương trình Thí điểm Lò phản ứng thiết lập một lộ trình mới của DOE dành cho việc trình diễn lò phản ứng tiên tiến nhằm đẩy nhanh quá trình cấp phép thương mại. Chương trình nhằm tận dụng thẩm quyền của DOE để thúc đẩy nhanh hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ lò phản ứng hạt nhân tiên tiến, với mục tiêu rộng hơn là đạt trạng thái tới hạn đối với ít nhất 3 thiết kế lò phản ứng hạt nhân tiên tiến đặt bên ngoài các phòng thí nghiệm quốc gia trước ngày 4/7/2026.