‘Chìa khóa’ cho nền năng lượng bền vững

Trong bối cảnh cuộc chiến nổ ra ở Trung Đông giữa Mỹ và Israel với Iran đang tạo ra cú sốc thực sự cho thị trường năng lượng toàn cầu, Italy đã ứng phó bằng cách thức tiếp cận quyết liệt và thực dụng.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN tại Italy, ông Federico Giuliani – phóng viên báo InsideOver thuộc tờ Il Giornale tại thành phố Milan, miền Bắc Italy – cho rằng “chìa khóa” để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, dù là của Italy hay Việt Nam, là phải đa dạng hóa nguồn cung, đẩy mạnh sản xuất trong nước và đầu tư cho năng lượng tái tạo.

Luật sư Rudy Giuliani bên ngoài tòa án ở Washington hồi tháng 12/2023. Ảnh: AFP

Theo ông Giuliani, mặc dù Italy ít chịu ảnh hưởng hơn so với các quốc gia châu Á từ việc eo biển Hormuz bị phong tỏa nhưng Rome vẫn nhanh chóng điều chỉnh chính sách năng lượng sang tự chủ chiến lược, chuyển trạng thái từ ứng phó thụ động sang chủ động xây dựng hệ sinh thái năng lượng mới để giảm thiểu rủi ro từ các “điểm nghẽn” địa chính trị.

Cụ thể, mặc dù lượng dầu khí nhập khẩu của Italy qua eo biển Hormuz chỉ chiếm 10% tổng lượng dầu nhập khẩu nhưng khi Qatar ra tuyên bố bất khả kháng do các cơ sở sản xuất bị tấn công, Italy đã lập tức tăng tốc hoạt động của các trạm tái hóa khí ở các thành phố Piombino và Ravenna, đồng thời tăng tối đa nhập khẩu qua đường ống từ Algeria (Transmed) và Azerbaijan (TAP) để bù đắp thiếu hụt.

Vài ngày trước, Thủ tướng Italy Giorgia Meloni đã đến Algeria để thảo luận với Tổng thống chủ nhà Abdelmadjid Tebboune về tăng cường hợp tác năng lượng, bao gồm cả các nỗ lực trên những lĩnh vực mới như khí đốt ngoài khơi và đại dương. Algeria hiện là nhà cung cấp khí đốt tự nhiên hàng đầu của Italy thông qua đường ống dẫn khí xuyên Địa Trung Hải và có tiềm năng tăng cường xuất khẩu.

Trước đó, ngay khi xung đột Nga – Ukraine nổ ra đầu năm 2022, Italy đã thực hiện những thay đổi đáng kể trong chiến lược năng lượng của mình bằng cách loại bỏ nhập khẩu khí đốt và dầu mỏ từ Nga, tìm kiếm các nhà cung cấp mới và ký kết các thỏa thuận với Kazakhstan, Na Uy, Mỹ, Libya, Algeria, Nigeria cùng một số quốc gia ở châu Phi.

Thêm vào đó, Italy đã nới lỏng các rào cản hành chính nhằm tăng cường sản lượng khí đốt tự nhiên nội địa tại các giàn khoan trên biển Adriatic; chuyển đổi các nhà máy lọc dầu truyền thống (như ở Venice, Gela) thành các nhà máy lọc dầu sinh học; tập trung nâng cấp hạ tầng nhập khẩu và điều phối năng lượng từ Bắc Phi và Mỹ sang phần còn lại của châu Âu…

Tất cả những bước đi này đã hỗ trợ cho việc đa dạng hóa nguồn cung, giúp Italy tránh rơi vào tình trạng thiếu hụt nhiên liệu nghiêm trọng hay tăng giá quá mức các mặt hàng xăng, dầu diesel và khí đốt khi nguồn cung Trung Đông đột ngột bị ngừng lại.

Ông Giuliani nhấn mạnh, trọng tâm chiến lược của Italy là dồn tổng lực cho bứt phá năng lượng tái tạo. Tính đến đầu năm nay, tổng công suất năng lượng tái tạo đươc lắp đặt tại Italy đã vượt 83,5 GW, trong đó điện Mặt trời đạt hơn 43,5 GW và điện gió đạt gần 14 GW, đáp ứng 41% nhu cầu điện quốc gia. Theo Kế hoạch Năng lượng và Khí hậu Quốc gia (PNIEC), Italy đặt mục tiêu nâng tỷ lệ điện năng từ nguồn tái tạo lên mức 65% vào năm 2030.

Đối với Việt Nam, nhà báo Italy cho rằng, điều quan trọng nhất hiện nay là cần giảm thiểu tác động và quản lý tình trạng khẩn cấp về năng lượng cho đến khi giải quyết hoặc loại bỏ được những ảnh hưởng đối với người dân và nền kinh tế.

Để làm được điều đó, Việt Nam phải tránh tình trạng phụ thuộc vào một quốc gia duy nhất hay một nhà cung cấp duy nhất; thúc đẩy phát triển các nguồn cung khu vực thông qua việc hội nhập an ninh năng lượng sâu rộng hơn ở châu Á; và tăng cường đầu tư vào năng lượng tái tạo.

Trong tình hình địa chính trị hiện nay, đây còn là giải pháp lâu dài cho vấn đề an ninh năng lượng trong thời kỳ khủng hoảng, đặc biệt khi Việt Nam có tiềm năng đáng kể cả về năng lượng Mặt trời và năng lượng gió, có vị trí địa lý thuận lợi ở khu vực châu Á, nơi tập trung các nền kinh tế năng động nhất thế giới và dẫn đầu về năng lượng tái tạo.

Theo ông Giuliani, cùng với sự hợp tác mạnh mẽ hơn và thúc đẩy hợp tác cùng có lợi ở cấp khu vực, Việt Nam có thể giảm thiểu tác động của cuộc khủng hoảng hiện nay và tăng cường an ninh năng lượng, một trụ cột then chốt của an ninh quốc gia gắn với phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng – an ninh, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân.