Australia hạn chế nhà đầu tư Trung Quốc vào lĩnh vực đất hiếm

Australia mạnh tay với vốn Trung Quốc trong ngành đất hiếm, mở ra cuộc tranh luận mới về an ninh và lợi ích kinh tế.

Canberra tiếp tục siết vốn Trung Quốc với lý do an ninh

Hình minh hoạ khai thác đất hiếm. Ảnh: VCG

Chính phủ Australia tiếp tục tăng cường kiểm soát dòng vốn Trung Quốc khi quyết định tước quyền cổ đông của ba nhà đầu tư có liên hệ với Trung Quốc tại công ty khai thác đất hiếm Northern Minerals. Động thái này diễn ra sau khi Canberra trước đó yêu cầu các nhà đầu tư thoái vốn với lý do bảo vệ an ninh quốc gia, làm dấy lên lo ngại về rủi ro địa chính trị cũng như môi trường đầu tư tại Australia.

Theo thông báo của Northern Minerals ngày 14/7, Bộ trưởng Tài chính Australia Jim Chalmers đã ban hành lệnh cấm ba cổ đông gồm Hong Kong Ying Tank, Real International Resources và Qogir Trading & Service Co tham gia bỏ phiếu hoặc thực hiện bất kỳ quyền cổ đông nào tại các cuộc họp của công ty, bao gồm cả đại hội đồng cổ đông thường niên bị hoãn.

Northern Minerals cho biết ba doanh nghiệp này nằm trong nhóm sáu cổ đông có liên hệ với Trung Quốc đã được Chính phủ Australia yêu cầu bán toàn bộ cổ phần vào tháng 5 nhưng chưa hoàn tất việc thoái vốn theo yêu cầu.

Trước đó, Bộ trưởng Jim Chalmers đã ra lệnh buộc sáu cổ đông nói trên thoái vốn khỏi Northern Minerals với lý do liên quan đến các quan ngại về an ninh quốc gia. Chính phủ Australia khẳng định quyết định nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và bảo đảm tuân thủ khuôn khổ quản lý đầu tư nước ngoài.

Suy giảm niềm tin đầu tư

Theo Global Times, ông Chen Hong, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu châu Á – Thái Bình Dương thuộc Đại học Sư phạm Hoa Đông, cho rằng Canberra chưa từng công khai đưa ra những bằng chứng cụ thể, có thể kiểm chứng về các rủi ro an ninh mà các nhà đầu tư Trung Quốc bị cáo buộc gây ra. Theo ông, việc sử dụng khái niệm “an ninh quốc gia” như một công cụ chính trị linh hoạt để loại trừ dòng vốn Trung Quốc đang tạo ra tiền lệ đáng lo ngại.

Cùng quan điểm, ông Zhou Mi, nhà nghiên cứu cấp cao tại Học viện Hợp tác Kinh tế và Thương mại Quốc tế Trung Quốc, nhận định việc tước gần như toàn bộ quyền cổ đông của các nhà đầu tư Trung Quốc là hành động can thiệp hành chính vào hoạt động thương mại bình thường, đi ngược các nguyên tắc của thị trường và có dấu hiệu phân biệt đối xử với nhà đầu tư Trung Quốc.

Ông Zhou cho rằng cách tiếp cận này không phù hợp với nguyên tắc đối xử quốc gia của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đồng thời có thể khiến các doanh nghiệp nước ngoài đánh giá lại mức độ rủi ro khi đầu tư vào Australia.

Bất ổn trong dự án đất hiếm chiến lược

Northern Minerals đang phát triển dự án Browns Range tại khu vực East Kimberley, bang Tây Australia. Đây được xem là một trong những mỏ chứa dysprosium và terbium – hai nguyên tố đất hiếm nặng quan trọng để sản xuất nam châm chịu nhiệt hiệu suất cao, phục vụ nhiều ngành công nghệ và quốc phòng. Tuy nhiên, dự án hiện vẫn đang ở giai đoạn đầu phát triển.

Theo các chuyên gia Trung Quốc, việc buộc các nhà đầu tư rút vốn có thể kéo theo các tranh chấp pháp lý, gia tăng bất ổn về tài chính và làm chậm tiến độ triển khai dự án. Điều này cũng có nguy cơ gửi tín hiệu tới thị trường rằng môi trường đầu tư của Australia đang chịu tác động ngày càng lớn từ các yếu tố chính trị.

Các ý kiến này cũng cho rằng việc phân tách chuỗi cung ứng theo ranh giới địa chính trị và hạn chế hợp tác với doanh nghiệp Trung Quốc khó có thể nhanh chóng tạo ra một chuỗi cung ứng đất hiếm thay thế hiệu quả. Ngược lại, quá trình này có thể dẫn đến đầu tư chồng chéo, chi phí tăng cao, tiến độ các dự án bị kéo dài và thị trường toàn cầu bị phân mảnh.

Về phía Bắc Kinh, Bộ Ngoại giao Trung Quốc khẳng định phản đối việc mở rộng khái niệm an ninh quốc gia để can thiệp vào hoạt động đầu tư bình thường. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Guo Jiakun kêu gọi Australia tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của các nhà đầu tư Trung Quốc, đồng thời xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và không mang tính phân biệt đối xử đối với các nhà đầu tư nước ngoài.