Canada định vị lại vai trò tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương

Theo phóng viên TTXVN tại Ottawa, giới quan sát nhận định chuyến công du của Thủ tướng Canada Mark Carney tới Ấn Độ, Australia và Nhật Bản trong tuần qua cho thấy Ottawa đang thúc đẩy điều chỉnh chiến lược đối ngoại theo hướng tăng cường hiện diện tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đồng thời đa dạng hóa quan hệ kinh tế và an ninh trong bối cảnh trật tự quốc tế biến động.

Thủ tướng Canada Mark Carney (trái) và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc gặp ở New Delhi ngày 2/3/2026. Ảnh: ANI/TTXVN

Trong nhiều thập kỷ, chính sách đối ngoại của Canada chủ yếu dựa trên hai trụ cột là quan hệ với Mỹ và các liên kết xuyên Đại Tây Dương với châu Âu. Tuy nhiên, những thay đổi về kinh tế và địa chính trị toàn cầu đang thúc đẩy Ottawa mở rộng không gian chiến lược sang các khu vực năng động hơn, đặc biệt là Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, nơi tập trung các tuyến thương mại, chuỗi cung ứng và trung tâm tăng trưởng kinh tế quan trọng của thế giới.

Theo Văn phòng Thủ tướng Canada, chuyến công du của ông Carney tập trung thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực như khoáng sản quan trọng, năng lượng sạch, quốc phòng, công nghệ và đầu tư – những lĩnh vực được xem là nền tảng của cạnh tranh địa kinh tế trong giai đoạn mới.

Giới chuyên gia nhận định việc Canada tăng cường gắn kết với các đối tác chủ chốt tại khu vực cũng phản ánh xu hướng “đa dạng hóa chiến lược”. Canada không tìm cách thay thế mối quan hệ với Mỹ mà muốn bổ sung thêm các trụ cột hợp tác mới nhằm tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế và nâng cao vai trò của Canada trong các cấu trúc khu vực.

Tại chặng dừng chân đầu tiên của ông Carney ở Ấn Độ, hai bên nhất trí nối lại đàm phán Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện (CEPA), với mục tiêu hoàn tất trong năm 2026 và nâng kim ngạch thương mại song phương lên khoảng 50 tỷ USD vào cuối thập kỷ này. Hai nước cũng ký nhiều thỏa thuận hợp tác trong các lĩnh vực khoáng sản quan trọng, năng lượng sạch, trí tuệ nhân tạo (AI), giáo dục và an ninh. Đáng chú ý, công ty Cameco của Canada đã ký thỏa thuận cung cấp uranium trị giá khoảng 2,6 tỷ USD cho các đối tác Ấn Độ nhằm hỗ trợ chương trình điện hạt nhân dân sự của nước này.

Văn phòng Thủ tướng Canada khẳng định tuyên bố chung Canada – Ấn Độ nhấn mạnh việc hai nước sẽ tăng cường hợp tác quốc phòng, đặc biệt trong lĩnh vực an ninh hàng hải và phối hợp thực thi luật pháp, đồng thời ủng hộ một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương “tự do, rộng mở và bao trùm”.

Sau Ấn Độ, Thủ tướng Carney tiếp tục chuyến công du tại Australia, nơi hai nước thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực khoáng sản quan trọng, năng lượng sạch, đầu tư và quốc phòng. Hai bên cũng mở rộng hợp tác trong lĩnh vực hydrogen và các công nghệ giảm phát thải. Văn phòng Thủ tướng Canada cho biết các nhà đầu tư Australia, đặc biệt là các quỹ hưu trí lớn, bày tỏ ý định tăng cường đầu tư vào Canada, trong đó có các dự án hạ tầng và năng lượng quy mô lớn.

Trong lĩnh vực an ninh, Canada và Australia cũng tăng cường hợp tác chống tội phạm xuyên quốc gia, an ninh mạng và các hình thức can thiệp từ nước ngoài, đồng thời mở rộng hợp tác công nghiệp quốc phòng.

Chặng cuối tại Nhật Bản đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ song phương khi hai nước công bố nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược toàn diện, mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực quốc phòng, năng lượng, khoáng sản quan trọng và công nghệ. Hai bên nhất trí tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ cao như AI, bán dẫn, an ninh mạng và công nghệ lượng tử.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi (phải) và người đồng cấp Canada Mark Carney tại cuộc gặp ở Tokyo ngày 6/3/2026. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Ngoài ra, Canada và Nhật Bản cũng thúc đẩy hợp tác về khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), hydrogen và công nghệ hạt nhân nhằm hỗ trợ mục tiêu chuyển đổi năng lượng và bảo đảm an ninh năng lượng. Theo Văn phòng Thủ tướng Canada, Ottawa cũng sẽ cử phái đoàn thương mại sang Nhật Bản nhằm thúc đẩy đầu tư và mở rộng hợp tác kinh tế.

Các chuyên gia cho rằng 3 điểm đến trong chuyến công du phản ánh cách tiếp cận đa tầng của Canada khi kết hợp các yếu tố kinh tế, năng lượng, công nghệ và an ninh nhằm xây dựng mạng lưới đối tác rộng hơn tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc ngày càng gia tăng, việc mở rộng hiện diện tại khu vực này được xem là bước đi giúp Canada đa dạng hóa quan hệ kinh tế, nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động toàn cầu và củng cố vai trò của nước này như một cường quốc tầm trung trong các cấu trúc hợp tác khu vực.