Lý do Fed có thể ‘phanh’ tăng lãi suất dù lạm phát cao

Chi phí sinh hoạt tiếp tục là mối quan tâm hàng đầu của cử tri Mỹ trước thềm cuộc bỏ phiếu ngày 3/11.

Đây cũng là nội dung được các quan chức Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đặc biệt chú trọng khi chuẩn bị bước vào cuộc họp cuối cùng trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Trụ sở Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tại Washington, D.C. Ảnh: THX/TTXVN

Hồi tháng 9, Fed đã nhất trí nâng lãi suất điều hành lần đầu tiên sau ba năm nhằm đối phó với tình trạng lạm phát kéo dài. Động thái này làm dấy lên câu hỏi liệu ngân hàng trung ương Mỹ có tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ và câu hỏi đặt ra hiện nay là liệu Fed có tiếp tục tăng lãi suất hay không và nếu có thì vào thời điểm nào. Thông thường, ngân hàng trung ương này tăng lãi suất để hạ nhiệt đà tăng giá cả và giảm lãi suất nhằm thúc đẩy thị trường việc làm.

Bất chấp mong muốn hạ lãi suất của chính quyền Tổng thống Donald Trump, cũng như việc báo cáo việc làm tháng 9 không đạt kỳ vọng của giới phân tích, phần lớn các chuyên gia nhận định khả năng Fed quyết định hạ lãi suất trong cuộc họp tháng này là rất thấp.

Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) đang cân nhắc giữa hai lựa chọn: tiếp tục tăng lãi suất hoặc tạm dừng. Nếu tăng lãi suất thêm một lần nữa, Fed sẽ khiến chi phí vay vốn của các hộ gia đình tăng lên. Ngược lại, nếu giữ nguyên lãi suất, cơ quan này có nguy cơ để lạm phát tiếp tục neo ở mức cao.

Kể từ cuộc họp gần nhất, một số quan chức Fed đã bày tỏ quan ngại về tình hình lạm phát, trong khi Chủ tịch Fed Kevin Warsh tái khẳng định cam kết duy trì ổn định giá cả.

Dù vậy, giới dự báo chưa tin rằng Fed sẽ tiếp tục nâng lãi suất tại cuộc họp chính sách kéo dài hai ngày, kết thúc vào ngày 28/10. Theo dữ liệu từ CME FedWatch, đa số nhà giao dịch đặt cược Fed sẽ tạm dừng tăng lãi suất trong tháng 10, trước khi nâng thêm 0,25 điểm phần trăm vào tháng 12.

Một trong những lý do khiến Fed có thể lựa chọn cách tiếp cận thận trọng là những thay đổi trong chính sách tiền tệ thường cần thời gian để phát huy tác động đối với nền kinh tế. Việc giữ nguyên lãi suất trong tháng 10 sẽ giúp các quan chức Fed có thêm thời gian đánh giá phản ứng của nền kinh tế trước đợt tăng lãi suất gần nhất.

Phát biểu tại Đại học Virginia ngày 1/10, Phó Chủ tịch Hội đồng Thống đốc Fed Philip Jefferson nhấn mạnh: “Tôi và các đồng nghiệp cần tự đưa ra những đánh giá của riêng mình và quá trình này có thể cần thêm thời gian”.

Việc chờ đợi cũng có thể giúp các quan chức có cái nhìn rõ ràng hơn về triển vọng kinh tế sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Do các quan chức Fed thường khẳng định rằng các quyết định của họ dựa trên dữ liệu chứ không phải chính trị, nên lập luận ủng hộ việc tạm dừng tăng lãi suất có lẽ không nằm ở mục tiêu tránh một động thái gây mất lòng cử tri trước thềm bầu cử, mà tập trung vào việc liệu kết quả bầu cử có dẫn đến những thay đổi trong các chính sách ảnh hưởng đến lạm phát hay không. Một trong những yếu tố bất định lớn nhất vẫn là cuộc xung đột liên quan đến Iran.

“Câu hỏi liệu chúng ta sẽ leo thang hay hạ nhiệt xung đột là yếu tố then chốt, tác động mạnh đến giá năng lượng và từ đó ảnh hưởng đến lạm phát; đây chính là điểm mấu chốt quyết định mọi thứ”, Giáo sư Yuval Bar-Or tại Đại học Johns Hopkins, nhận định.

Người tiêu dùng mua sắm tại một trung tâm thương mại ở bang Maryland (Mỹ). Ảnh: Ngọc Quang – PV TTXVN tại Mỹ

Một vấn đề khác cũng bao trùm lên cuộc họp tháng 10 của Fed là việc Tổng thống Trump kêu gọi hai thành viên có quyền bỏ phiếu gồm Thống đốc Lisa Cook và cựu Chủ tịch Jerome Powell rời khỏi FOMC.

Tổng thống Trump lần đầu tìm cách sa thải bà Cook vào tháng 8/2025, với cáo buộc bà đã thực hiện hành vi gian lận thế chấp bốn năm trước đó. Bà Cook phủ nhận mọi hành vi sai trái và đưa vụ việc lên Tòa án Tối cao. Tòa án này sau đó đã ngăn chặn việc bà bị loại khỏi FOMC. Ông Trump đã khởi động lại nỗ lực của mình trong tháng này

Trong khi đó, Tổng thống Trump và ông Powell đã nhiều lần xung đột về chính sách lãi suất cũng như kế hoạch cải tạo tốn kém trụ sở của ngân hàng trung ương tại Washington, trước khi ông Warsh thay thế ông Powell vào vị trí chủ tịch Fed hồi tháng 5.

Sau khi tổng thanh tra độc lập của Fed cho biết vào cuối tháng 9 rằng không có bằng chứng nào cho thấy ông Powell vi phạm pháp luật trong quá trình giám sát việc cải tạo, Tổng thống Trump cho biết ông đã yêu cầu Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche “nghiên cứu báo cáo đó” và khẳng định rằng dù thế nào đi nữa, ông Powell cũng nên “buộc phải từ chức”.

Ông Powell với nhiệm kỳ tại Fed kéo dài đến tháng 1/2028, vào tháng 3 từng cho biết ông dự định sẽ tiếp tục ở lại FOMC cho đến khi cuộc điều tra của chính quyền nhắm vào ông “thực sự kết thúc”.