Có nên uống nước lá tía tô gừng hàng ngày không?

Nước lá tía tô kết hợp với gừng được nhiều người lựa chọn như một thức uống thảo dược với kỳ vọng hỗ trợ tăng cường sức khỏe, làm ấm cơ thể và hỗ trợ tiêu hóa.

Vậy có nên uống mỗi ngày không?

Nước lá tía tô không chỉ là một thức uống thơm ngon mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Theo y học cổ truyền tía tô có tính ấm, thường được dùng để giải cảm, hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy bụng… Gừng cũng được sử dụng từ lâu để làm ấm cơ thể, hỗ trợ giảm buồn nôn, kích thích tiêu hóa và giảm cảm giác lạnh bụng. Tuy nhiên, đây đều là những vị thuốc cần sử dụng phù hợp với thể trạng từng người.

1. Lợi ích của nước lá tía tô gừng

1.1 Nước lá tía tô gừng hỗ trợ tiêu hóa và giảm cảm giác đầy bụng

Gừng chứa các hợp chất gingerol và shogaol có thể thúc đẩy nhu động dạ dày, hỗ trợ quá trình làm rỗng dạ dày, từ đó giúp giảm đầy hơi, khó tiêu ở một số người. Theo Viện Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp Hoa Kỳ (NCCIH), gừng hỗ trợ giảm buồn nôn, đặc biệt ở phụ nữ mang thai và một số trường hợp sau phẫu thuật.

Theo y học cổ truyền, lá tía tô có vị cay, tính ấm, quy vào các kinh phế và tỳ. Dược liệu này thường được sử dụng để giải cảm, phát tán phong hàn, hành khí, hòa vị, giúp giảm đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn và hỗ trợ cải thiện các triệu chứng do rối loạn tiêu hóa nhẹ. Vì vậy, khi kết hợp với gừng – cũng là vị thuốc có tính ấm, giúp ôn trung, tán hàn và hỗ trợ tiêu hóa – có thể góp phần làm dịu cảm giác lạnh bụng, đầy hơi và khó chịu sau ăn ở một số người.

Nước lá tía tô kết hợp với gừng có thể được sử dụng như một thức uống thảo mộc hỗ trợ làm ấm cơ thể và tiêu hóa khi dùng với lượng hợp lý…

1.2 Giúp cơ thể ấm hơn khi thời tiết lạnh

Theo y học cổ truyền, lá tía tô và gừng đều có vị cay, tính ấm, thường được sử dụng để phát tán phong hàn, ôn trung và tán hàn. Vì vậy, hai vị thuốc này thường được dùng trong các trường hợp cảm mạo phong hàn với biểu hiện sợ lạnh, không ra mồ hôi, đau đầu, nghẹt mũi, hoặc khi cơ thể bị lạnh bụng, đầy bụng, khó tiêu do nhiễm lạnh.

Uống nước tía tô kết hợp với gừng có thể giúp cơ thể ấm hơn, hỗ trợ giảm cảm giác rét run và khó chịu trong những trường hợp này.

1.3 Hỗ trợ giảm buồn nôn

Theo y học cổ truyền, cả lá tía tô và gừng đều là những vị thuốc có tác dụng hòa vị, chỉ nôn (điều hòa chức năng của dạ dày và hỗ trợ giảm buồn nôn). Tía tô thường được dùng trong các trường hợp buồn nôn, nôn mửa do cảm mạo hoặc do khí vị không điều hòa; trong khi gừng có tác dụng ôn trung, tán hàn, giáng nghịch, giúp giảm nôn, đặc biệt khi buồn nôn liên quan đến lạnh bụng hoặc rối loạn tiêu hóa. Vì vậy, hai vị thuốc này thường được phối hợp trong một số bài thuốc cổ truyền để hỗ trợ cải thiện triệu chứng buồn nôn và khó chịu ở đường tiêu hóa.

Dưới góc độ y học hiện đại, gừng là một trong những thảo dược có bằng chứng khoa học khá rõ về khả năng hỗ trợ giảm buồn nôn. Theo Trung tâm Quốc gia về Sức khỏe Bổ sung và Tích hợp Hoa Kỳ (NCCIH), gừng có thể giúp giảm buồn nôn liên quan đến thai kỳ, sau phẫu thuật và trong một số trường hợp say tàu xe. Tuy nhiên, hiệu quả của lá tía tô đối với triệu chứng này vẫn chưa có nhiều nghiên cứu lâm sàng chất lượng cao trên người. Do đó, nước lá tía tô với gừng chỉ nên được xem là một biện pháp hỗ trợ, không thay thế thuốc hoặc các phương pháp điều trị theo chỉ định của bác sĩ.

1.4 Bổ sung các hợp chất chống oxy hóa, góp phần giảm viêm

Lá tía tô và gừng đều chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học như flavonoid, acid phenolic, rosmarinic acid (ở tía tô) và gingerol, shogaol (ở gừng). Các chất này được ghi nhận có khả năng chống oxy hóa, giúp trung hòa các gốc tự do – những phân tử có thể gây tổn thương tế bào nếu tích tụ quá mức trong cơ thể.

Stress oxy hóa kéo dài có liên quan đến quá trình lão hóa cũng như sự phát triển của nhiều bệnh mạn tính như tim mạch, đái tháo đường và một số bệnh thoái hóa thần kinh. Nhờ đặc tính chống oxy hóa và chống viêm, các hoạt chất trong tía tô và gừng được cho là có thể góp phần bảo vệ tế bào và hỗ trợ duy trì sức khỏe.

3. Điều gì xảy ra nếu uống mỗi ngày và lạm dụng?

Mặc dù nước lá tía tô với gừng có thể được sử dụng như một thức uống thảo mộc trong chế độ ăn hằng ngày, nhưng điều đó không có nghĩa là càng uống nhiều càng tốt. Với người khỏe mạnh, việc dùng ở lượng vừa phải, nguyên liệu bảo đảm vệ sinh và phù hợp với thể trạng thường được xem là an toàn.

Ngược lại, uống quá nhiều hoặc sử dụng liên tục trong thời gian dài không được khuyến khích, đặc biệt ở người có bệnh lý nền hoặc đang dùng thuốc điều trị.

Lạm dụng nước lá tía tô gừng có thể gây:

Kích ứng đường tiêu hóa: Dùng nhiều gừng có thể gây nóng rát vùng thượng vị, ợ nóng, khó chịu đường tiêu hóa… Nếu kết hợp cùng tía tô với lượng lớn, một số người có cơ địa nhạy cảm cũng có thể gặp cảm giác nóng trong người hoặc khó chịu tiêu hóa.

Có nguy cơ tương tác với thuốc: Người đang sử dụng thuốc nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng các sản phẩm thảo dược vì một số loại có thể tương tác với thuốc điều trị. Với gừng, cần đặc biệt lưu ý khả năng ảnh hưởng đến quá trình đông máu hoặc làm tăng nguy cơ chảy máu khi dùng cùng thuốc chống đông, thuốc kháng kết tập tiểu cầu; ngoài ra, gừng cũng có thể ảnh hưởng đến đường huyết hoặc huyết áp ở một số người đang điều trị bệnh.

Không phải “nước detox”: Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy nước lá tía tô với gừng giúp “thải độc gan”, “làm sạch máu”, “đốt mỡ thần tốc” hay chữa khỏi bệnh. Gan và thận vốn là hai cơ quan đảm nhiệm chức năng thải độc của cơ thể. Một loại đồ uống đơn lẻ không thể thay thế vai trò này.

4. Dùng nước lá tía tô gừng thế nào cho an toàn và có lợi nhất?

Những người cần thận trọng hoặc không nên tự ý uống:

• Người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu.
• Người đang điều trị đái tháo đường hoặc tăng huyết áp bằng thuốc.
• Người có tiền sử dị ứng với tía tô hoặc gừng.
• Người thường xuyên bị trào ngược dạ dày thực quản hoặc ợ nóng.
• Phụ nữ mang thai nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên, mặc dù gừng có bằng chứng hỗ trợ giảm buồn nôn ở một số trường hợp.

Uống thế nào là hợp lý?

Người khỏe mạnh có thể sử dụng nước lá tía tô với gừng như một thức uống thảo mộc để thay đổi khẩu vị và bổ sung vào chế độ ăn đa dạng. Nên dùng điều độ, kết hợp với chế độ dinh dưỡng cân bằng, đồng thời không coi đây là giải pháp thay thế nước lọc hoặc các phương pháp điều trị khi mắc bệnh.

Một số lưu ý:

• Dùng nguyên liệu sạch, không có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.
• Không nấu quá đặc.
• Không uống thay hoàn toàn nước lọc.
• Không uống liên tục trong thời gian dài với mục đích chữa bệnh.
• Nếu xuất hiện đau bụng, tiêu chảy, nổi mẩn hoặc các triệu chứng bất thường nên ngừng sử dụng và đi khám.

Nước lá tía tô với gừng là thức uống truyền thống có thể mang lại một số lợi ích như hỗ trợ tiêu hóa, làm ấm cơ thể và bổ sung các hợp chất chống oxy hóa nếu sử dụng điều độ. Đối với người khỏe mạnh, có thể sử dụng thỉnh thoảng như một loại nước thảo mộc trong chế độ ăn cân đối. Người mắc bệnh mạn tính, đang dùng thuốc hoặc phụ nữ mang thai nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng thường xuyên. Điều quan trọng hơn cả vẫn là duy trì chế độ ăn đa dạng, tập luyện đều đặn, ngủ đủ giấc và kiểm soát các yếu tố nguy cơ đối với sức khỏe.