Ấn Độ, Canada tăng tốc hợp tác năng lượng hạt nhân và thương mại

Theo Nikkei Asia, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Thủ tướng Canada Mark Carney ngày 2/3 công bố hàng loạt thỏa thuận hợp tác, trong đó đáng chú ý là hợp đồng cung cấp uranium trị giá khoảng 1,9 tỷ USD, đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực hàn gắn quan hệ song phương sau giai đoạn căng thẳng kéo dài.

Thủ tướng Canada Mark Carney (trái) và người đồng cấp Ấn Độ Narendra Modi tại cuộc gặp bên lề Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Alberta, Canada ngày 17/6/2025. Ảnh tư liệu: ANI/TTXVN

Phát biểu tại cuộc họp báo chung ở New Delhi, Thủ tướng Narendra Modi cho biết hai nước đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 50 tỷ USD vào năm 2030. Ông nhấn mạnh ưu tiên hiện nay là khai thác tối đa tiềm năng hợp tác kinh tế và sớm hoàn tất Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện trong năm nay. Theo số liệu được công bố, tổng thương mại hàng hóa và dịch vụ giữa hai nước đạt 23,66 tỷ USD trong năm 2024, trong đó thương mại hàng hóa đạt gần 9 tỷ USD.

Về năng lượng, công ty Cameco có trụ sở tại Saskatoon (Canada) sẽ cung cấp khoảng 10 triệu kg uranium cho Ấn Độ trong giai đoạn 2027-2035. Thỏa thuận được đánh giá là bước đi chiến lược nhằm hỗ trợ kế hoạch mở rộng năng lượng hạt nhân của New Delhi, đồng thời giúp Ottawa củng cố vị thế là nhà cung cấp uranium hàng đầu thế giới. Trong bối cảnh Ấn Độ đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, nguồn cung ổn định từ Canada được xem là yếu tố then chốt.

Chuyến thăm của ông Mark Carney tới Ấn Độ là chuyến công du đầu tiên kể từ khi ông trở thành Thủ tướng Canada năm 2025. Đây cũng là một phần trong chuyến công du ba nước, bao gồm Australia và Nhật Bản. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Ottawa tìm cách tái cân bằng quan hệ với các đối tác châu Á, khi quan hệ truyền thống với Mỹ đối mặt nhiều bất định dưới Chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Quan hệ Ấn Độ – Canada từng rơi xuống mức thấp nhất vào năm 2023 sau khi cựu Thủ tướng Justin Trudeau cho biết Ottawa đang điều tra các cáo buộc về khả năng có liên quan giữa các đặc vụ Ấn Độ và vụ sát hại ông Hardeep Singh Nijjar, một công dân Canada ủng hộ phong trào ly khai Khalistan. New Delhi bác bỏ cáo buộc và căng thẳng leo thang khi hai bên trục xuất các nhà ngoại giao cấp cao của nhau.

Tuy nhiên, kể từ cuộc gặp bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm Các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) tại Kananaskis vào tháng 6/2025, hai nhà lãnh đạo đã nhất trí bình thường hóa quan hệ và bổ nhiệm đại sứ mới. Thủ tướng Mark Carney cho biết mức độ tiếp xúc giữa hai chính phủ trong năm qua nhiều hơn tổng số của hơn hai thập kỷ trước cộng lại, đồng thời khẳng định đây không chỉ là khôi phục quan hệ mà còn là mở rộng một quan hệ đối tác có tham vọng và tầm nhìn mới.

Ngoài hợp tác kinh tế, hai bên nhất trí thúc đẩy quan hệ quốc phòng thông qua đối thoại quốc phòng thường niên, hợp tác hàng hải tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và trao đổi quân sự chuyên nghiệp. Tuyên bố chung tái khẳng định cam kết đối với một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do, rộng mở và bao trùm.

Hai nhà lãnh đạo cũng cam kết tăng cường phối hợp chống khủng bố, chủ nghĩa cực đoan, tội phạm có tổ chức, bao gồm buôn bán ma túy và tiền chất fentanyl, cũng như tội phạm mạng. Cơ chế liên lạc giữa các cơ quan an ninh và thực thi pháp luật sẽ được thiết lập nhằm xử lý các thách thức chung.

Bên cạnh đó, các biên bản ghi nhớ được ký kết còn bao gồm hợp tác trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, phát triển chuỗi cung ứng khoáng sản quan trọng an toàn và bền vững, cũng như sáng kiến ba bên Ấn Độ – Canada – Australia về công nghệ mới nổi và đổi mới sáng tạo.

Việc ký kết thỏa thuận uranium và thúc đẩy hiệp định thương mại toàn diện cho thấy cả New Delhi và Ottawa đang tìm cách đưa quan hệ song phương sang một giai đoạn ổn định hơn, tập trung vào lợi ích chiến lược dài hạn. Sau giai đoạn bất đồng nghiêm trọng, hai nước đang đặt cược vào hợp tác kinh tế và an ninh để tái định hình quan hệ trong bối cảnh môi trường địa chính trị toàn cầu nhiều biến động.