Các cuộc bầu cử có ngăn Mỹ và Israel leo thang với Iran?

Các kết quả bầu cử bất lợi có thể không ngăn ông Trump và ông Netanyahu mở đợt tấn công mới nhằm vào Iran, thậm chí khiến hai nhà lãnh đạo càng muốn thể hiện sức mạnh.

Ông Donald Trump và ông Benjamin Netanyahu trong cuộc gặp tại Washington, D.C. Ảnh: AFP/TTXVN (Không được phép sử dụng, chia sẻ bởi bên thứ ba)

Theo báo chí Anh, những dấu hiệu hiện nay cho thấy Mỹ và Israel có thể nối lại các cuộc tấn công Iran ngay sau bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Kết quả bỏ phiếu bất lợi chưa chắc làm thay đổi tính toán này, bởi cả Tổng thống Donald Trump lẫn Thủ tướng Benjamin Netanyahu có thể vẫn giữ quyền quyết định hành động quân sự.

Tại Mỹ, ngay cả trong kịch bản đảng Cộng hòa mất quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội, ông Trump vẫn là tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang. Một thất bại của đảng cầm quyền không đồng nghĩa tổng thống mất khả năng ra lệnh tấn công. Theo các chuyên gia phân tích, tổn thất chính trị còn có thể làm gia tăng mong muốn đáp trả và thể hiện sức mạnh của ông.

Tại Israel, quá trình thành lập chính phủ liên minh mới có thể kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng. Trong thời gian chuyển giao, ông Netanyahu vẫn có thể ra lệnh hành động quân sự nếu cho rằng điều này phục vụ lợi ích an ninh quốc gia.

Chuyên gia Danny Citrinowicz thuộc Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel cũng lưu ý rằng việc nối lại chiến tranh với Iran có thể tạo cơ hội để ông Netanyahu thúc đẩy thành lập một chính phủ đoàn kết dân tộc do mình lãnh đạo.

Bởi vậy, nguy cơ mất đa số sau bầu cử chưa chắc khép lại vai trò của ông trong các quyết định tiếp theo.

Hai nhà lãnh đạo bước vào cuộc bỏ phiếu trong hoàn cảnh có nhiều điểm tương đồng. Cả hai đều đối mặt triển vọng bầu cử bất lợi khi chiến dịch quân sự nhằm vào Iran chưa đạt mục tiêu. Tuy nhiên, phản ứng của cử tri đối với cuộc chiến lại khác biệt rõ rệt.

Tại Mỹ, chiến dịch vấp phải sự phản đối rộng rãi, gắn với tình trạng giá cả tăng cùng những tổn thất về sinh mạng và uy tín của nước này. Trong khi đó, quyết định tấn công Iran vẫn được ủng hộ tại Israel. Chỉ trích chủ yếu từ các đảng đối lập nhằm vào ông Netanyahu là việc ông chưa hoàn thành mục tiêu chiến dịch.

Ông Netanyahu tiếp tục đặt an ninh quốc gia vào trọng tâm vận động tranh cử. Trong những ngày cuối chiến dịch, ông chia sẻ hình ảnh do trí tuệ nhân tạo tạo ra mô tả một vụ nổ hạt nhân trên bầu trời Tel Aviv, kèm cảnh báo Israel đang đối diện nguy cơ hiện hữu đối với sự tồn vong.

Thủ tướng Israel được cho là đã thúc đẩy một đợt tấn công mới trước ngày bỏ phiếu. Khi các cuộc thăm dò cho thấy khối đảng ủng hộ chính phủ có thể thất bại với cách biệt sít sao, việc nối lại chiến sự có thể được ông kỳ vọng sẽ cải thiện triển vọng bầu cử.

Ngược lại, ông Trump dường như muốn chờ đến sau bầu cử Mỹ mới tấn công Iran trở lại. Do Mỹ có ảnh hưởng lớn hơn trong quan hệ với Israel, mong muốn trì hoãn của ông Trump đã được ưu tiên. Washington hiện vẫn để ngỏ khả năng mở một đợt tấn công mới sau bầu cử.

Tính toán của hai nhà lãnh đạo dường như vẫn dựa trên hy vọng rằng những đòn đánh mạnh hơn sẽ buộc Tehran lùi bước. Những nhượng bộ họ muốn đạt được gồm mở lại eo biển Hormuz vô điều kiện và giao nộp kho uranium được làm giàu ở mức cao.

Tuy nhiên, mở rộng danh sách mục tiêu hay sử dụng vũ khí có sức công phá lớn hơn chưa chắc giúp Mỹ và Israel đạt được điều đó. Các nhà phân tích nhận định khả năng Iran đáp trả mạnh mẽ đáng lo ngại hơn triển vọng Tehran chấp nhận thay đổi chính quyền hoặc đưa ra những nhượng bộ lớn.

Cơ sở hạ tầng tại Saudi Arabia và các nước Vùng Vịnh, căn cứ quân sự Mỹ trong khu vực cùng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz vẫn nằm trong tầm tấn công của Iran hoặc các lực lượng đồng minh. Tehran còn có những phương án leo thang chưa sử dụng, như tấn công nhà máy khử mặn và cáp thông tin liên lạc dưới biển.

Đây cũng là những rủi ro từng khiến ông Trump nhiều lần đe dọa tăng cường tấn công rồi lùi bước. Chiến dịch vừa qua đã làm hao hụt các loại đạn dược quan trọng, đặc biệt là tên lửa đánh chặn. Một vòng giao tranh mới sẽ tiếp tục gây sức ép lên giá năng lượng, thị trường và kinh tế toàn cầu, trong khi lực lượng Mỹ cùng các đồng minh vẫn đối mặt với nguy cơ bị Iran tấn công đáp trả.

Những trở ngại ấy khiến quyết định tiếp theo của Washington còn khó đoán. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng nguy cơ leo thang vẫn lớn hơn khả năng kiềm chế, bởi kết quả bất lợi tại hòm phiếu có thể khiến cả ông Trump lẫn ông Netanyahu tìm kiếm một chiến thắng trên chiến trường.