Vì sao bị chóng mặt, làm gì để cải thiện tình trạng này?

Chóng mặt là tình trạng rối loạn thăng bằng, khiến người bệnh có cảm giác bản thân hoặc môi trường xung quanh đang quay tròn, lắc lư, từ đó làm tăng nguy cơ té ngã và tai nạn.

Về bản chất, chóng mặt là ảo giác về sự chuyển động trong khi thực tế không có chuyển động nào. Người bệnh thường cảm thấy đồ vật hoặc cơ thể quay vòng, đôi khi chỉ là cảm giác quay cuồng trong đầu. Chóng mặt có thể xuất hiện thoáng qua hoặc kéo dài, gây ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt, lao động và là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây té ngã, chấn thương.

Chóng mặt không phải là một bệnh, mà là triệu chứng của nhiều bệnh lý khác nhau, từ những nguyên nhân nhẹ, có thể tự khỏi cho đến các bệnh nguy hiểm như đột quỵ, u não, để lại nhiều di chứng nặng nề.

1. Nguyên nhân gây chóng mặt

– Chóng mặt do tai trong (ngoại biên)

• Chóng mặt kịch phát tư thế lành tính (BPPV): Do sỏi trong ống bán khuyên, gây chóng mặt khi thay đổi tư thế đầu.
• Bệnh Ménière: Tai trong bị ứ dịch, gây chóng mặt kèm ù tai, nghe kém.
• Viêm dây thần kinh tiền đình: Thường do nhiễm virus, gây chóng mặt đột ngột, dữ dội, kéo dài từ vài giờ đến vài ngày.
• U dây thần kinh số VIII: Gây suy giảm thính lực, ù tai và chóng mặt kéo dài.

– Chóng mặt do não (trung ương)

• Đau nửa đầu (migraine): Xuất hiện các cơn đau đầu kiểu migraine kèm chóng mặt.
• Đột quỵ: Chóng mặt khởi phát đột ngột, kèm các triệu chứng thần kinh khu trú như liệt nửa người, nói khó, méo miệng…
• U não, đa xơ cứng: Gây mất thăng bằng kéo dài và suy giảm chức năng thần kinh.

Chóng mặt không phải là một bệnh, mà là triệu chứng của nhiều bệnh lý khác nhau

– Nguyên nhân khác

• Bệnh lý tim mạch : hạ huyết áp tư thế, nhịp tim chậm …
• Rối loạn chuyển hóa: hạ đường huyết, hạ natri máu…
• Tác dụng phụ của thuốc
• Căng thẳng , stress, mất ngủ
• Phụ nữ mang thai, giai đoạn tiền mãn kinh

– Nguyên nhân tâm lý

2. Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Người bị chóng mặt có thể gặp một hoặc nhiều triệu chứng sau:

• Cảm giác quay cuồng, đung đưa hoặc bị kéo lệch về một phía
• Mất thăng bằng, đi loạng choạng
• Buồn nôn, nôn, vã mồ hôi
• Cơn chóng mặt có thể xuất hiện đột ngột, kéo dài từ vài phút, vài giờ, thậm chí nhiều ngày.

Nếu bạn thường xuyên bị chóng mặt kéo dài, hoặc chóng mặt đột ngột không rõ nguyên nhân, cần đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Đặc biệt, cần đến bệnh viện ngay nếu chóng mặt kèm theo một trong các dấu hiệu sau:

• Chóng mặt đột ngột kèm đau đầu dữ dội
• Mất thăng bằng nghiêm trọng, đi lại khó khăn
• Ngất xỉu
• Nôn ói liên tục
• Nói chậm, nói ngọng, nói sai
• Ù tai, nghe kém đột ngột
• Co giật, động kinh
• Tê mặt, tê hoặc yếu liệt tay chân

3. Cách điều trị chóng mặt

Tùy theo nguyên nhân, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp điều trị phù hợp. Nguyên tắc chung là điều trị cơn chóng mặt trước, sau đó điều trị nguyên nhân gây bệnh.

• Điều trị triệu chứng cơn chóng mặt

Tránh cử động mạnh hoặc thay đổi tư thế đột ngột; Tránh các kích thích tâm lý, stress; Nghỉ ngơi ở nơi yên tĩnh, ánh sáng dịu; Không tắm nước lạnh. Tránh sử dụng các thực phẩm có thể làm nặng triệu chứng như: sô-cô-la, lạp xưởng, xúc xích, mì chính, rượu bia, cà phê, nước ngọt có ga. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc cắt cơn chóng mặt, thuốc chống nôn, thuốc an thần… tùy trường hợp.

• Điều trị theo nguyên nhân

Tùy nguyên nhân gây ra chóng mặt cụ thể, người bệnh có thể được điều trị bằng thuốc hoặc phẫu thuật . Phẫu thuật thường được áp dụng trong các trường hợp như: viêm tai giữa mạn tính có biến chứng, phình mạch não, thoái hóa cột sống cổ, bệnh Ménière (mở túi nội dịch), cắt dây thần kinh tiền đình hoặc các phẫu thuật thần kinh sọ não khác.

4. Làm gì để giảm và phòng ngừa chóng mặt?

Để giảm và phòng ngừa chóng mặt cần chú ý đến thay đổi lối sống, thông thường cần chú ý như:

• Tránh thay đổi tư thế đột ngột
• Không lái xe hoặc vận hành máy móc khi đang chóng mặt
• Hạn chế rượu bia, cà phê, thuốc lá
• Giữ tâm lý ổn định, tránh căng thẳng
• Uống đủ nước, ngủ đủ giấc
• Tập luyện thể dục nhẹ nhàng, đều đặn
• Chế độ ăn uống hợp lý

Bổ sung vitamin B6 : Các nghiên cứu cho thấy vitamin B6 có thể giúp cải thiện chóng mặt và buồn nôn. Nên bổ sung từ thực phẩm như ngũ cốc nguyên hạt, thịt gà, thịt heo, cá hồi, cá ngừ, các loại hạt dinh dưỡng…

Hạn chế ăn mặn : Ăn nhiều muối làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, suy thận và có thể làm nặng triệu chứng chóng mặt. Các chuyên gia khuyến cáo không nên tiêu thụ quá 2-3 g muối/ngày, đồng thời hạn chế thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt nguội, bánh quy…